Kozacy kubańscy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kozak kubański. Początek XX w.
Flaga Kozaków Kubańskich
Kozacy
Ilja Jefimowitsch Repin - Reply of the Zaporozhian Cossacks - Yorck.jpg
Kozacy kubańscy. Zdjęcie z 1937 r.

Kozacy kubańscy, Kozackie Wojsko Kubańskie (rosyjski Кубанские кaзаки, Kubanskije Kаzaky, Куба́нское каза́чье во́йско, Kubanskoje kazacze wojsko) - kozacka jednostka terytorialno-organizacyjna Armii Imperium Rosyjskiego istniejąca w latach 1860-1918 na Kubaniu. W okresie II wojny światowej istniały formacje kozaków kubańskich w składzie Armii Czerwonej oraz Wehrmachtu. Po wojnie kozackie formacje zostały rozwiązane. Odbudowano je w 1990 roku.

Terytorium Kubania obejmuje współczesne regiony administracyjne: Kraj Krasnodarski, Adygeję, części obwodu rostowskiego, Kraju Stawropolskiego oraz Karaczajo-Czerkiesji. Historyczną stolicą krainy jest Krasnodar.

Historia[edytuj]

Nazwa Kozaków kubańskich pochodzi od rzeki Kubań przepływających przez ich terytoria oraz krainy Kubań.

Kubań był zasiedlony pod koniec XVIII wieku przez Kozaków Czarnomorskiego Wojska Kozackiego (rozformowane Zaporoskie Wojsko Kozackie).

Kozackie Wojsko Kubańskie zostało powołane 19 listopada 1860 poprzez połączenie całości Kozackiego Wojska Czarnomorskiego (200 000 osób) i części oddziałów Kaukaskiego Liniowego Wojska Kozackiego. Oficjalną nazwę zatwierdzono w kwietniu 1861. Utworzenie Kozackiego Wojska Kubańskiego było częścią reform wojskowych Imperium Rosyjskiego po wojnie krymskiej, przegranej z koalicją państw zachodnioeuropejskich i Imperium osmańskim.

W 1913 roku Armia Kubańska składała się z 37 pułków jazdy, 37 wolnych sotni i 22 batalionów piechoty[1]. Podczas wojny domowej w Rosji walczyli głównie po stronie białych, tworząc na terenie Kubania Kubańską Republikę Ludową. Z kolei bolszewicy utworzyli Kubańską Republikę Radziecką. W okresie II wojny światowej Kozacy kubańscy tworzyli 17 pułków wchodzących w skład Armii Czerwonej. W 1942 roku Kubań został zajęty przez wojska niemieckie. Część Kozaków przeszła na stronę Niemców, co doprowadziło do powstania 2 pułków kozackich w ramach Wehrmachtu (1 Kozacka Dywizja Kawalerii). Zdecydowana większość Kozaków kubańskich opowiedziała się jednak po stronie ZSRR, o czym świadczy ilość powstałych formacji kozackich w Armii Czerwonej, a także ilość zaciągających się Kozaków[2].

Formacje Kozaków kubańskich w wojskach radzieckim i rosyjskim po 1918 roku[edytuj]

17 Kozacki Korpus Kawaleryjski (01.01.1942–27.08.1942)

4 Gwardyjski Kubański Kozacki Korpus Kawaleryjski (27.08.1942 – lipiec 1946), stan z maja 1945 roku:

  • 9 Gwardyjska Kubańska Kozacka Dywizja Kawalerii
  • 10 Gwardyjska Kubańska Kozacka Dywizja Kawalerii
  • 30 Dywizja Kawalerii
  • 1815 Artyleryjski Pułk Samochodowy
  • 152 Gwardyjski Niszczycielski Pułk Artylerii Przeciwpancernej
  • 12 Gwardyjski Pułk Moździerzowy Wieloprowadnicowych Wyrzutni Rakietowych
  • 255 Pułk Przeciwlotniczy
  • 4 Gwardyjski Niszczycielski Dywizjon Artylerii Przeciwpancernej
  • 68 Gwardyjski Dywizjon Moździerzowy
  • 27 Gwardyjski Oddzielny Dywizjon Łączności

9 Krasnodarska Dywizja Strzelecka Czerwonego Sztandaru orderów Kutuzowa i Gwiazdy Czerwonej (1918–1991)

131 Oddzielna Brygada Strzelecka (1992–2009)

7 Krasnodarska Baza Wojskowa Czerwonego Sztandaru orderów Kutuzowa i Gwiazdy Czerwonej (od 2009 roku do dziś)

Formacje Kozaków kubańskich w wojskach niemieckich[edytuj]

1 Kozacka Dywizja Kawalerii

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Generał A. I. Denikin, The Russian Turmoil (Londyn: 1924).
  2. Walery Szambarow: Kazaczestwo Istorija Wolnoj Rusi (Moskwa: Algorithm Expo, 2007).

Bibliografia, literatura[edytuj]

  • Кубанське козацьке військо w: Енциклопедія історії України: Т. 5. Редкол.: В. А. Смолій (голова) та ін. НАН України. Інститут історії України. - Київ 2008, Wyd. «Наукова думка». ​ISBN 966-00-0632-2