Król szczurów (powieść)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Król szczurów
King Rat
Autor James Clavell
Typ utworu powieść historyczna
Wydanie oryginalne
Miejsce wydania Wielka Brytania
Język angielski
Data wydania 1962
Wydawca Martin Joseph
Pierwsze wydanie polskie
Data wydania polskiego 1985
Wydawca Książka i Wiedza
Przekład Andrzej Grabowski, Małgorzata Grabowska

Król szczurów – powieść Jamesa Clavella wydana w 1962 roku, oparta na osobistych przeżyciach autora w japońskim obozie jenieckim w Singapurze podczas drugiej wojny światowej.

Jest to pierwsza część tzw. Azjatyckiej Sagi Clavella – serii, do której zaliczają się, między innymi: Shōgun i Tai-pan. Niektórzy bohaterowie „Króla szczurów” występują też w innej części Sagi Azjatyckiej, Noble House.

Fabuła[edytuj | edytuj kod]

Akcja powieści rozpoczyna się na początku 1945 roku w obozie jenieckim Changi. Tytułowy Król jest kapralem armii amerykańskiej, który w obozie zajmuje się pośrednictwem w czarnorynkowym handlu między więźniami, japońskimi strażnikami i miejscową ludnością. Z tego powodu prowadzi bardzo wygodne – jak na warunki obozowe – życie, podczas gdy pozostali jeńcy cierpią głód i masowo umierają z powodu chorób i wyczerpania ciężką pracą.

Król zwraca uwagę na młodego brytyjskiego kapitana lotnictwa, Petera Marlowe'a, który zna język malajski. Marlowe szybko zaprzyjaźnia się z Królem i tym sposobem zaczyna uczestniczyć w jego interesach (choć początkowo odmawia). To sprawia, że młody kapitan zaczyna mieć problemy z Robinem Greyem, brytyjskim porucznikiem, który obsesyjnie próbuje utrzymać porządek w obozie i jest zaprzysięgłym wrogiem Króla.

Główne wątki[edytuj | edytuj kod]

Powieść opisuje stopniową degradację żołnierzy pod wpływem trudnych warunków panujących w obozie: braków najpotrzebniejszych rzeczy, głodu. Żołnierze przestają wyglądać i zachowywać się normalnie, przełamują kolejne tabu. Jedną z możliwych reakcji na "kryzys" jest postawa Króla, który dokonuje wątpliwych moralnie interesów, ale za to wygląda i zachowuje się tak, jak żołnierze przed wzięciem do niewoli.

Król uważa, że należy mu się więcej niż innym więźniom, ponieważ jest bardziej zaradny (jednocześnie wciąga do współpracy i w ten sposób pomaga przeżyć tym, którzy akceptują jego działania). Z drugiej strony Grey, który wierzy w utrzymanie wojskowej dyscypliny wśród żołnierzy i czyha na moment, gdy udowodni Królowi złamanie obozowych przepisów.

Autor, podobnie jak Marlowe (postać, której był pierwowzorem) akceptuje postępowanie Króla. Chociaż początkowo odmawia udziału w jego handlowych interesach, w końcu dochodzi do wniosku, że Król nie jest złodziejem, ale dzięki czarnemu rynkowi pomaga przeżyć innym.

Inne wątki[edytuj | edytuj kod]

Oprócz konfrontacji pomiędzy postawą Króla i Greya, autor opisuje odmienne postawy przedstawicieli 3 głównych grup narodowych jeńców: arystokratycznych Brytyjczyków, plebejskich Australijczyków oraz egalitarnych Amerykanów. Ujawnia także animozje między zwykłymi żołnierzami a oficerami.

Adaptacja filmowa[edytuj | edytuj kod]

W roku 1965 powstała ekranizacja powieści, wyreżyserowana przez Bryana Forbesa. W roli Króla wystąpił George Segal.