Kossakówka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Dworek Kossakówka
Obiekt zabytkowy nr rej. A-951 z 25.05.1960[1]
Jerzówka
Jerzówka
Państwo  Polska
Miejscowość Kraków
Adres pl. Juliusza Kossaka 4
Typ budynku dworek
Architekt Karol Kremer
Rozpoczęcie budowy 1851
Ważniejsze przebudowy 1884, 1910-Tadeusz Stryjeński
Położenie na mapie Krakowa
Mapa lokalizacyjna Krakowa
Dworek Kossakówka
Dworek Kossakówka
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Dworek Kossakówka
Dworek Kossakówka
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Dworek Kossakówka
Dworek Kossakówka
Ziemia50°03′24,0″N 19°55′38,6″E/50,056667 19,927389
Kossakówka (2007)
Kossakówka

Dworek Kossakówkaneogotycki dworek, od 1869 roku dom rodziny Kossaków w Krakowie w Dzielnicy I Stare Miasto na Smoleńsku, przy placu Juliusza Kossaka 4.

Dom ten zakupił w 1869 roku nestor rodu Juliusz Kossak i zamieszkał tam wraz z żoną i pięciorgiem dzieci. Początkowo willę przy placu Latarnia (nazwę placu zmieniono po śmierci malarza w 1899 roku) nazywano „Wygodą”. Zamieszkała w niej najpierw żona Juliusza z dziećmi, bo sam artysta przebywał w Monachium, gdzie studiował malarstwo. Dom składał się z dwóch części: jedna z nich przeznaczona była dla kobiet (później, gdy mieszkała w nim sama pani Juliuszowa, nazywano tę część „Domem babci”, w końcu „Jerzówką”). Całość otoczona była ogrodem, a położenie na obrzeżach miasta i sąsiedztwo pobliskiego parku, czyniło z niej prawdziwie sielską przystań dla artysty Kossaka. Tu stworzył pracownię, tu malował swoje obrazy.

Kossakówka zawsze tętniła życiem. Aż do II wojny światowej była domem otwartym dla inteligencji i sfer artystycznych Krakowa. Można tam było spotkać: Adama Asnyka, Henryka Sienkiewicza, Stanisława Witkiewicza, Józefa Chełmońskiego Juliana Fałata, Juliana Tuwima, Boya, Józefa Conrada czy Ignacego Paderewskiego i wielu jeszcze innych, znanych artystów malarzy, muzyków, pisarzy i aktorów.

W roku 1884 willę przejął od ojca syn Wojciech. Od tej pory w Kossakówce były już dwie pracownie dwóch wybitnych polskich malarzy. Troskę o gniazdo rodzinne przejęła po babci Juliuszowej nowa pani Kossakowa – Maria Wojciechowa. Tym samym Kossakówka stała się domem rodzinnym dla następnego pokolenia tej artystycznej rodziny, dzieci Wojciecha: Jerzego Kossaka, Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej i Magdaleny Samozwaniec.

W roku 1942 po śmierci Wojciecha dom przejął jego syn Jerzy. Po wyjeździe sióstr mieszkał tam razem ze swoją córką Marią z pierwszego małżeństwa, z drugą żoną Elżbietą Dzięciołowską-Śmiałowską i córkami z drugiego małżeństwa - Glorią i Simoną.

Po wojnie groziło Kossakówce wyburzenie, ale uchroniła ją postawa Elżbiety[2], żony Jerzego, która wywalczyła u ówczesnego ministra kultury uznanie Kossakówki za pamiątkę narodową. 25 maja 1960 roku budynek został wpisany do rejestru zabytków (nr A-951 z 25.05.1960)[1]. Dom został wyremontowany, jednak na tym zakończył się protektorat państwa. W latach 80. XX dworek zaczął podupadać.

Nieuregulowana sytuacja prawna posiadłości nie pozwala na pozyskanie sponsorów i ratowanie tej historycznej posiadłości rodu Kossaków, która znajduje się w stanie ruiny.

„Kossakówka” w innych miastach[edytuj]

„Kossakówką” nazywany jest również dworek Zofii Kossak-Szczuckiej w Górkach Wielkich, gdzie w otwartym w 2010 Centrum Kultury i Sztuki w Górkach Wielkich[3] fundacja im. Zofii Kossak stworzyła muzeum, w którym zgromadzono rodowe pamiątki Kossaków, obrazy, fotografie, listy, rękopisy[4].

Trzecią „Kossakówką” jest letni domek z pracownią Wojciecha Kossaka w Juracie, w którym jest sezonowa kawiarenka i galeria obrazów, m.in. kopii Wojciecha i Jerzego[5][6].

Czwarta „Kossakówka” znajduje się w Zakopanem przy ulicy Kościuszki w pobliżu dworców.

Przypisy

  1. a b Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo małopolskie. 30 września 2017; 2 miesiące temu. [dostęp 2015-09-15]. s. 67.
  2. Bogusław Darowski twierdzi, że to jego ciotka Magdalena Samozwaniec przyczyniła się do uratowania Kossakówki, przez wpisanie jej na listę zabytków. Magdalena córka Kossaka. Wspomnienia o Magdalenie Samozwaniec, zebrał i opracował Rafał Podraza, PIW, ​ISBN 978-83-06-03080-8​.
  3. Kossakówka znów tętni życiem dzięki RPO WSL. slaskie.pl, 25 października 2010. [dostęp 2015-09-15].
  4. Miniona chwała Kossakówki
  5. Kossakówka w Juracie
  6. Wikimapia: „Kossakówka”