Kowalik korsykański
| Sitta whiteheadi[1] | |
| Sharpe, 1884 | |
.jpeg) Samiec | |
| Systematyka | |
| Domena | |
|---|---|
| Królestwo | |
| Typ | |
| Podtyp | |
| Gromada | |
| Podgromada | |
| Infragromada | |
| Rząd | |
| Podrząd | |
| Rodzina | |
| Rodzaj | |
| Gatunek |
kowalik korsykański |
| Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2] | |
 | |
| Zasięg występowania | |
| |
Kowalik korsykański[3] (Sitta whiteheadi) – gatunek małego ptaka z rodziny kowalików (Sittidae). Występuje tylko na francuskiej wyspie Korsyce. Jest narażony na wyginięcie.
Systematyka
[edytuj | edytuj kod]
Gatunek ten opisał w 1884 roku angielski zoolog Richard Bowdler Sharpe, nadając mu nazwę Sitta whiteheadi. Jako miejsce typowe wskazał góry Korsyki[4]. Takson ten był niekiedy łączony w jeden gatunek z blisko spokrewnionymi kowalikiem czarnogłowym (S. canadensis) i kowalikiem płowym (S. villosa)[5]. Nie wyróżnia się podgatunków[5][6]. Nazwa gatunkowa upamiętnia angielskiego przyrodnika Johna Whiteheada (1860–1899)[7], który odstrzelił jego typ nomenklatoryczny w czerwcu 1883 roku[4].
Występowanie
[edytuj | edytuj kod]Gatunek endemiczny dla Korsyki, zasiedla stare, górskie lasy sosnowe na wysokości 1000–1500 m n.p.m. Spotykany jedynie tam, gdzie rosną sosny z gatunku Pinus nigra (sosna czarna), na których się lęgnie.
Morfologia
[edytuj | edytuj kod]Jest to mały kowalik, o długości ciała 12 cm i rozpiętości skrzydeł 21–22 cm. Ma najdelikatniejszy dziób i najkrótszy ogon spośród kowalików. Wierzch ciała, łącznie z kuprem i pokrywami nadogonowymi szare. Ogon również, ale z czarno-szarą lamówką. Wierzch głowy i opaska biegnąca przez oko czarne; brew, reszta głowy i gardło białe. Spód ciała brudnobiały z kremowym odcieniem. Czarny dziób i nogi. Samice różnią się tylko ciemnoszaroniebieskim wierzchem głowy.
Zachowanie
[edytuj | edytuj kod]
Sezon lęgowy trwa od kwietnia do maja; w zniesieniu 5–6 jaj, a oba ptaki z pary pozostają na swym terytorium przez cały rok. Od maja do października żywi się głównie owadami i pająkami, w pozostałej części roku nasionami, zwłaszcza sosnowymi. Żeruje pojedynczo lub w parach, poza sezonem lęgowym może dołączać do wielogatunkowych stad[8]. Jest niepłochliwy.
Status zagrożenia
[edytuj | edytuj kod]Gatunek początkowo klasyfikowany był przez IUCN jako NT – bliski zagrożenia, od 2004 roku zaliczany do gatunków najmniejszej troski – LC, natomiast od 2010 roku ma status gatunku narażonego – VU. W 2021 roku liczebność populacji szacowano na 3000–4400 dorosłych osobników. Zagęszczenie par w 2002 roku wynosiło 0,55–1,58 na 10 hektarów. Trend liczebności populacji oceniany jest jako spadkowy. Główne zagrożenia dla gatunku to pożary lasów i wycinka sosny korsykańskiej[2][8].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Sitta whiteheadi, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
- ↑ a b BirdLife International, Sitta whiteheadi, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2021, wersja 2025-2 [dostęp 2026-03-13] (ang.).
- ↑ Systematyka i nazewnictwo polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Rodzina: Sittidae Lesson, 1828 - kowaliki - Nuthatches (wersja: 2024-06-23). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2026-03-13].
- ↑ a b R.B. Sharpe, On an apparently new Species of European Nuthatch, „Proceedings of the Zoological Society of London”, cz. 2, 1884, s. 233, 414, pl. 36 (ang.).
- ↑ a b Corsican Nuthatch (Sitta whiteheadi). IBC: The Internet Bird Collection. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-04)]. (ang.).
- ↑ F. Gill, D. Donsker, P. Rasmussen (red.), IOC World Bird List (v15.1) [online] [dostęp 2026-03-13] (ang.).
- ↑ whiteheadi, [w:] The Key to Scientific Names, J.A. Jobling (red.), [w:] Birds of the World, S.M. Billerman et al. (red.), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca [dostęp 2026-03-13] (ang.).
- ↑ a b Species factsheet: Corsican Nuthatch Sitta whiteheadi [online], BirdLife International, 2023 [dostęp 2026-03-13] (ang.).
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- P. Sterry, A. Cleve, A. Clements, P. Goodfellow: Ptaki Europy: przewodnik. Warszawa: Świat Książki, 2007. ISBN 978-83-247-0818-5.
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Zdjęcia i nagrania audiowizualne. [w:] eBird [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. (ang.).