Kosieczyn

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kosieczyn
Dwór Lossowów
Dwór Lossowów
Państwo  Polska
Województwo lubuskie
Powiat świebodziński
Gmina Zbąszynek
Liczba ludności (2015) 883[1]
Strefa numeracyjna (+48) 068
Kod pocztowy 66-210
Zbąszynek
Tablice rejestracyjne FSW
SIMC 0916970
Położenie na mapie województwa lubuskiego
Mapa lokalizacyjna województwa lubuskiego
Kosieczyn
Kosieczyn
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kosieczyn
Kosieczyn
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Kosieczyn
Kosieczyn
Ziemia 52°13′43,04″N 15°49′14,94″E/52,228622 15,820817
Pałac Zakrzewskich

Kosieczyn (do 1945 niem. Kuschten[2]) – wieś w Polsce, położona w województwie lubuskim w powiecie świebodzińskim w gminie Zbąszynek.

W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa zielonogórskiego.

Historia[edytuj]

To stara polska wieś, która w XIII wieku była własnością zakonu cystersów z Obry. Po raz pierwszy wieś wzmiankowana w roku 1334 jako Kosiczyn, następnie powtórnie odnotowany w 1396 roku jako Koszeszino[2]. W latach 1396-1403 pierwszym znanym właścicielem dóbr w Kosieczynie był Maciej Wata z Nądni. Po jego śmierci „Koszeszino” przeszło w ręce wdowy i synów. Za ich czasów został ufundowany drewniany kościół oraz jego uposażenie[3]. Jego budowa zostaje ukończona w roku 1408 i zostaje on konsekrowany przez poznańskiego biskupa Wojciecha Jastrzębca.

W roku 1406 zostaje erygowana parafia pw. św. Apostołów Szymona i Judy Tadeusza[4]. Wiadomo, że w 1520 roku kościół kosieczyński należał do parafii w Chlastawie, a na początku XVII wieku przejęli go na krótko protestanci. Remont świątyni przeprowadzono w XIX lub na początku XX wieku podczas którego dokonano zmian w układzie otworów okiennych, po południowej stronie wycięto nowe okna oraz otwór drzwiowy[3]. Kosieczyńska świątynia po 1945 roku stanowiła filię parafii w Zbąszynku, ale w 1957 roku stała się na powrót kościołem parafialnym. W ciągu następnych lat kilkakrotnie podejmowano remont budowli, jednak najbardziej profesjonalna i z zachowaniem sztuki konserwatorskiej rewaloryzacja została rozpoczęła przed kilku laty[3].

W XVI wieku odnotowani byli nowi właściciele dóbr – członkowie rodziny Kosickich, a następnie[5], od 1574 roku także Jana Zakrzewskiego[3][6], Jana Jaromierskiego, Macieja Proski, Sebastiana Dąbrowskiego oraz Jana Lutomskiego. Później odnotowano następne rodziny będące właścicielami dóbr: von Luck, von Prittwitz, von Lossow. von Schlichling oraz Bronikowskich i Dziembowskich[3].

W XIX w. Kosieczyn znajduje się rękach Zakrzewskich. W tym czasie wieś znalazła się w powiecie międzyrzeckim. Działała tu poczta; ale nie wiadomo, czy była szkoła, wspomniana w wizytacji Braneckiego z roku 1640 ("Dom szkolny w Kosieczynie jest dostateczny, ale dach w nim zły. Rektorem szkoły jest Andrzej z Kopanicy"). W drugiej połowie XIX w. wieś liczyła 92 domy, zamieszkiwane przez 669 osób (480 ewangelików i 189 katolików). Majątek ziemski obejmował folwark Kosieczyn, Nowy Gościniec i folwark Bronikowo zamieszkiwane przez 213 osób (84 katolików i 129 ewangelików). W majątku (1 251 ha) należącym do Wojciecha Zakrzewskiego znajdowała się gorzelnia, browar, cegielnia i fabryka serów.

