Kotulin (województwo śląskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zobacz też: Kotulin w innych znaczeniach tej nazwy.
Kotulin
wieś
Ilustracja
Kotulin – Kościół św. Michała Archanioła
Państwo  Polska
Województwo  śląskie
Powiat gliwicki
Gmina Toszek
Sołectwo Kotulin
Wysokość 248 m n.p.m.
Liczba ludności (2008) 1282
Strefa numeracyjna 032
Kod pocztowy 44-180[1]
Tablice rejestracyjne SGL
SIMC 0222500
Położenie na mapie gminy Toszek
Mapa konturowa gminy Toszek, po lewej nieco u góry znajduje się punkt z opisem „Kotulin”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole znajduje się punkt z opisem „Kotulin”
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa konturowa województwa śląskiego, po lewej nieco u góry znajduje się punkt z opisem „Kotulin”
Położenie na mapie powiatu gliwickiego
Mapa konturowa powiatu gliwickiego, u góry po lewej znajduje się punkt z opisem „Kotulin”
Ziemia50°27′57″N 18°25′02″E/50,465833 18,417222
Strona internetowa

Kotulin (niem. Groß Kottulin) – wieś sołecka w Polsce, położona w województwie śląskim, w powiecie gliwickim, w gminie Toszek[2][3].

W latach 1975–1998 wieś administracyjnie należała do województwa katowickiego.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

W księdze łacińskiej Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis (pol. Księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego) spisanej za czasów biskupa Henryka z Wierzbna w latach 1295–1305 miejscowość wymieniona jest w zlatynizowanej formie Chotulin magno[4][5]. Miejscowość nosiła również nazwy:

  • Kotulin Wielki
  • niem. Groß Kottulin do 1936 roku
  • niem. Rodenau od 1936 roku[6]

Historia[edytuj | edytuj kod]

W roku 1257 hrabia Januzjusz zyskał zezwolenie od księcia Władysława na założenie według prawa niemieckiego osiedla w lesie Chotulin. Kiedy zakładano Kotulin Wielki, istniał już Kotulin Mały i miał już swój kościół.

1 kwietnia 1938 roku do Kotulina Wielkiego (Rodenau) włączono Kotulin Mały (Rodlingen)[7].

12 września 1978 roku otwarto w Kotulinie stację kolejową na linii Gliwice-Strzelce Opolskie-Opole[8].

15 sierpnia 2008 nad przysiółkami Nakło i Skały przeszła trąba powietrzna.

Właściciele wsi[edytuj | edytuj kod]

Kotulin Wielki[edytuj | edytuj kod]

Janizjusz – Janusz z Michałowa z rodu Pogorzela (1257 – 1277)[9]

Janusz II z Michałowa (1277 – 1293; syn Janizjusza)[9]

Janusz z Kottulina (ok.1320; syn Janusza II) – założyciel rodu Kotulińskich z Kotulina herbu Kopacz[9]

Hermann z Kottulina zwany Klaue (syn Janusza z Kottulina)[10]

Nicol Kacholin (Mikołaj I Kotuliński, syn Hermanna Klaue; 1358)[11][12]

Hanos de Chotulyn (1398 – do ok. 1430) – Janek I Kotuliński – ostatni z rodu Kotulińskich, który był właścicielem wsi[11][12]

Irzman de Kotulin (1438) – Stenczel Herzman von Kotulein (1472)[12]

Hyncze Kozub von Kotulein (1472)[12]

Mokrski z Kotulina Małego (przed 1507)[12]

Mokrscy z Kotulina do 1556 roku

Wacław Mokrski (1528)[13]

Jerzy Żyrowski z Żyrowej (od 1556 do 1562)[14]

Hans von Starzinski (od 1562)[15]

Kotulin Mały[edytuj | edytuj kod]

Heinrich von Kothelin (1357)[11][12]

Wrochnem von Kothelin (1368)[11][12]

Steffe de Chotulyn (1397)[11]

Dietrich von Kottulin (1409 i 1410) – walczył w bitwie pod Grunwaldem w 1410 roku po stronie krzyżackiej[11]

Niklas Mokrskey von Kotuleyn (1472) – Mikulass Mokrzsky z Kotulyna (1496)[12]

Ok. 1500 roku Mokrscy z Kotulina Małego zostali właścicielami Kotulina Wielkiego

Mokrscy (do 1556)

Wacław Mokrski (1528)[13]

Jerzy Żyrowski z Żyrowej (od 1556 do 1568)[14]

Ewa Żyrowska z Żyrowej na Nogowczycach, żona Kaspara Strzela z Obrowca (od 1568 do ?)[14]

Kotulin Mały i Kotulin Wielki – od ok. 1570 roku wspólni właściciele[edytuj | edytuj kod]

Ród von Starzinski do ok. 1620

Krzysztof Larysz z Naczęsławic (1625)[16]

Caspar Colonna de Fels (przed 1644 do ok. 1660) – Kotulin Mały i Wielki zostają częścią dóbr zamkowych Toszka (do 1850)[17]

Gustav Colonna de Fels (od ok. 1660 do 1686)[17]

Christoph Leopold Colonna de Fels ( od 1687 do 1707)[17]

Johann Diettrich Peterswaldsky von Peterswald (1707 – 1718)[17]

Franciszek Karol I Kotulińskki z Kotulina (od 1718)[17]

Franciszek Karol II Kotulińskki z Kotulina (do 1752)[17]

Franz Karl von Colonna de Fels (od 1752 do 1756)[17]

