Kowalewo Pomorskie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: Kowalewo Pomorskie (ujednoznacznienie).
Kowalewo Pomorskie
Rynek w Kowalewie Pomorskim
Rynek w Kowalewie Pomorskim
Herb
Herb Kowalewa Pomorskiego
Państwo  Polska
Województwo  kujawsko-pomorskie
Powiat golubsko-dobrzyński
Gmina Kowalewo Pomorskie
gmina miejsko-wiejska
Prawa miejskie 1275 r.
Burmistrz Andrzej Grabowski
Powierzchnia 4,45 km²
Populacja (2010)
• liczba ludności
• gęstość

4115
917 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 56
Kod pocztowy 87-410
Tablice rejestracyjne CGD
Położenie na mapie powiatu golubsko-dobrzyńskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu golubsko-dobrzyńskiego
Kowalewo Pomorskie
Kowalewo Pomorskie
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa kujawsko-pomorskiego
Kowalewo Pomorskie
Kowalewo Pomorskie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kowalewo Pomorskie
Kowalewo Pomorskie
Ziemia 53°09′17″N 18°53′50″E/53,154722 18,897222
TERC
(TERYT)
6040605044
Urząd miejski
plac Wolności 1
87-410 Kowalewo Pomorskie
Strona internetowa

Kowalewo Pomorskie (niem. Schönsee) – miasto w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie golubsko-dobrzyńskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Kowalewo Pomorskie. Położone na Pojezierzu Chełmińsko-Dobrzyńskim, nad Strugą Młyńską. Miasteczko oddalone ok. 25 km od Torunia, przy drodze krajowej nr 15 i drodze wojewódzkiej nr 554.

Według danych z 31 grudnia 2010 r. miasto miało 4115 mieszkańców[1].

Położenie[edytuj]

Według danych z 1 stycznia 2011 r. powierzchnia miasta wynosiła 4,45 km²[2].

Kowalewo Pomorskie leży w południowej części Pojezierza Chełmińskiego[3]. Przez miasto przepływa Struga Młyńska.

W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. toruńskiego.

Historia[edytuj]

Początkowo gród darowany biskupowi Chrystianowi przez Konrada I mazowieckiego, od 1231 należał do Krzyżaków, którzy w latach 1277–1303 na wąskim przesmyku między 2 jeziorami (dziś nieistniejącymi) wybudowali tu kamienno-ceglany zamek. Zamek ten znajdował się na zachód od kościoła, na wzgórzu, na którym obecnie (od 1911 r.) znajduje się wieża ciśnień. Osada otrzymała prawa miejskie w 1275 roku.

Zamek był siedzibą komturii kowalewskiej. We wrześniu 1330 roku zamek był przez kilka dni bezskutecznie oblegany przez wojska Władysława Łokietka[4].

W 1410 r. w bitwie pod Grunwaldem poległ komtur kowalewski Nicolaus von Vitz, dlatego też Polacy nie mieli kłopotów z zajęciem Kowalewa, które przypadło podkanclerzemu koronnemu Mikołajowi Trąbie. Po kilkunastu miesiącach Krzyżacy przy wsparciu oddziałów inflanckich Berna von Hevelmanna odzyskali zamek. W ramach wojny golubskiej w 1422 r., gdy w okolicy pojawiły się wojska Jagiełły, Krzyżacy sami spalili miasto, natomiast zamek wytrzymał oblężenie rozpoczęte 28 sierpnia. Zamek został zdobyty przez propolski Związek Pruski w lutym 1454 roku. W 1466 r. w wyniku pokoju toruńskiego Kowalewo powróciło do Polski, stając się siedzibą starostwa grodowego. 5 października 1716 doszło do bitwy pod Kowalewem słynnej z powodu ostatniej w dziejach szarży husarii.[potrzebny przypis] . Niedługo po 1820 roku Prusacy rozebrali ruiny zamku. W latach 1772-1920 w zaborze pruskim. W latach 1833-1929 pozbawione praw miejskich.

Demografia[edytuj]

  • Piramida wieku mieszkańców Kowalewa Pomorskiego w 2014 roku [5].


Piramida wieku Kowalewo Pomorskie.png

Zabytki[edytuj]

  • relikty zamku krzyżackiego z lat 1280-1290, rozbudowanego w XIV w., będącego od 1466 roku siedzibą polskich starostów. Zamek został uszkodzony podczas drugiej wojny szwedzkiej i zaczął niszczeć. Ruiny zamku zostały rozebrane przez Prusaków w drugiej połowie XIX w., a na miejscu dawnej wieży głównej zbudowano neogotycką wieżę wodną. Zachowały się fragmenty gdaniska (filar arkady) przy ul. Strażackiej i fundamenty czworobocznego budynku, a także część kamiennych murów obwodowych podzamcza opasających wzgórze zamkowe. Zamek posiadał ośmiokątną wieżę główną (stołp) i cztery narożne, otoczony był murami i fosą zasilaną z 2 nieistniejących już jezior, które dały nazwę miastu (niem. Schönsee = „piękne jezioro”).
  • kościół św. Mikołaja zbudowany w l. 1286-1300 w stylu gotyckim, przebudowany w XVII-XVIII w., z XVI-wieczną polichromią i wyposażeniem renesansowym, barokowym i rokokowym.
  • fragmenty murów miejskich z XIV w. z okrągłą basztą murowaną z kamienia i cegły
  • zajazd z 1912 przy pl. Wolności 1, obecnie Urząd Miejski
  • w pobliżu Kowalewa, nad jeziorem Oszczywilk, pozostałość osady (tzw. Górka Szwedzka)

Do rejestru zabytków nieruchomych wpisane są obiekty[6]:

  • kościół parafialny pw. św. Mikołaja]], XIV/XV, nr rej.: A/365 z 19.03.1930,
  • ruiny zamku, 1280-1300, nr rej.: A/150/66 z 18.10.1934,
  • mury miejskie, XIV wiek, nr rej.: A/145/63 z 18.10.1934,
  • zajazd z 1912 r., obecnie UM, pl. Wolności 1, nr rej.: A/678 z 3.06.1996.

Szlaki turystyczne[edytuj]

Galeria[edytuj]

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2010 r.). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2011-06-10. ISSN 1734-6118.
  2. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2013 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2013-07-26. ISSN 1505-5507.
  3. Jerzy Kondracki, Andrzej Richling: Atlas Rzeczypospolitej Polskiej. Warszawa: Centralny Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej, 1994.
  4. Kowalewo Pomorskie w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego, Tom IV (Kęs – Kutno) z 1883 r. s. 509-511.
  5. http://www.polskawliczbach.pl/Kowalewo_Pomorskie, w oparciu o dane GUS.
  6. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo kujawsko-pomorskie. 30 września 2016; wczoraj. [dostęp 2015-10-06]. s. 34.
  7. http://www.pttk.torun.pl/TO-1998z.html [dostęp 10 lutego 2010].

Linki zewnętrzne[edytuj]