Kowale (powiat cieszyński)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy miejscowości Kowale w województwie śląskim. Zobacz też: inne miejscowości o nazwie Kowale.
Kowale
Herb
Herb Kowal
Budynek OSP
Budynek OSP
Państwo  Polska
Województwo śląskie
Powiat POL powiat cieszyński flag.svg cieszyński
Gmina Skoczów
Wysokość ok. 250-300 m n.p.m.
Liczba ludności (2008) 611
Strefa numeracyjna 33
Kod pocztowy 43-430
Tablice rejestracyjne SCI
SIMC 0067240
Położenie wsi
Położenie wsi
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Kowale
Kowale
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kowale
Kowale
Ziemia 49°49′37″N 18°49′56″E/49,826944 18,832222Na mapach: 49°49′37″N 18°49′56″E/49,826944 18,832222
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Kowale (cz. Kováře, niem. Kowali) – wieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie cieszyńskim, w gminie Skoczów. Wieś leży w historycznych granicach regionu Śląska Cieszyńskiego. Powierzchnia sołectwa wynosi 349 ha[1], a liczba ludności 611, co daje gęstość zaludnienia równą 175,1 os./km².

Historia[edytuj | edytuj kod]

W przeprowadzonych w latach 90. XX wieku powierzchniowych badaniach na obszarze miejscowości odkryto ślady osiedla z okresu lateńskiego. Brak jednak przeprowadzonych badań wykopaliskowych nie pozwala na przypisanie ich konkretnym kulturom[2]. Z kolei jesienią 1999 podczas prac archeologicznych odkryto tutaj rycerski gródek sięgający być może XIV wieku[3]. W związku z tym historia sama miejscowość może być o wiele starsza niż data jej pierwszej pisemnej wzmianki, w 1592[4]. Nazwa miejscowości może sugerować jej służebny wobec gródku charakter[5]. W dobie pierwszej wzmianki do 1594 znajdowała się w granicach wydzielonego z księstwa cieszyńskiego skoczowsko-strumieńskiego państwa stanowego, po czym powróciła do domeny książęcej. W początkowym okresie występowała również pod nazwą Kowalowice. W 1766 należała do Komory Cieszyńskiej.

Według austriackiego spisu ludności z 1900 w 59 budynkach w Kowalach na obszarze 359 hektarów mieszkało 385 osób, co dawało gęstość zaludnienia równą 107,2 os./km². z tego 296 (76,9%) mieszkańców było katolikami, 83 (21,6%) ewangelikami a 6 (1,6%) wyznawcami judaizmu, 374 (97,1%) było polsko- a 11 (2,9%) niemieckojęzycznymi[6]. Do 1910 roku liczba mieszkańców spadła do 362, z czego 239 (66%) było katolikami, 112 (30,9%) ewangelikami a 11 (3%) żydami, 339 (93,6%) polsko- a 23 (6,4%) niemieckojęzycznymi[7].

W latach 1975-1998 miejscowość położona była w województwie bielskim.

Religia[edytuj | edytuj kod]

Po I wojnie światowej, od 1927 r. we wsi Kowale (nr 9) mieszkał Józef Rogala, przywódca wspólnoty Adwentystów Dnia Siódmego Trzeciej Części, odłamu od adwentystów reformowanych. Od tego czasu znajduje się tam centrala i jedyna istniejąca w Polsce kaplica tej wspólnoty[8]. Miejscowi ewangelicy przynależą do parafii w Wieszczętach-Kowalach.

Przypisy

  1. UM w Skoczowie: Statut Sołectwa Kowale. W: www.skoczow.bip.info.pl [on-line]. 2008-10-06. [dostęp 2010-12-07].
  2. Śląsk Cieszyński w czasach prehistorycznych. Idzi Panic (redakcja). Cieszyn: Starostwo Powiatowe w Cieszynie, 2009. ISBN 978-83-926929-2-8.
  3. Pod Skoczowem odkryto XIV-wieczny gródek rycerski. W: gazeta.pl [on-line]. 2004-10-04. [dostęp 2012-12-26].
  4. Śląsk Cieszyński w początkach czasów nowożytnych (1528-1653). Idzi Panic (redakcja). Cieszyn: Starostwo Powiatowe w Cieszynie, 2011, s. 168. ISBN 978-83-926929-5-9.
  5. j.w., s. 169
  6. Gemeindelexikon der im Reichsrate vertretenen Königreiche und Länder, bearbeitet auf Grund der Ergebnisse der Volkszählung vom 31. Dezember 1900, XI. Schlesien. Wien: 1906. (niem.)
  7. Ludwig Patryn (ed): Die Ergebnisse der Volkszählung vom 31. Dezember 1910 in Schlesien. Troppau: 1912. (niem.)
  8. Dlaczego Kościół Adwentystyczny nie został uznany de iure?. W: Zachariasz Łyko: Sytuacja prawna Kościoła adwentystycznego w Polsce międzywojennej 1918–1939. Cz. IV: Polityka wyznaniowa Polski Międzywojennej. Warszawa: Wydawnictwo „Znaki Czasu”, 1979, s. 333-334. (pol.)