Maria Anna von Colonna de Fels (córka Franza Carla) i Philipp von Colonna de Fels (syn Marii Anny; od 1756 do 1759)[17]

Friedrich Wilhelm von Posadowsky – Wehner (od 1759 do 1787)[17][18]

August Wilhelm von Posadowsky – Wehner (od 1787 do 1791)

Adolf von Eichendorff (od 1791 do 1797)[17]

Franz Adam von Gaschin (od 1797 do 1799)[19][17]

Franz Anton von Gaschin ( syn Amanda brata Franza Adama; od 1799 do 1816)[17]

Leopold von Gaschin (syn Amanda brat Franza Antona ; od 1816 do 1841)[17]

Abraham Guradze (od 1841 do 1850)[20]

Dobra kotulińskie od 1850 do I 1945[edytuj | edytuj kod]

Abraham Guradze (od 1850 do 1856)[20]

Arnold Guradze (od 1856 do ? po 1889)[21]

Hugo zu Hohenlohe – Öhringen, Herzog von Ujest (od ? do 1897)[20]

Christian Kraft zu Hohenlohe – Öhringen, Herzog von Ujest (od 1897 do 1929)

Johann zu Hohenlohe – Öhringen, Herzog von Ujest (od 1929 do 1945)

Integralne części wsi[edytuj | edytuj kod]

Integralne części wsi Kotulin[2][3]
SIMC Nazwa Rodzaj
0222516 Kotulinek część wsi
0222522 Nakło część wsi
0222539 Osiedle część wsi
0222545 Skały część wsi
0222551 Szklarnia część wsi

Dodatkowo mieszkańcy wsi wyróżniają przysiółek Bliziec, który nie figuruje w TERYT.

Liczba ludności[edytuj | edytuj kod]

Rok Ludność
1910 624 (447+177)[22][19]
1933 1.069[22][7]
1939 1.458[7]
2005 1453
IX 2008 1200

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Edukacja[edytuj | edytuj kod]

Szkoły podstawowe:

Transport[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 523 [dostęp 2020-12-29] [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  2. a b Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  3. a b GUS. Rejestr TERYT
  4. Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis online
  5. H. Markgraf, J. W. Schulte, "Codex Diplomaticus Silesiae T.14 Liber Fundationis Episcopatus Vratislaviensis", Breslau 1889
  6. Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości (M.P. z 1946 r. nr 142, poz. 262)
  7. a b c http://web.archive.org/web/20160304113822/http://geschichte-on-demand.de/gleiwitz.html poz. 62
  8. Kotulin. www.kolej.one.pl. [dostęp 2017-11-24].
  9. a b c Tomasz Jurek, "Najdawniejsze dobra ślaskich Pogorzela", „Roczniki Historyczne”, 2002 [dostęp 2020-11-22].
  10. Pedigree: Hermann (gen. Klaue) von KOTTULIN, fabpedigree.com [dostęp 2020-11-22].
  11. a b c d e f Roman Sękowski, Herbarz szlachty ślaskiej t. 3 (H-K), 2003.
  12. a b c d e f g h Codex diplomaticus Silesiae – Band 6 Registrum St. Wenceslai. Urkunden vorzüglich zur Geschichte Oberschlesiens nach einem Copialbuch Hzg. Johanns von Oppeln und Ratibor in Auszügen mitgeteilt Wattenbach, Wilhelm • Grünhagen, Colmar [Hrsg.]. – Breslau (1865).
  13. a b Roman Sękowski, Herbarz szlachty śląskiej: informator genealogiczno-heraldyczny. M-N. T. 5; Katowice 2008.
  14. a b c Akt sprzedaży Nogowczyc przez Ewę Żyrowską z Żyrowej w 1587 roku -źródło: Zemska kniha, Arch,Zemsky Opava.
  15. Augustin Weltzel, Die Landesbeamten der Fürstenthümer Oppeln-Ratibor von 1532 bis 1741. Zeitschrift des Vereins für Geschichte und Alterthum Schlesiens, Band 12, 1874, p.19—44.
  16. Roman Sękowski, KONIEC ŚREDNIOWIECZA I KSZTAŁTOWANIE SIĘ PODSTAW USTROJOWYCH KSIĘSTW OPOLSKIEGO I RACIBORSKIEGO (Szkice i wypisy źródłowe); Opole 2011.
  17. a b c d e f g h i j k l m Alfons Nowack, Die Reichsgrafen Colonna auf Groß-Strehlitz, Tost und Tworog. Groß Strehlitz 1902.
  18. Arthur von Posadowsky-Wehner, Geschichte des schlesischen uradligen Geschlechtes der Grafen Posadowsky-Wehner, Freiherrn von Postelwitz: nebst einem Anhange enthaltend Nachrichten über das Breslauer Patrizier-Geschlecht von Wehner; Breslau 1891.
  19. a b Alfons Nowack Die Reichsgrafen Colonna auf Groß-Strehlitz, Tost und Tworog. Groß Strehlitz 1902.
  20. a b c Hugo von Saurma-Jeltsch, Wappenbuch der Schlesischen Städte und Städtel; Berlin 2870.
  21. Genealogisches Handbuch des Adels – Bände 92-111 – Seite 460.
  22. a b Tylko Kotulin Wielki – bez Kotulina Małego
  23. Karl Lüdecke – architekt śląskich rezydencji pałacowych – Niezależna Gazeta Obywatelska nie tylko w Opolu. www.ngopole.pl. [dostęp 2017-11-24].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]