Korytnica (powiat węgrowski)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Artykuł 52°24′54″N 21°51′2″E
- błąd 38 m
WD 52°25'0.12"N, 21°51'0.00"E
- błąd 0 m
Odległość 204 m
Korytnica
wieś
ilustracja
Państwo  Polska
Województwo  mazowieckie
Powiat węgrowski
Gmina Korytnica
Liczba ludności (2018) 632[1]
Strefa numeracyjna 25
Kod pocztowy 07-120[2]
Tablice rejestracyjne WWE
SIMC 0675519[3]
Położenie na mapie gminy Korytnica
Mapa konturowa gminy Korytnica, blisko centrum na prawo znajduje się punkt z opisem „Korytnica”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, po prawej znajduje się punkt z opisem „Korytnica”
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa konturowa województwa mazowieckiego, blisko centrum na prawo znajduje się punkt z opisem „Korytnica”
Położenie na mapie powiatu węgrowskiego
Mapa konturowa powiatu węgrowskiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Korytnica”
Ziemia52°24′54″N 21°51′02″E/52,415000 21,850556

Korytnicawieś gminna w Polsce w województwie mazowieckim, w powiecie węgrowskim, w gminie Korytnica[3][4].

Wieś jest siedzibą rzymskokatolickiej parafii św. Wawrzyńca w Korytnicy[5].

Integralne części wsi Korytnica[3][4]
SIMC Nazwa Rodzaj
0675525 Marianówka część wsi
0675531 Teodorówka część wsi

Położona na Wysoczyźnie Kałuszyńskiej nad rzeką Korycianką (Strugą). Lokalny ośrodek usługowy dla rolnictwa. Wieś królewska położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie liwskim ziemi liwskiej województwa mazowieckiego[6]. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa siedleckiego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Korytnica położona jest na terenie historycznej ziemi liwskiej na Mazowszu. Wzmiankowana po raz pierwszy w 1419 roku jako wieś na skraju Puszczy Koryckiej. Była własnością książęcą, później królewską. Ok.1427 roku w Korytnicy została erygowana parafia podległa diecezji płockiej. Od XVII wieku do połowy XIX wieku Korytnica była starostwem niegrodowym. Od 1795 roku w zaborze austriackim, od 1809 roku w Księstwie Warszawskim, od 1815 roku w Królestwie Kongresowym. Po 1918 roku w granicach Polski.

Pod koniec XVIII wieku należała do szambelana królewskiego Szymona de Cortielli. Od 1836 roku majątek Korytnica należał do ziemianina Ignacego Sobieskiego, a później do hrabiego Adama Ronikiera, który był producentem sera limburskiego zwanego ronikierowskim.

W drugiej połowie XIX wieku w Korytnicy i jej okolicach badania etnograficzne prowadzili: Zygmunt Gloger, Jan Karłowicz i Zygmunt Noskowski. W latach 1874-1902 miejscowość była własnością Tymoteusza Łuniewskiego, etnografa i wybitnego agronoma, który gościł u siebie m.in.: Bolesława Prusa i Józefa Ignacego Kraszewskiego. Na początku XX wieku majątek Korytnica stał się własnością rodziny Holder-Eggerów. Teodor Holder-Egger był znanym lokalnym działaczem społecznym. Maria ze Szretterów Holder-Eggerowa była posłanką na Sejm II Rzeczypospolitej i działaczką Ligi Narodowej.

W sierpniu 1915 ustąpiły władze rosyjskie i Korytnica znalazła się pod okupacją niemiecką. W pierwszej połowie roku 1916 Niemcy zaczęli przekazywać Polakom niektóre urzędy. Po odejściu armii niemieckiej w końcu roku 1918 powstała polska administracja. W wyborach 26 stycznia 1919 zwyciężyła Narodowa Demokracja przed PSL Wyzwolenie. Na początku czerwca 1919 odbyły się strajki pracowników folwarcznych. Między 8 a 10 sierpnia 1920 wkroczyła Armia Czerwona. Okupacja radziecka trwała do 20 sierpnia 1920.

11 września 1939 wkroczyły wojska hitlerowskie. Wielu mieszkańców Korytnicy zginęło wskutek terroru okupanta. Powstało zbrojne podziemie ZWZ-AK rejonu Węgrów. Uczestniczyło m.in. w akcji „Burza” 8 sierpnia 1944. 11 sierpnia 1944 Korytnicę zajęła Armia Czerwona.

Po powstaniu III Rzeczypospolitej w dniu 27 maja 1990 odbyły się wybory do Rady Gminy Korytnica, składającej się z 20 osób. 18 czerwca 2002 ustanowiono herb i flagę Gminy Korytnica.

Honorowi obywatele Korytnicy[edytuj | edytuj kod]

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • neoklasycystyczny kościół parafialny św. Wawrzyńca Męczennika zbudowany w latach 1876-1880 według projektu Bolesława Pawła Podczaszyńskiego i Bronisława Brodzic-Żochowskiego. We wnętrzu epitafia, w tym jedno autorstwa Konstantego Laszczki.
  • murowany dwór Łuniewskich z końca XIX wieku, przed nim figura wotywna fundacji Holder-Eggerów z początku XX wieku.
  • organistówka z początku XX wieku.
  • dawny dom parafialny i ochronka tzw. Watykan z początku XX wieku.
  • figura na grobie Karola Karolka Łuniewskiego z końca XIX wieku
  • figura Anioła Śmierci na grobie Aleksandry Olusi Holder-Eggerowej z początku XX wieku (autor Bartłomiej Mazurek).

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Raport o stanie gminy. Liczba ludności w dn. 31.12.2018
  2. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 508 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  3. a b c GUS. Wyszukiwarka TERYT
  4. a b Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  5. Opis parafii na stronie diecezji
  6. Mazowsze w drugiej połowie XVI wieku ; Cz.1, Mapa, plany, Warszawa 1973, k. 4.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]