Koszuty (powiat średzki)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zobacz też: Koszuty w innych znaczeniach tej nazwy.
Koszuty
Dwór w Koszutach
Dwór w Koszutach
Państwo  Polska
Województwo wielkopolskie
Powiat średzki
Gmina Środa Wielkopolska
Strefa numeracyjna 61
Kod pocztowy 63-000[1]
Tablice rejestracyjne PSR
SIMC 0596955
Położenie na mapie gminy Środa Wielkopolska
Mapa lokalizacyjna gminy Środa Wielkopolska
Koszuty
Koszuty
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Koszuty
Koszuty
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa wielkopolskiego
Koszuty
Koszuty
Położenie na mapie powiatu średzkiego
Mapa lokalizacyjna powiatu średzkiego
Koszuty
Koszuty
Ziemia52°14′04″N 17°11′37″E/52,234444 17,193611

Koszutywieś w Polsce, położona w województwie wielkopolskim, w powiecie średzkim, w gminie Środa Wielkopolska, na Równinie Wrzesińskiej, przy trasie drogi krajowej nr 11. Wieś jest siedzibą sołectwa w którego skład wchodzą również: Brzeziny i Koszuty-Huby.

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa poznańskiego.

Integralne części wsi[edytuj | edytuj kod]

Integralne części wsi Koszuty[2][3]
SIMC Nazwa Rodzaj
0596961 Koszuty-Huby część wsi

Historia[edytuj | edytuj kod]

Ze wsi Koszuty wywodzi się rodzina Koszutskich herbu Leszczyc; do tej rodziny wieś należała od XIV do początku XVIII wieku. Później Koszuty przeszły w ręce Rekowskich, a w 1875 poprzez ślub Marii Rekowskiej z Witoldem Kosińskim herbu Rawicz, potomkiem generała napoleońskiego Amilkara Kosińskiego w posiadanie Kosińskich. Po bezpotomnej śmierci Marii i Witolda majątek powrócił w 1928 w ręce rodziny Rekowskich. W 1941 Rekowscy (Kazimierz i jego żona Gabriela z Małachowskich) zostali wysiedleni przez Niemców, a Koszuty przekazano pod zarząd niemieckiej rodziny Kottke.

W latach 1971–2005 Koszuty były uznane przez rząd za miejscowość posiadającą warunki do prowadzenia lecznictwa uzdrowiskowego, dzięki czemu mogły być prowadzone tu zakłady lecznictwa[4].

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • Późnobarokowy dwór parterowy z czterema narożnymi alkierzami i mieszkalnym poddaszem, kryty gontem. Modrzewiowy dwór o konstrukcji szkieletowej wzniesiono w drugiej połowie XVIII wieku (ok. 1760), prawdopodobnie przebudowując wcześniejszą siedzibę Koszuckich z 1567, o czym świadczy inskrypcja na belce. W XIX wieku rozbudowano dwór dodając murowane alkierze frontowe, powiększając alkierze od ogrodu i dodając werandę w elewacji frontowej. W 1902, dzięki kolejnej przebudowie, dwór zyskał piętrowy owalny ryzalit mieszczący salon. Z tych czasów pochodzi też łamany dach czterospadowy (tak zwany dach polski) nad głównym budynkiem (nad alkierzami dach kopulasty). Obecnie jest siedzibą Muzeum Ziemi Średzkiej, prezentującego ekspozycje etnograficzno-historyczne. Także wnętrze niewielkiej siedziby ziemiańskiej w Wielkopolsce oraz wystawa regionalna prezentująca m.in. wybitne postacie związane z ziemią średzką, w tym J. H. Dąbrowskiego[5]. Od 2018 pomnik historii[6].
  • Późnobarokowy dwór w 4 ha parku. W parku zabudowania gospodarcze, elementy architektury ogrodowej oraz posąg Marii i Witolda Kosińskich.
  • Neobarokowy kościół z lat 20. XX wieku i pomnik nagrobny pułkownika Michała Kuszela, powstańca listopadowego, który zmarł w Koszutach w 1856. Fundatorem świątyni był Witold Kosiński (jego nagrobek znajduje się w bocznej nawie kościoła)[7].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych poprzez wyszukiwarkę. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 2015-03-26].
  2. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  3. GUS. Rejestr TERYT
  4. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 24 grudnia 1970 r. ws. rozciągnięcia niektórych przepisów o uzdrowiskach na inne miejscowości (Dz.U. z 1970 r. nr 31, poz. 260)
  5. Bogdan Kucharski Z wizytą w Miłosławiu, s. 3, Wydawnictwo WBPiCAK Poznań 2006
  6. Mamy swój Pomnik Historii. Jeden z dziesięciu w całej Polsce
  7. O Kluczu Koszutskim słów kilka
  8. Katarzyna Firlej, Sławomir Adamczak Wielkopolska i Ziemia Lubuska, Wydawnictwo Pascal, Bielsko-Biała 2006, str. 66, ​ISBN 83-7304-589-9

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]