Kosewo (województwo warmińsko-mazurskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kosewo
wieś
Ilustracja
Kosewo zimą
Państwo

 Polska

Województwo

 warmińsko-mazurskie

Powiat

mrągowski

Gmina

Mrągowo

Liczba ludności 

370

Strefa numeracyjna

89

Kod pocztowy

11-700

Tablice rejestracyjne

NMR

SIMC

0483174

Położenie na mapie gminy wiejskiej Mrągowo
Mapa konturowa gminy wiejskiej Mrągowo, blisko centrum po prawej na dole znajduje się punkt z opisem „Kosewo”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, u góry po prawej znajduje się punkt z opisem „Kosewo”
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa konturowa województwa warmińsko-mazurskiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Kosewo”
Położenie na mapie powiatu mrągowskiego
Mapa konturowa powiatu mrągowskiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Kosewo”
Ziemia53°49′43″N 21°23′17″E/53,828611 21,388056
Domki Letniskowe w Kosewie

Kosewo (niem. Kossewen, 1938–1945 Rechenberg[1]) – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie mrągowskim, w gminie Mrągowo. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa olsztyńskiego.

Wieś letniskowa położona pomiędzy trzema jeziorami: Probarskim, Kuc i Juksty. W miejscowości znajduje się Szkoła Podstawowa w Kosewie. Kosewo położone jest przy drodze krajowej nr 16 oraz linii kolejowej OlsztynEłk. Kosewo leży 10 kilometrów od Mrągowa oraz 16 od Mikołajek.

Dla turystów w okolicach Kosewa zostało przygotowanych 160 kilometrów ścieżek rowerowo-pieszych. Ścieżki te dostosowane są do regulaminu imprez IVV (niem. Internationaler Volkssportverband). Zimą natomiast można korzystać z uroków białego szaleństwa na stoku narciarskim znajdującym się na Górze Czterech Wiatrów. Stok ten oddalony jest o 7 kilometrów od Kosewa w stronę Mrągowa. W miejscowości znajduje się 5 pensjonatów, dwa pola kempingowe oraz kilka gospodarstw agroturystycznych i kwater prywatnych do wynajęcia.

Odkrycia archeologiczne[edytuj | edytuj kod]

Zapinki ze stanowisk grupy olsztyńskiej z Kosewa i Tumian (VI-VII w.)

W Kosewie odkryto bogate stanowisko archeologiczne należące do kultury tzw. grupy olsztyńskiej datowanej na V-VII wiek, które odznaczało się silnymi wpływami germańskimi[2][3].

Najsłynniejszym znaleziskiem jest gocka lub gepidzka sprzączka z Kosewa z główkami orłów wysadzana granatami[4].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Nazwa pochodzi od nazwiska zasadźcy, Grzegorza Kosa z Góry w Piskiem, który nabył w 1546 r. od starosty sześcieńskiego, Jerzego von Rechenberg, 4 łany sołeckie wolne od czynszu za 88 grzywien, by obsadzić 40 łanową (668 ha) wieś czynszową. Osadnicy otrzymali 10 lat wolnizny od podatku tłoki ręcznej. Po upływie z 5 lat zobowiązani byli do szarwarku ręcznego w folwarku w Szestnie. Od 1651 r. był tu posterunek leśny, podległy rejonowi w Krutyniu. W 1693 r. mieszkańcami wsi byli sami Polacy: Paweł Czuczejko, Jędryś Szewc (Jendriss Seffz), Jerzy Wiatr, Michał Graczyk (Grazieg), Ambroży Piła, Jakub Pryskała, Szymon Jadamczyk (Jedamczig), Grzegorz Czuczejczyk, Grzegorz Noga. W 1738 r. zbudowano szkołę, do której uczęszczały też dzieci z Czerwonek, Śniodowa i Zawady.

W 1785 r. we wsi było 27 domów, w 1815 r. – 33 domy ze 195 mieszkańcami. W 1818 r. w tutejszej szkole 64 dzieci uczył po polsku Michał Zalewski. w 1838 r. 39 domów zamieszkałych przez 239 osób, w 1849 r. 36 budynków mieszkalnych i 224 mieszkańców. W wyniku tzw. separacji gruntów, wieś rozbudowała się daleko wzdłuż traktu wiodącego w stronę Mrągowa, tak że już w 1866 r. tę część wsi zaczęto nazywać Kosewem Górnym (Ober Kossewen).

Ze względu na niską urodzajność gleb w XIX w. ludność trudniła się poza rolnictwem wypalaniem wapna, eksploatacją zasobnych złóż kruszywa – zwłaszcza kamienia polnego i żwiru. Zabudowa wsi ukształtowała się w owym czasie w formie nieregularnego skupiska zagród chłopskich przy jeziorze Probarskim, jako centralna część wsi. W latach 1887-1889 zbudowano wiodącą przez Kosewo szosę do Baranowa i Mikołajek, a w 1911 r. przekazano do użytku przystanek kolejowy linii Mrągowo – Orzysz, zlokalizowany na przesmyku między jeziorami Juksty i Probarskim. W 1913 r. zbudowano szosę dojazdową Kosewo – ProbarkBronikowo. W 1935 r. w dwuklasowej szkole uczyło się 111 dzieci (w drugiej, jednoklasowej szkole w Kosewie Górnym uczyło się 47 dzieci). W tym okresie Kosewo należało do parafii w Mrągowie, później do parafii w Baranowie. W 1938 r. ówczesne władze niemieckie, w ramach akcji germanizacyjnej, zmieniły urzędową nazwę wsi z Kossewen na Rechenberg.

W 1939 r. łącznie całe Kosewo liczyło 608 mieszkańców (łącznie z przyległymi osadami). Na obszarze wiejskim było wówczas 158 gospodarstw domowych, w tym 101 gospodarstw rolniczych, z których 18 miało wielkość w granicach 10-20 ha i 10 w granicach 20-100 ha.

W 1973 r. do sołectwa Kosewo należały także: Kosewo Górne i Kucze. W roku 1999 przez Kosewo biegła trasa odcinka specjalnego Baranowo – Użranki 25. Rajdu Kormoran.

Wspólnoty wyznaniowe[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości (M.P. z 1946 r. Nr 142, poz. 262)
  2. Andrzej Kokowski Starożytna Polska. Od trzeciego stulecia przed narodzeniem Chrystusa do schyłku starożytności, Warszawa 2005, s. 517-519
  3. Sensacyjne odkrycie archeologiczne w okolicach Kosewa, mragowo24.info, 25 listopada 2015
  4. Andrzej Kokowski Starożytna Polska, Warszawa 2005, s. 517
  5. Church finder - Kosewo. nak.org. [dostęp 2022-05-18].
  6. Kosewo – Parafia pw. św. Maksymiliana Marii Kolbe. diecezjaelk.pl. [dostęp 2022-05-18].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]