Kotek bengalski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Nie mylić z: Kot bengalski.
Kotek bengalski
Prionailurus bengalensis[1]
(Kerr, 1792)
Kotek bengalski
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Podgromada żyworodne
Infragromada łożyskowce
Rząd drapieżne
Rodzina kotowate
Rodzaj kotek
Gatunek kotek bengalski
Synonimy
  • Felis bengalensis Kerr, 1792[2]
Podgatunki

zobacz opis w tekście

Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania

Kotek bengalski[4], kot bengalski[5] (Prionailurus bengalensis) – gatunek drapieżnego ssaka z podrodziny kotów (Felinae) w rodzinie kotowatych (Felidae).

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Takson po raz pierwszy opisany przez R. Kerra w 1792 roku pod nazwą Felis bengalensis[2]. Jako miejsce typowe autor wskazał „Bengal” (Indie)[2].

Podgatunki[edytuj | edytuj kod]

Wyróżnia się kilkanaście podgatunków kota bengalskiego[6][4]:

  • P. bengalensis alleni Sody, 1949
  • P. bengalensis bengalensis Kerr, 1792
  • P. bengalensis borneoensis Brongersma, 1936
  • P. bengalensis chinensis (Gray, 1837)
  • P. bengalensis euptilurus (Elliot, 1871)
  • P. bengalensis heaneyi Groves, 1997
  • P. bengalensis horsfieldii (Gray, 1842)
  • P. bengalensis javanensis (Desmarest, 1816)
  • P. bengalensis rabori Groves, 1997 – status IUCN: narażony na wyginięcie (VU)[7]kotek wisajski
  • P. bengalensis sumatranus (Horsfield, 1821)
  • P. bengalensis trevelyani Pocock, 1939

Etymologia[edytuj | edytuj kod]

  • Prionailurus: gr. πριων priōn, πριονος prionos „piła”; αιλουρος ailouros „kot”[8]
  • bengalensis: Bengal, Indie (od lokalnej nazwy Bangala)[9].

Środowisko życia[edytuj | edytuj kod]

Lasy środkowej, wschodniej i południowej Azji, Filipiny, Archipelag Sundajski.

Wygląd[edytuj | edytuj kod]

Kotek bengalski wielkością przypomina smukłego kota domowego, posiada jednak dłuższe nogi i dobrze wykształcone błony między palcami łap. Drobna głowa naznaczona jest dwiema równoległymi, ciemnymi pręgami, a pysk rozjaśniony bielą. Z tyłu dość długich, zaokrąglonych uszu znajduje się biała plamka na czarnym tle. Ciało i kończyny pokrywają ciemne plamki o zróżnicowanym kształcie i kolorze, przez grzbiet biegną dwie lub trzy podłużne pręgi. Ogon wynosi około połowy długości całego ciała. Na całym swoim terenie występowania kot bengalski jest tak bardzo zróżnicowany, że dawniej uważano te odmiany za oddzielne gatunki. W populacjach południowych kolor futra jest żółtawo-brązowy, zaś w północnych -srebrzystoszary. Zależnie od podgatunku, znaczenia mogą występować w formie plamek, rozet, a nawet nakrapianych pręg. W tropikach ważą od 0,55 do 3,8 kg, długość ciała bez ogona wynosi 38,8 do 66 cm z 17,2 z 31 centymetrowym ogonem. W północnych Chinach i Syberii ważą aż do 7,1 kg, a długość ich ciała wynosi nawet 75 cm; generalnie ich waga wzrasta przed zimą i tracą ją wraz ze zbliżającą się wiosną.[10] Wysokość w kłębie około 41 cm.

Pokarm[edytuj | edytuj kod]

Dieta obejmuje ssaki, jaszczurki, płazy, ptaki i insekty. Największy odsetek stanowią niewielkie gryzonie, takie jak szczury i myszy, często uzupełniane trawą, jajkami, drobiem i zwierzyną wodną. Koty bengalskie są aktywnymi łowcami i w przeciwieństwie do większości małych kotów nie "bawią się" swoimi ofiarami, tylko trzymają je pazurami, dopóki zwierzę nie jest martwe. Może to być spowodowane proporcjonalnie dużą ilością ptaków w ich diecie, które mają dużo większą szansę na ucieczkę, niż gryzonie.[10]

Tryb życia[edytuj | edytuj kod]

Spotyka się osobniki aktywne za dnia, ale generalnie polują nocą. Chętnie wspinają się na drzewa. Często odpoczywają na gałęziach lub w gęstym poszyciu na ziemi.[11] Na plantacjach olejowca gwinejskiego obserwowano je na wysokościach do 4 m. W tym środowisku terytorium samców wynosiło około 3,5 km2, a samic 2,1 km2, przy czym areały samców zahaczały o areały jednej lub kilku samic.[12] Kotki bengalskie doskonale pływają. Podobnie jak koty komunikują się za pomocą miauczenia, potrafią również mruczeć.

