Kosieczyn

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Artykuł

52°13′43″N 15°49′15″E

- błąd

38 m

WD

52°13'43.0"N, 15°49'14.9"E, 52°13'48.90"N, 15°49'13.66"E

- błąd

14 m

Odległość

1 m

Kosieczyn
wieś
Ilustracja
Dwór Lossowów
Państwo

 Polska

Województwo

 lubuskie

Powiat

świebodziński

Gmina

Zbąszynek

Liczba ludności (2022)

876[1]

Strefa numeracyjna

68

Kod pocztowy

66-210[2]

Tablice rejestracyjne

FSW

SIMC

0916970

Położenie na mapie gminy Zbąszynek
Mapa konturowa gminy Zbąszynek, blisko centrum po prawej na dole znajduje się punkt z opisem „Kosieczyn”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, po lewej znajduje się punkt z opisem „Kosieczyn”
Położenie na mapie województwa lubuskiego
Mapa konturowa województwa lubuskiego, blisko centrum na prawo znajduje się punkt z opisem „Kosieczyn”
Położenie na mapie powiatu świebodzińskiego
Mapa konturowa powiatu świebodzińskiego, blisko prawej krawiędzi znajduje się punkt z opisem „Kosieczyn”
Ziemia52°13′43″N 15°49′15″E/52,228611 15,820833
Pałac Zakrzewskich

Kosieczyn (do 1945 niem. Kuschten[3]) – wieś w Polsce, położona w województwie lubuskim w powiecie świebodzińskim w gminie Zbąszynek.

Wieś szlachecka Kosziczino położona była w 1581 roku w powiecie kościańskim województwa poznańskiego[4]. W latach 1954–1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Kosieczyn. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa zielonogórskiego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

To stara polska wieś, która w XIII wieku była własnością zakonu cystersów z Obry. Po raz pierwszy wieś wzmiankowana w roku 1334 jako Kosiczyn, następnie powtórnie odnotowany w 1396 roku jako Koszeszino[3]. W latach 1396–1403 pierwszym znanym właścicielem dóbr w Kosieczynie był Maciej Wata z Nądni. Po jego śmierci „Koszeszino” przeszło w ręce wdowy i synów. Za ich czasów został ufundowany drewniany kościół oraz jego uposażenie[5]. Jego budowa zostaje ukończona w roku 1408 i zostaje on konsekrowany przez poznańskiego biskupa Wojciecha Jastrzębca.

W roku 1406 zostaje erygowana parafia pw. św. Apostołów Szymona i Judy Tadeusza[6]. Wiadomo, że w 1520 roku kościół kosieczyński należał do parafii w Chlastawie, a na początku XVII wieku przejęli go na krótko protestanci. Remont świątyni przeprowadzono w XIX lub na początku XX wieku, podczas którego dokonano zmian w układzie otworów okiennych, po południowej stronie wycięto nowe okna oraz otwór drzwiowy[5]. Kosieczyńska świątynia po 1945 roku stanowiła filię parafii w Zbąszynku, ale w 1957 roku stała się na powrót kościołem parafialnym. W ciągu następnych lat kilkakrotnie podejmowano remont budowli, jednak najbardziej profesjonalna i z zachowaniem sztuki konserwatorskiej rewaloryzacja została rozpoczęta przed kilku laty[5].

W XVI wieku odnotowani byli nowi właściciele dóbr – członkowie rodziny Kosickich, a następnie[7], od 1574 roku także Jana Zakrzewskiego[5][8], Jana Jaromierskiego, Macieja Proski, Sebastiana Dąbrowskiego oraz Jana Lutomskiego. Później odnotowano następne rodziny będące właścicielami dóbr: von Luck, von Prittwitz, von Lossow. von Schlichling oraz Bronikowskich i Dziembowskich[5].

W XIX w. Kosieczyn znajduje się rękach Zakrzewskich. W tym czasie wieś znalazła się w powiecie międzyrzeckim. Działała tu poczta; ale nie wiadomo, czy była szkoła, wspomniana w wizytacji Braneckiego z roku 1640 („Dom szkolny w Kosieczynie jest dostateczny, ale dach w nim zły. Rektorem szkoły jest Andrzej z Kopanicy”). W drugiej połowie XIX w. wieś liczyła 92 domy, zamieszkiwane przez 669 osób (480 ewangelików i 189 katolików). Majątek ziemski obejmował folwark Kosieczyn, Nowy Gościniec i folwark Bronikowo zamieszkiwane przez 213 osób (84 katolików i 129 ewangelików). W majątku (1251 ha) należącym do Wojciecha Zakrzewskiego znajdowała się gorzelnia, browar, cegielnia i fabryka serów.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Do wojewódzkiego rejestru zabytków wpisane są[9]:

