Koszyce (województwo małopolskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy miasta w Polsce. Zobacz też: inne miejsca o tej nazwie.
Koszyce
miasto w gminie miejsko-wiejskiej
Ilustracja
Rynek w Koszycach
Herb
Herb
Państwo  Polska
Województwo  małopolskie
Powiat proszowicki
Gmina Koszyce
Prawa miejskie 1374–1869 i od 2019
Burmistrz Stanisław Rybak
Powierzchnia 3,25 km²
Populacja (31.12.2019)
• liczba ludności
• gęstość

778[1]
239,4 os./km²
Strefa numeracyjna 41
Kod pocztowy 32-130
Tablice rejestracyjne KPR
Położenie na mapie gminy Koszyce
Mapa konturowa gminy Koszyce, w centrum znajduje się punkt z opisem „Koszyce”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole nieco na prawo znajduje się punkt z opisem „Koszyce”
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa konturowa województwa małopolskiego, u góry nieco na prawo znajduje się punkt z opisem „Koszyce”
Położenie na mapie powiatu proszowickiego
Mapa konturowa powiatu proszowickiego, po prawej nieco na dole znajduje się punkt z opisem „Koszyce”
Ziemia50°10′13″N 20°34′23″E/50,170278 20,573056
SIMC 0244630
Urząd miejski
Elżbiety Łokietkówny 14
32-130 Koszyce
Strona internetowa

Koszycemiasto w południowej Polsce położone w województwie małopolskim, w powiecie proszowickim, w gminie Koszyce, której jest siedzibą. Położone przy skrzyżowaniu DK79 i DW768.

Były miastem królewskim Korony Królestwa Polskiego[2], należące do wielkorządców krakowskich w powiecie proszowickim województwa krakowskiego w końcu XVI wieku[3]. Prawa miejskie w latach 1374–1869 oraz ponownie od 1 stycznia 2019[4][5].

Integralne części miasta to: Podgaje Koszyckie i Przedmieście[6].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Koszyce (województwo małopolskie) - centrum.jpg
Koszyce - kościół 1.JPG

Miejscowość położona była w dobrach królewskich, stanowiła uposażenie wielkorządcy krakowskiego i nosiła nazwę Koszyczki. Pierwsza wzmianka o Koszycach w źródłach pochodzi z 1328 roku[7]. Przez Koszyce, położone przy przeprawie przez Szreniawę, przebiegał szlak handlowy z Krakowa i Bochni przez Wiślicę na Ruś Kijowską. 26 czerwca 1374 r. królowa Elżbieta Łokietkówna nadała Koszycom, posiadającym już uprzednio prawa miejskie, prawo magdeburskie i przywilej targów w poniedziałki[7]. Przywileje lokacyjne były wzorowane na krakowskich. Miasto było ważnym ośrodkiem rzemieślniczym i handlowym. 4 kwietnia 1421 r. Koszyce powtórnie były lokowane na prawie magdeburskim przez króla Władysława Jagiełłę i otrzymały przywilej odbywania 8-dniowego jarmarku 22 lipca i targów we wtorki[7]. W mieście znajdowała się komora królewska, która pobierała myto od wozów i pędzonego bydła. W pobliżu Koszyc znajdował się port rzeczny na Wiśle w Morsku. W 1563 r. w mieście znajdowały się 83 domy, 13 jatek rzeźniczych oraz łaźnia. W mieście handlowano zbożem, upowszechniła się stosowana tu miara korzec koszycki, równy 1/4 korca krakowskiego (55 kg żyta lub 57 kg pszenicy)[7]. Z 1564 r. pochodzi wzmianka o istnieniu ratusza[7]. W 1579 r. w Koszycach działało 86 warsztatów rzemieślniczych.

Upadek miasta nastąpił od XVII wieku[7]. Spustoszenia dokonała zaraza z 1654 r., podczas której zmarło m.in. 40 miejscowych mistrzów cechowych. Dzieła zniszczenia dopełnił potop szwedzki. W tym okresie z 77 rzemieślników pozostało 18[7]. W 1664 r. Koszyce miały zaledwie 432 mieszkańców i znajdowały się tu 52 domy. W kolejnych latach miasto jeszcze bardziej podupadło, mieszkańcy musieli odrabiać pańszczyznę na folwarku w pobliskich Kucharach.

W XVIII wieku sytuacja miasta uległa poprawie. Stało się ono ważnym ośrodkiem rzemieślniczym. Rozwijało się przede wszystkim sukiennictwo. W 1827 r. miasto miało 628 mieszkańców. Po powstaniu styczniowym 1 czerwca 1869 r. car odebrał Koszycom prawa miejskie[7]. W ramach represji za udział mieszkańców w powstaniu, rosyjskie władze przeniosły także siedzibę gminy do miejscowości Filipowice. Pod koniec XIX w. ok. 40% mieszkańców stanowili Żydzi, którzy mieli własną gminę wyznaniową i dużą synagogę[7]. W 1931 r. Koszyce stały się ponownie siedzibą gminy[7].

