Koszuty (powiat średzki)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zobacz też: Koszuty w innych znaczeniach tej nazwy.
Artykuł 52°14′4″N 17°11′37″E
- błąd 38 m
WD 52°13'59.9"N, 17°10'59.9"E, 52°14'0.35"N, 17°11'48.30"E
- błąd 14 m
Odległość 751 m
Koszuty
wieś
Ilustracja
Dwór w Koszutach
Państwo  Polska
Województwo  wielkopolskie
Powiat średzki
Gmina Środa Wielkopolska
Strefa numeracyjna 61
Kod pocztowy 63-000[1]
Tablice rejestracyjne PSR
SIMC 0596955
Położenie na mapie gminy Środa Wielkopolska
Mapa konturowa gminy Środa Wielkopolska, po lewej znajduje się punkt z opisem „Koszuty”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „Koszuty”
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa konturowa województwa wielkopolskiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Koszuty”
Położenie na mapie powiatu średzkiego
Mapa konturowa powiatu średzkiego, po lewej nieco u góry znajduje się punkt z opisem „Koszuty”
Ziemia52°14′04″N 17°11′37″E/52,234444 17,193611

Koszutywieś w Polsce, położona w województwie wielkopolskim, w powiecie średzkim, w gminie Środa Wielkopolska, na Równinie Wrzesińskiej, przy trasie drogi krajowej nr 11. Wieś jest siedzibą sołectwa w którego skład wchodzą również: Brzeziny i Koszuty-Huby.

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa poznańskiego.

Integralne części wsi[edytuj | edytuj kod]

Integralne części wsi Koszuty[2][3]
SIMC Nazwa Rodzaj
0596961 Koszuty-Huby część wsi

Historia[edytuj | edytuj kod]

Ze wsi Koszuty wywodzi się rodzina Koszutskich herbu Leszczyc; do tej rodziny wieś należała od XIV do początku XVIII wieku. Później Koszuty przeszły w ręce Rekowskich, a w 1875 poprzez ślub Marii Rekowskiej z Witoldem Kosińskim herbu Rawicz, potomkiem generała napoleońskiego Amilkara Kosińskiego w posiadanie Kosińskich. Po bezpotomnej śmierci Marii i Witolda majątek powrócił w 1928 w ręce rodziny Rekowskich. W 1941 Rekowscy (Kazimierz i jego żona Gabriela z Małachowskich) zostali wysiedleni przez Niemców, a Koszuty przekazano pod zarząd niemieckiej rodziny Kottke.

W latach 1971–2005 Koszuty były uznane przez rząd za miejscowość posiadającą warunki do prowadzenia lecznictwa uzdrowiskowego, dzięki czemu mogły być prowadzone tu zakłady lecznictwa[4].

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Zabytkami we wsi są:

  • Zespół dworski
    • Późnobarokowy dwór parterowy z czterema narożnymi alkierzami i mieszkalnym poddaszem, kryty gontem. Modrzewiowy dwór o konstrukcji szkieletowej wzniesiono w drugiej połowie XVIII wieku (ok. 1760), prawdopodobnie przebudowując wcześniejszą siedzibę Koszuckich z 1567, o czym świadczy inskrypcja na belce. W XIX wieku rozbudowano dwór dodając murowane alkierze frontowe, powiększając alkierze od ogrodu i dodając werandę w elewacji frontowej. W 1902, dzięki kolejnej przebudowie, dwór zyskał piętrowy owalny ryzalit mieszczący salon. Z tych czasów pochodzi też łamany dach czterospadowy (tak zwany dach polski) nad głównym budynkiem (nad alkierzami dach kopulasty). Obecnie jest siedzibą Muzeum Ziemi Średzkiej, prezentującego ekspozycje etnograficzno-historyczne. Także wnętrze niewielkiej siedziby ziemiańskiej w Wielkopolsce oraz wystawa regionalna prezentująca m.in. wybitne postacie związane z ziemią średzką, w tym J. H. Dąbrowskiego[5]. Od 2018 pomnik historii[6].
    • Park, parku zabudowania gospodarcze, elementy architektury ogrodowej oraz posąg Marii i Witolda Kosińskich.
  • Zespół kościoła par. p.w. św. Katarzyny i Najświętszego Serca Jezusowego, składający się z kościoła i cmentarza
    • Neobarokowy kościół z lat 20. XX wieku i pomnik nagrobny pułkownika Michała Kuszela, powstańca listopadowego, który zmarł w Koszutach w 1856. Fundatorem świątyni był Witold Kosiński (jego nagrobek znajduje się w bocznej nawie kościoła)[7].
  • Zespół trzech XVIII-wiecznych wiatraków typu koźlak, przeniesionych z Jarosławca, Pałczyna i Pięczkowa[8].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych poprzez wyszukiwarkę. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 2015-03-26].
  2. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  3. GUS. Rejestr TERYT
  4. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 24 grudnia 1970 r. ws. rozciągnięcia niektórych przepisów o uzdrowiskach na inne miejscowości (Dz.U. z 1970 r. nr 31, poz. 260)
  5. Bogdan Kucharski Z wizytą w Miłosławiu, s. 3, Wydawnictwo WBPiCAK Poznań 2006
  6. Mamy swój Pomnik Historii. Jeden z dziesięciu w całej Polsce
  7. O Kluczu Koszutskim słów kilka
  8. Katarzyna Firlej, Sławomir Adamczak Wielkopolska i Ziemia Lubuska, Wydawnictwo Pascal, Bielsko-Biała 2006, str. 66, ​ISBN 83-7304-589-9

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]