  • kościół parafialny rzymskokatolicki pod wezwaniem śś. Szymona i Judy, drewniany – modrzewiowy o konstrukcji zrębowej, fundowany najpewniej na przełomie XIV i XV wieku lub nieco wcześniej – w 1389 roku[5]. Jest to jednonawowa budowla wzniesiona na planie prostokąta w konstrukcji zrębowej, z węższym, również prostokątnym prezbiterium. Po wschodniej stronie na przedłużeniu prezbiterium, znajduje się zakrystia, zaś wieża po zachodniej. W konstrukcji szkieletowej zbudowano oba obiekty. Dachami dwuspadowymi zostały nakryte nawa oraz prezbiterium, natomiast wieża hełmem namiotowym. Kształt prostokątny mają okna nawy i prezbiterium oraz drzwi[5]. Przez dwa otwory umieszczone w przyziemiu wieży i zakrystii prowadzi wejście do wnętrza świątyni, które zachowało pozorne sklepienie kolebkowe. Pod nawą znajduje się krypta. Rzeźbiona pieta gotycka, umieszczona w bocznym ołtarzu, a także późnorenesansowa ambona należy do najstarszego wyposażenia świątyni. Ołtarz główny pochodzi z okresu baroku[5].
  • dawny cmentarz przy kościele, nieczynny, z XV-XX wieku
    • ogrodzenie, murowane z XV wieku
  • dom, szachulcowy, z XVIII wieku

inne zabytki:

  • barokowy dwór, wzniesiony w końcu XVIII wieku przez spolszczoną rodzinę Lossowów [10]. Budynek został zbudowany na planie prostokąta i jest parterowym, częściowo podpiwniczonym budynkiem nakrytym wysokim dachem mansardowym z wystawkami. Pseudoryzalit z wejściem głównym, zwieńczony trójkątnym szczytem o wolutowych spływach mieści się w środkowej części elewacji frontowej[10]. Detalu architektonicznego pozbawione są elewacje. Wiadomo, że pierwotnie parter pseudoryzalitu był boniowany. Wnętrze dworu w znacznym stopniu zostało przekształcone, co wiązało się z jego przeznaczeniem na mieszkania dla pracowników Stacji Hodowli Roślin w Kosieczynie. Majątek należący do rodziny von Lossow w XVIII wieku został przejęty przez Zakrzewskich[10].
  • w połowie XIX wieku we wsi powstał neogotycki dwór Zakrzewskich. Murowana rezydencja Zakrzewskich została założona na rzucie prostokąta. Ryzalitami, tarasem i gankiem wzbogacono elewacje. Ta neogotycka budowla o urozmaiconej bryle charakteryzuje się zróżnicowanym detalem architektonicznym, jak sterczyny czy różnorodny wykrój okien. Wewnątrz pałacu zachowała się dekoracyjna posadzka ganku, piec kaflowy i stolarka drzwiowa[10].
  • zabytkowa, XIX-wieczna kuźnia, którą obecnie można oglądać w skansenie w Ochli.

Znani kosieczynianie[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. NSP 2021: Ludność w miejscowościach statystycznych, Bank Danych Lokalnych GUS, 19 września 2022 [dostęp 2022-10-04].
  2. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2022, s. 517 [zarchiwizowane 2022-10-26].
  3. a b Garbacz 2011 ↓, s. 191.
  4. Adolf Pawiński, Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym, Wielkopolska t. I, Warszawa 1883, s. 73.
  5. a b c d e f g h Garbacz 2011 ↓, s. 192.
  6. Kosieczyn - Parafia pw. świętych Apostołów Szymona i Judy Tadeusza. kuria.zg.pl. [dostęp 2016-05-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-05-27)].
  7. Po dokonaniu podziału majątku
  8. Jeden z nich, Gustaw Zygmunt Adolf w roku 1835 otrzymuje dziedziczny tytuł hrabiowski od króla Prus Friedricha Wilhelma
  9. Rejestr zabytków nieruchomych woj. lubuskiego - stan na 31.12.2012 r.. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 79. [dostęp 2013-02-20].
  10. a b c d Garbacz 2011 ↓, s. 193.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Krzysztof Garbacz: Przewodnik po zabytkach województwa lubuskiego tom 1. Zielona Góra: Agencja Wydawnicza „PDN”, 2011, s. 191-193. ISBN 978-83-919914-8-0.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]