Rozmnażanie i rozwój[edytuj | edytuj kod]

U podgatunków południowych nie ma ustalonego okresu rozrodczego, u północnych odbywa się on około marca i kwietnia, kiedy pogoda jest wystarczająco ciepła dla nowo narodzonych kociąt. Estrus trwa 5-9 dni. Jeżeli kocięta nie przeżyją, samica może znowu mieć ruję i jeszcze tego samego roku nowy miot.

Po ciąży trwającej 60-70 dni rodzi się od 2 do 4 kociąt. Tuż po urodzeniu ważą od około 75 do 130 gramów i w przeciągu 2 tygodni podwoją swoją masę; po pięciu tygodniach będą już ważyły cztery razy tyle. Oczy otwierają po dziesięciu dniach. Osiągają dojrzałość płciową w około 18. miesiącu. W niewoli koty bengalskie żyją do dwudziestu lat, na wolności około 4.

Kotki bengalskie zazwyczaj łączą się w pary na całe życie i wspólnie wychowują młode przez ok. 7-10 miesięcy.[13]

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Pochodzi z Syberii, Pakistanu, Tybetu, Indii, Mjanmy i Tajlandii. Jest w stanie przetrwać w różnych warunkach klimatycznych i środowiskach: gęstych lasach tropikalnych, stepach, półpustyniach i terenach rolniczych. Łacińska nazwa gatunku bengalensis pochodzi od miejsca znalezienia pierwszego osobnika, który został zauważony, gdy pływał w Zatoce Bengalskiej.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Prionailurus bengalensis, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. a b c R. Kerr: Class I. Mammalia. W: C. Linnaeus: The animal kingdom, or zoological system, of the celebrated Sir Charles Linnæus. containing a complete systematic description, arrangement, and nomenclature, of all the known species and varieties of the mammalia, or animals which give suck to their young. Edynburg: Printed for A. Strahan, and T. Cadell, London, and W. Creech, 1792, s. 151. (ang.)
  3. J. Ross, J. Brodie, S. Cheyne, A. Hearn, M. Izawa, B. Loken, A. Lynam, J. McCarthy, S. Mukherjee,C. Phan, A. Rasphone & A. Wilting 2015, Prionailurus bengalensis [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2018 [online], wersja 2017-3 [dostęp 2018-06-21] (ang.).
  4. a b W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 137. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.)
  5. K. Kowalski (red.), A. Krzanowski, H. Kubiak, B. Rzebik-Kowalska & L. Sych: Ssaki. Wyd. IV. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1991, s. 141, seria: Mały słownik zoologiczny. ISBN 83-214-0637-8.
  6. Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Prionailurus bengalensis. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 29 sierpnia 2009]
  7. Prionailurus bengalensis ssp. rabori [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [online] [dostęp 2009-08-29] (ang.).
  8. T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 562, 1904 (ang.). 
  9. J.A. Jobling: Key to Scientific Names in Ornithology. W: J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D.A. Christie & E. de Juana (red.): Handbook of the Birds of the World Alive. Barcelona: Lynx Edicions, 2017. [dostęp 2018-06-21]. (ang.)
  10. a b Melvin E Sunquist, Wild cats of the World, Fiona Sunquist, Chicago: University of Chicago Press, 2002, s. 225–232, ISBN 0-226-77999-8, OCLC 48383459.
  11. Grassman Jr, L. I., Tewes, M. E., Silvy, N. J., Kreetiyutanont, K. (2005) Spatial organization and diet of the leopard cat (Prionailurus bengalensis) in north-central Thailand. Journal of Zoology (London) 266: 45–54.
  12. Rajaratnam, R., Sunquist, M., Rajaratnam, L., Ambu, L. (2007) Diet and habitat selection of the leopard cat (Prionailurus bengalensis borneoensis) in an agricultural landscape in Sabah, Malaysian Borneo. Journal of Tropical Ecology 23: 209–217
  13. Animal Diversity Web

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Prionailurus bengalensis. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 8 grudnia 2007]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

  • Prionailurus iriomotensiskot z Iriomote, uważany do niedawna za podgatunek kota bengalskiego.