Koszyce (województwo małopolskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy miasta w Polsce. Zobacz też: inne miejsca o tej nazwie.
Koszyce
miasto w gminie miejsko-wiejskiej
Ilustracja
Rynek w Koszycach
Herb
Herb
Państwo  Polska
Województwo  małopolskie
Powiat proszowicki
Gmina Koszyce
Prawa miejskie 1374–1869 i od 2019
Burmistrz Stanisław Rybak
Powierzchnia 3,25 km²
Populacja (2019)
• liczba ludności

782[1]
Strefa numeracyjna 41
Kod pocztowy 32-130
Tablice rejestracyjne KPR
Położenie na mapie gminy Koszyce
Mapa lokalizacyjna gminy Koszyce
Koszyce
Koszyce
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Koszyce
Koszyce
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Koszyce
Koszyce
Położenie na mapie powiatu proszowickiego
Mapa lokalizacyjna powiatu proszowickiego
Koszyce
Koszyce
Ziemia50°10′13″N 20°34′23″E/50,170278 20,573056
SIMC 0244630
Urząd miejski
Elżbiety Łokietkówny 14
32-130 Koszyce
Strona internetowa

Koszycemiasto w południowej Polsce położone w województwie małopolskim, w powiecie proszowickim, w gminie Koszyce, której jest siedzibą. Położone przy skrzyżowaniu DK79 i DW768.

Były miastem królewskim Korony Królestwa Polskiego[2], należące do wielkorządców krakowskich w powiecie proszowickim województwa krakowskiego w końcu XVI wieku[3]. Prawa miejskie w latach 1374–1869 oraz ponownie od 1 stycznia 2019[4][5].

Integralne części miasta to: Podgaje Koszyckie i Przedmieście[6].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Koszyce (województwo małopolskie) - centrum.jpg
Koszyce - kościół 1.JPG

Miejscowość położona była w dobrach królewskich, stanowiła uposażenie wielkorządcy krakowskiego i nosiła nazwę Koszyczki. Pierwsza wzmianka o Koszycach w źródłach pochodzi z 1328 roku[7]. Przez Koszyce, położone przy przeprawie przez Szreniawę, przebiegał szlak handlowy z Krakowa i Bochni przez Wiślicę na Ruś Kijowską. 26 czerwca 1374 r. królowa Elżbieta Łokietkówna nadała Koszycom, posiadającym już uprzednio prawa miejskie, prawo magdeburskie i przywilej targów w poniedziałki[7]. Przywileje lokacyjne były wzorowane na krakowskich. Miasto było ważnym ośrodkiem rzemieślniczym i handlowym. 4 kwietnia 1421 r. Koszyce powtórnie były lokowane na prawie magdeburskim przez króla Władysława Jagiełłę i otrzymały przywilej odbywania 8-dniowego jarmarku 22 lipca i targów we wtorki[7]. W mieście znajdowała się komora królewska, która pobierała myto od wozów i pędzonego bydła. W pobliżu Koszyc znajdował się port rzeczny na Wiśle w Morsku. W 1563 r. w mieście znajdowały się 83 domy, 13 jatek rzeźniczych oraz łaźnia. W mieście handlowano zbożem, upowszechniła się stosowana tu miara korzec koszycki, równy 1/4 korca krakowskiego (55 kg żyta lub 57 kg pszenicy)[7]. Z 1564 r. pochodzi wzmianka o istnieniu ratusza[7]. W 1579 r. w Koszycach działało 86 warsztatów rzemieślniczych.

Upadek miasta nastąpił od XVII wieku[7]. Spustoszenia dokonała zaraza z 1654 r., podczas której zmarło m.in. 40 miejscowych mistrzów cechowych. Dzieła zniszczenia dopełnił potop szwedzki. W tym okresie z 77 rzemieślników pozostało 18[7]. W 1664 r. Koszyce miały zaledwie 432 mieszkańców i znajdowały się tu 52 domy. W kolejnych latach miasto jeszcze bardziej podupadło, mieszkańcy musieli odrabiać pańszczyznę na folwarku w pobliskich Kucharach.

W XVIII wieku sytuacja miasta uległa poprawie. Stało się ono ważnym ośrodkiem rzemieślniczym. Rozwijało się przede wszystkim sukiennictwo. W 1827 r. miasto miało 628 mieszkańców. Po powstaniu styczniowym 1 czerwca 1869 r. car odebrał Koszycom prawa miejskie[7]. W ramach represji za udział mieszkańców w powstaniu, rosyjskie władze przeniosły także siedzibę gminy do miejscowości Filipowice. Pod koniec XIX w. ok. 40% mieszkańców stanowili Żydzi, którzy mieli własną gminę wyznaniową i dużą synagogę[7]. W 1931 r. Koszyce stały się ponownie siedzibą gminy[7].

