Koziegłowy (województwo śląskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: inne miejsca o tej nazwie.
Koziegłowy
Rynek w Koziegłowach
Rynek w Koziegłowach
Herb
Herb Koziegłów
Państwo  Polska
Województwo  śląskie
Powiat myszkowski
Gmina Koziegłowy
gmina miejsko-wiejska
Prawa miejskie 1472-1870, ponownie 1950
Burmistrz Jacek Ślęczka
Powierzchnia 26,71[1] km²
Populacja (30.06.2016)
• liczba ludności
• gęstość

2 461[2]
92,1 os./km²
Strefa numeracyjna
+48 34
Kod pocztowy 42-350
Tablice rejestracyjne SMY
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Koziegłowy
Koziegłowy
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Koziegłowy
Koziegłowy
Ziemia50°35′59,89″N 19°09′46,50″E/50,599969 19,162917
TERC
(TERYT)
2243109024
Urząd miejski
pl. Moniuszki 14
42-350 Koziegłowy
Strona internetowa

Koziegłowymiasto w województwie śląskim, w powiecie myszkowskim, siedziba władz gminy miejsko-wiejskiej Koziegłowy.

Miasto biskupstwa krakowskiego w księstwie siewierskim w końcu XVI wieku[3].

Demografia[edytuj]

Piramida wieku mieszkańców Koziegłów w 2014 r.[2]:
Piramida wieku Kozieglowy.png

Nazwa[edytuj]

Nazwę miejscowości w zlatynizowanych formach Kozyeglowy oraz Cozyeglowy wymienia w latach 1470-1480 Jan Długosz w księdze Liber beneficiorum dioecesis Cracoviensis[4]. Nazwa miejscowości należy do grupy nazw patronimicznych od której pochodzi nazwisko Jana Koziegłowskiego wymienianego przez Długosza jako właściciela miejscowości.

Historia[edytuj]

Symbol Koziegłów na miejskim rynku

Na przełomie XI i XII w. tereny wokół późniejszych Koziegłów otrzymał rycerz Drogosław herbu Koziegłowy, który założył wieś nazwaną od swojego herbu. Kazimierz Sprawiedliwy odebrał tereny jego spadkobiercom, gdy ci zaczęli napadać bogate dwory. Rejon Koziegłów przypadł wówczas bratu krakowskiego biskupa Pełki, Mikołajowi herbu Lis, który rozpoczął budowę zamku (niezachowany)[5].

Miasto zostało lokowane w średniowieczu na planie regularnym, a w jego pobliżu w XIV w. wybudowano murowany zamek. W ramach księstwa siewierskiego stanowiło do 1519 r. stolicę tzw. „baronatu koziegłowskiego” będącego w posiadaniu rodu Lisów (klucz koziegłowski). W 1519 r. rycerz Krystyn IV herbu Lis sprzedał miasto z zamkiem i okolicznymi dobrami biskupowi krakowskiemu – księciu siewierskiemu Janowi Konarskiemu. Od tego czasu miasto i zamek wchodziły w skład dóbr książęcych w ramach księstwa siewierskiego aż do XVIII w. W 1790 r. Księstwo Siewierskie zostało formalnie wcielone do Rzeczypospolitej. 27 kwietnia 1792 r. król Stanisław August Poniatowski wydał przywilej dla miasta potwierdzający wcześniejsze przywileje biskupów krakowskich.

W 1795 r. Koziegłowy znalazły się w zaborze pruskim. W 1807 r. weszły w skład Księstwa Warszawskiego. W 1870 r. zaborcze władze rosyjskie odebrały Koziegłowom prawa miejskie. W czasie I wojny światowej w latach 1914-1918 Koziegłowy były okupowane przez wojska pruskie, po czym weszły w skład odrodzonej II Rzeczypospolitej. Od września 1939 r. Koziegłowy znajdowały się pod okupacją niemiecką, w tym czasie w 1942 r. Niemcy wywieźli około 200 miejscowych Żydów do obozu w Auschwitz. 20 stycznia 1945 r. Koziegłowy zostały zajęte przez wojska sowieckie. W 1949 r. Koziegłowy odzyskały prawa miejskie. Do 1954 r. Koziegłowy były siedzibą dwóch gmin: Koziegłowy i gminy Rudnik Wielki.