Zabytki[edytuj]

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są[7]:

  • kościół parafialny rzymsko-katolicki pod wezwaniem śś. Szymona i Judy, drewniany - modrzewiowy o konstrukcji zrębowej, fundowany najpewniej na przełomie XIV i XV wieku lub nieco wcześniej - w 1389 roku[3]. Jest to jednonawowa budowla wzniesiona na planie prostokąta w konstrukcji zrębowej, z węższym, również prostokątnym prezbiterium. Po wschodniej stronie na przedłużeniu prezbiterium, znajduje się zakrystia, zaś wieża po zachodniej. W konstrukcji szkieletowej zbudowano oba obiekty. Dachami dwuspadowymi zostały nakryte nawa oraz prezbiterium, natomiast wieża hełmem namiotowym. Kształt prostokątny mają okna nawy i prezbiterium oraz drzwi[3]. Przez dwa otwory umieszczone w przyziemiu wieży i zakrystii prowadzi wejście do wnętrza świątyni, które zachowało pozorne sklepienie kolebkowe. Pod nawą znajduje się krypta. Rzeźbiona pieta gotycka, umieszczona w bocznym ołtarzu, a także późnorenesansowa ambona należy do najstarszego wyposażenia świątyni. Ołtarz główny pochodzi z okresu baroku[3].
  • dawny cmentarz przy kościele, nieczynny, z XV-XX wieku
    • ogrodzenie, murowane z XV wieku
  • dom, szachulcowy, z XVIII wieku

inne zabytki:

  • barokowy dwór, wzniesiony w końcu XVIII wieku przez spolszczoną rodzinę Lossowów [8]. Budynek został zbudowany na planie prostokąta i jest parterowym, częściowo podpiwniczonym budynkiem nakrytym wysokim dachem mansardowym z wystawkami. Pseudoryzalit z wejściem głównym, zwieńczony trójkątnym szczytem o wolutowych spływach mieści się w środkowej części elewacji frontowej[8]. Detalu architektonicznego pozbawione są elewacje. Wiadomo, że pierwotnie parter pseudoryzalitu był boniowany. Wnętrze dworu w znacznym stopniu zostało przekształcone, co wiązało się z jego przeznaczeniem na mieszkania dla pracowników Stacji Hodowli Roślin w Kosieczynie. Majątek należący do rodziny von Lossow w XVIII wieku został przejęty przez Zakrzewskich[8].
  • w połowie XIX wieku we wsi powstał neogotycki dwór Zakrzewskich. Murowana rezydencja Zakrzewskich została założona na rzucie prostokąta. Ryzalitami, tarasem i gankiem wzbogacono elewacje. Ta neogotycka budowla o urozmaiconej bryle charakteryzuje się zróżnicowanym detalem architektonicznym, jak sterczyny czy różnorodny wykrój okien. Wewnątrz pałacu zachowała się dekoracyjna posadzka ganku, piec kaflowy i stolarka drzwiowa[8].
  • zabytkowa, XIX-wieczna kuźnia, którą obecnie można oglądać w skansenie w Ochli.

Znani kosieczynianie[edytuj]

Przypisy

  1. Strona Internetowa Gminy Zbąszynek. [dostęp 23.03.2016].
  2. a b Garbacz 2011 ↓, s. 191.
  3. a b c d e f g h Garbacz 2011 ↓, s. 192.
  4. Kosieczyn - Parafia pw. świętych Apostołów Szymona i Judy Tadeusza. kuria.zg.pl. [dostęp 2016-05-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-05-27)].
  5. Po dokonaniu podziału majątku
  6. Jeden z nich, Gustaw Zygmunt Adolf w roku 1835 otrzymuje dziedziczny tytuł hrabiowski od króla Prus Friedricha Wilhelma
  7. Rejestr zabytków nieruchomych woj. lubuskiego - stan na 31.12.2012 r.. Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 20.2.13]. s. 79.
  8. a b c d Garbacz 2011 ↓, s. 193.

Bibliografia[edytuj]

  • Krzysztof Garbacz: Przewodnik po zabytkach województwa lubuskiego tom 1. Zielona Góra: Agencja Wydawnicza „PDN”, 2011, s. 191-193. ISBN 978-83-919914-8-0.