Królestwo Węgier
| 1000–1918 | |||||
| |||||
| Hymn: Isten, áldd meg a magyart (Boże zbaw Węgrów) | |||||
| Ustrój polityczny |
monarchia, od 1867 monarchia konstytucyjna | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| Stolica |
• Białogród Stołeczny (do poł. XVI wieku) | ||||
| Data powstania |
25 grudnia 1000 | ||||
| Data likwidacji |
16 listopada 1918 | ||||
| Władca | |||||
| Premier | |||||
| Powierzchnia |
325 411 (1918) km² | ||||
| Populacja (1918) • liczba ludności |
| ||||
| • gęstość |
b/d os./km² | ||||
| Waluta |
forint (1868–1892), korona austro-węgierska (1892–1918) | ||||
| Narody i grupy etniczne | |||||
| Język urzędowy | |||||
| Religia dominująca | |||||
 Mapa topograficzna Królestwa Węgier z 1914 | |||||
Położenie na mapie
| |||||
.svg)
.svg)
Królestwo Węgier (węg. Magyar Királyság, niem. Königreich Ungarn, słow. Uhorské kráľovstvo, cz. Uherské království, rum. Regatul Ungariei, chorw. Kraljevina Ugarska, serb. Краљевина Угарска, łac. Regnum Hungariae) – państwo istniejące w Europie Środkowej od roku 1000 do 1918. Po przerwie w latach 1918–1920 (Węgierska Republika Ludowa oraz komunistyczna Węgierska Republika Rad) zostało wskrzeszone (zobacz: Królestwo Węgier (1920–1946)).
Historia
[edytuj | edytuj kod]Lata 1000–1918
[edytuj | edytuj kod]
Powstało 25 grudnia 1000 (wedle kalendarza gregoriańskiego 1 stycznia 1001) za sprawą koronacji Stefana I na króla[2]. W latach 1241–1242, podczas inwazji mongolskiej połowa populacji została wybita, a milion Węgrów wziętych do niewoli. Król Bela IV stworzył system zamków by zapobiec dalszym podbojom. Dzięki nim podczas drugiego ataku Mongołowie zostali zatrzymani pod Pesztem[3].
Oprócz terytorium dzisiejszej Republiki Węgierskiej w skład Królestwa Węgier wchodziły także: Wojwodina, Chorwacja, Słowacja, Siedmiogród, Ruś Zakarpacka oraz fragmenty terytoriów wchodzących obecnie w skład innych, sąsiednich państw. Od 1102 do 1526 roku było w unii z Królestwem Chorwacji.
W 1526 Węgrzy ponieśli klęskę w bitwie pod Mohaczem[4]. Spora część kraju trafiła pod władzę Imperium Osmańskiego, na wschodzie utworzono Wschodnie Królestwo Węgier a w części centralnej tzw. Paszałyk Budy. Część zachodnia przypadła Habsburgom[5], przeciw którym miały miejsce rewolty, powstanie Rakoczego w latach 1703–1711 i powstanie węgierskie z lat 1848–1849[6], podczas Wiosny Ludów. Ostatecznie na mocy ugody z 1867 powstały Austro-Węgry, gdzie Węgry zyskały dużą autonomię[7].
.svg)
31 października 1918 Węgry oddzieliły się od Austro-Węgier, i ogłosiły niepodległość, tworząc samodzielne Królestwo Węgier. 16 listopada 1918 ogłoszono republikę, ale król Karol IV nie złożył oficjalnej abdykacji.
Po 1918
[edytuj | edytuj kod]Po I wojnie światowej, po przerwie w latach 1918–1920 (Węgierska Republika Ludowa oraz komunistyczna Węgierska Republika Rad) Węgry znów stały się królestwem (z krótkim epizodem republikańskim), jednak bez króla – nie dopuszczono na tron Karola Habsburga, państwem rządził jako regent adm. Miklós Horthy.
1 lutego 1946 r. ogłoszono Republikę Węgierską.
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Population of Hungary 1800-2020 [online], Statista [dostęp 2025-10-08] (ang.).
- ↑ Szent István király - Ferenc 2023 [online], ferenc2023.hu [dostęp 2025-09-20] (węg.).
- ↑ Embassy of Hungary Washington [online], washington.mfa.gov.hu [dostęp 2025-09-20] (ang.).
- ↑ Hungary profile - timeline, „BBC News”, 15 marca 2012 [dostęp 2025-10-05] (ang.).
- ↑ Battle of Mohács | Research Starters | EBSCO Research [online], EBSCO [dostęp 2025-10-05] (ang.).
- ↑ Tour guides Veszprém Hungary, History of Hungary [online], Tour guides Veszprém Hungary [dostęp 2025-10-05] (ang.).
- ↑ Hungary - Countries - Office of the Historian [online], history.state.gov [dostęp 2025-10-05].
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Sroka Stanisław A. Historia Węgier do 1526, Homini, 2000
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]
| Państwo węgierskie |
|
|---|---|
| Pozostałe |