Podczas II wojny światowej, w dniu 6 września 1939 w Koszycach stacjonował sztab Armii „Kraków” gen. Szyllinga, wkrótce potem miejscowość dostała się pod okupację niemiecką. Latem 1944 r. w rejonie Koszyc toczyły się walki partyzanckie w ramach istnienia tzw. Republiki Pińczowskiej. W Koszycach funkcjonował wówczas Polski Zarząd Poczt i Telekomunikacji Obwodu Pińczowskiego AK[7]. Koszyce wyzwoliła armia sowiecka w styczniu 1945 roku.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa kieleckiego.

W maju 2011 w czasie prac przy budowie wodociągu w Koszycach odkryto groby z okresu 3 tysięcy lat p.n.e.. Pozostawili je przedstawiciele ludu należącego do kultury amfor kulistych[8].

Konsultacje lokalne w sprawie nadania statusu miasta (2017-18)[edytuj | edytuj kod]

1 grudnia 2017 roku Rada Gminy Koszyce[9] postanowiła przeprowadzić konsultacje z mieszkańcami gminy w sprawie wystąpienia z wnioskiem o nadanie miejscowości statusu miasta[10]. Konsultacje społeczne przeprowadzone zostały od 20 grudnia 2017 roku do 30 stycznia roku następnego[10]. Wyniki prezentowały się następująco:

  • gmina Koszyce (frekwencja 68,8% = 3180 osób):
  • za 73%,
  • przeciw 21%;
  • wstrzymało się 6%;
  • miejscowość Koszyce (frekwencja 59,9% = 411 osób):
  • za 64,7%,
  • przeciw 25,8%;
  • wstrzymało się 9,5%;
  • gmina Koszyce bez miejscowości Koszyce (frekwencja 70% = 2769 osób):
  • za 73,7%,
  • przeciw 20,4%;
  • wstrzymało się 5,9%[11].

Tadeusz Polak, pełnomocnik do spraw konsultacji, złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na podjętą uchwałę Rady Gminy Koszyce Nr XVII/159/2017 z 1 grudnia 2017 roku w sprawie przeprowadzenia konsultacji jako naruszającą przepisy prawa, wnosząc o stwierdzenie nieważności skarżonej uchwały[12]. Skarga ta została odrzucona przez sąd administracyjny[13]. 1 stycznia 2019 status miasta został przywrócony[4].

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2019 r.
  2. Franciszek Leśniak, Król i jego miasta w województwie krakowskim (od wieku XVI do pierwszej połowy XVIII), w: Dwór a kraj. Między centrum a peryferiami władzy, Kraków 2003, s. 148.
  3. Województwo krakowskie w drugiej połowie XVI wieku; Cz. 2, Komentarz, indeksy, Warszawa 2008, s. 98.
  4. a b Dz.U. z 2018 r. poz. 1456 - Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 25 lipca 2018 r. w sprawie ustalenia granic niektórych gmin i miast oraz nadania niektórym miejscowościom statusu miasta
  5. 10 nowych miast w Polsce od 2019 roku
  6. GUS. Rejestr TERYT
  7. a b c d e f g h i j k R. Stojek (red.): Gmina Koszyce, s.9-13
  8. Dziennik Polski 24: Zbiorowy grób sprzed 5 tysięcy lat (pol.). Dziennik Polski, 2011-06-04. [dostęp 2019-05-07].
  9. uchwała Rady Gminy Koszyce nr XVII/159/2017
  10. a b UCHWAŁA NR XVII / 159/2017 RADY GMINY KOSZYCE
  11. Wyniki konsultacji przeprowadzonych na terenie Gminy Koszyce dotyczących wniosku o nadanie statusu miasta miejscowości Koszyce
  12. " Jedno sołectwo nie wypowiedziało opinii na określony temat będący przedmiotem konsultacji" czy aby ???
  13. Podsumowanie XIX Sesji Rady Gminy Koszyce
  14. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo małopolskie. 2018-09-30.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • "Miasta polskie w Tysiącleciu", przewodn. kom. red. Stanisław Pazyra, Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, Wrocław - Warszawa - Kraków, 1965–1967
  • Ryszard Stojek (red.): Gmina Koszyce, wyd. gmina Koszyce, 2009, ​ISBN 978-83-901624-2-3

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]