Zabytki[edytuj]

  • Kościół św. Marii Magdaleny z gotyckim prezbiterium z XV wieku i barokową nawą z 1679 r.
    • kaplica św. Stanisława (kaplica grobowa Kaweckich) ufundowana w XVII wieku przez starostę Stanisława Kaweckiego
    • rzeźby gotyckie Matki Boskiej i Jana Chrzciciela
    • obraz Matki Boskiej z 1694 r.
    • nagrobek starosty Aleksandra Denisa z 1616 r.
    • nagrobek starosty Stanisława Kaweckiego z 1673 r.
    • malowidła gotyckie z około 1470 r.
  • Kościół św. Ducha (szpitalny) z 2 poł. XVII w stylu barokowym, fundacji Kaweckich, nr rej.: 106/78 z 18.03.1960 oraz 420/60 z 18.03.1960
    • przytułek z 2 poł. XVII, XIX, nr rej.: 107/78 z 2.08.1972 oraz 1190/72 z 2.08.1972
  • Plebania z 1802 r., nr rej.: 1189/72 z 2.08.1972
  • Kamienica z 1 poł. XIX w., Rynek 4, nr rej.: 1192/72 z 2.08.1972
  • Kaplica mariawitów z początku XX wieku, należąca do parafii w Gniazdowie
  • Ruiny zamku – ziemne pozostałości po zamku rodu Lisów z XIV w.
  • Układ urbanistyczny w ramach historycznego założenia miejskiego, nr rej.: R/409/53 z 31.03.1953

Wspólnoty wyznaniowe[edytuj]

Na terenie Koziegłów działa jedna parafia rzymskokatolicka św. Marii Magdaleny oraz parafia Kościoła Starokatolickiego Mariawitów pw. św. Paschalisa (ul. Cegielniana 4).

Przemysł[edytuj]

  • przemysł spożywczy – przetwórnia ryb „Sona”,
  • produkcja wód gazowanych „Dar Natury”, „Jurajska” i „Dobrawa”,
  • duże skupisko firm produkujących choinki z tworzyw sztucznych.

Znani ludzie[edytuj]

Literatura[edytuj]

  • Józefa Wiśniewska, Dzieje miasta i gminy Koziegłowy, Katowice 1996.
  • Błażej Śliwiński, Dziedzice Koziegłów, [w:] Siewierz, Czeladź, Koziegłowy. Studia i materiały z dziejów Siewierza i Księstwa Siewierskiego, Katowice 1994, s. 259-277.
  • Leonard Jagoda, Gorycz wrześniowa. 4 dni od Kalet do Janowa, Koziegłowy, 2005.
  • Leonard Jagoda, Koziegłowy i Wolna Wieś Gniazdów, Koziegłowy 2014.

Przypisy

  1. Dane Głównego Urzędu Statystycznego: Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2008 r.). [dostęp 3.10.2009].
  2. a b http://www.polskawliczbach.pl/Kozieglowy, w oparciu o dane GUS.
  3. Województwo krakowskie w drugiej połowie XVI wieku ; Cz. 2, Komentarz, indeksy, Warszawa 2008, s. 100.
  4. Joannis Długosz Senioris Canonici Cracoviensis, "Liber Beneficiorum", Aleksander Przezdziecki, Tom II, Kraków 1864, str.191.
  5. Urząd Gminy i Miasta w Koziegłowach, www.kozieglowy.pl [dostęp 2017-08-03] (pol.).

Linki zewnętrzne[edytuj]