Podczas II wojny światowej, w dniu 6 września 1939 w Koszycach stacjonował sztab Armii „Kraków” gen. Szyllinga, wkrótce potem miejscowość dostała się pod okupację niemiecką. Latem 1944 r. w rejonie Koszyc toczyły się walki partyzanckie w ramach istnienia tzw. Republiki Pińczowskiej. W Koszycach funkcjonował wówczas Polski Zarząd Poczt i Telekomunikacji Obwodu Pińczowskiego AK[7]. Koszyce zajęła armia sowiecka w styczniu 1945 roku, kończąc okupację niemiecką.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa kieleckiego.

W maju 2011 w czasie prac przy budowie wodociągu w Koszycach odkryto zbiorowy grób z okresu neolitu z prawie 3 tysięcy lat p.n.e.. Pozostawili go przedstawiciele ludu należącego do kultury amfor kulistych[8]. W grobie znaleziono 15 osób zamordowanych kamiennymi siekierami, należących prawdopodobnie do jednej rodziny; wiek kości ustalono na 4830–4726 lat[9].

Konsultacje lokalne w sprawie nadania statusu miasta (2017-18)[edytuj | edytuj kod]

1 grudnia 2017 roku Rada Gminy Koszyce[10] postanowiła przeprowadzić konsultacje z mieszkańcami gminy w sprawie wystąpienia z wnioskiem o nadanie miejscowości statusu miasta[11]. Konsultacje społeczne przeprowadzone zostały od 20 grudnia 2017 roku do 30 stycznia roku następnego[11]. Wyniki prezentowały się następująco:

  • gmina Koszyce (frekwencja 68,8% = 3180 osób):
  • za 73%,
  • przeciw 21%;
  • wstrzymało się 6%;
  • miejscowość Koszyce (frekwencja 59,9% = 411 osób):
  • za 64,7%,
  • przeciw 25,8%;
  • wstrzymało się 9,5%;
  • gmina Koszyce bez miejscowości Koszyce (frekwencja 70% = 2769 osób):
  • za 73,7%,
  • przeciw 20,4%;
  • wstrzymało się 5,9%[12].

Tadeusz Polak, pełnomocnik do spraw konsultacji, złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na podjętą uchwałę Rady Gminy Koszyce Nr XVII/159/2017 z 1 grudnia 2017 roku w sprawie przeprowadzenia konsultacji jako naruszającą przepisy prawa, wnosząc o stwierdzenie nieważności skarżonej uchwały[13]. Skarga ta została odrzucona przez sąd administracyjny[14]. 1 stycznia 2019 status miasta został przywrócony[4].

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Współpraca[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Wyniki badań bieżących - Baza Demografia - Główny Urząd Statystyczny, demografia.stat.gov.pl [dostęp 2020-07-21].
  2. Franciszek Leśniak, Król i jego miasta w województwie krakowskim (od wieku XVI do pierwszej połowy XVIII), w: Dwór a kraj. Między centrum a peryferiami władzy, Kraków 2003, s. 148.
  3. Województwo krakowskie w drugiej połowie XVI wieku; Cz. 2, Komentarz, indeksy, Warszawa 2008, s. 98.
  4. a b Dz.U. z 2018 r. poz. 1456 - Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 25 lipca 2018 r. w sprawie ustalenia granic niektórych gmin i miast oraz nadania niektórym miejscowościom statusu miasta
  5. 10 nowych miast w Polsce od 2019 roku
  6. GUS. Rejestr TERYT
  7. a b c d e f g h i j k R. Stojek (red.): Gmina Koszyce, s.9-13
  8. Dziennik Polski 24: Zbiorowy grób sprzed 5 tysięcy lat (pol.). Dziennik Polski, 2011-06-04. [dostęp 2019-05-07].
  9. Agnieszka Krzemińska. Z zeznań kości. „Polityka”. 26/2019 (3216). s. 63-65. 
  10. uchwała Rady Gminy Koszyce nr XVII/159/2017
  11. a b UCHWAŁA NR XVII / 159/2017 RADY GMINY KOSZYCE
  12. Wyniki konsultacji przeprowadzonych na terenie Gminy Koszyce dotyczących wniosku o nadanie statusu miasta miejscowości Koszyce
  13. " Jedno sołectwo nie wypowiedziało opinii na określony temat będący przedmiotem konsultacji" czy aby ???
  14. Podsumowanie XIX Sesji Rady Gminy Koszyce
  15. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo małopolskie. 2020-09-30.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • "Miasta polskie w Tysiącleciu", przewodn. kom. red. Stanisław Pazyra, Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, Wrocław - Warszawa - Kraków, 1965–1967
  • Ryszard Stojek (red.): Gmina Koszyce, wyd. gmina Koszyce, 2009, ​ISBN 978-83-901624-2-3

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]