Królestwo Włoch (Święte Cesarstwo Rzymskie)
| królestwo | |||
| 962–1556/1801 | |||
_-_962.png) Królestwo Włoch (kolor zielony) jako część Świętego Cesarstwa Rzymskiego w drugiej połowie X wieku. | |||
| |||
| Państwo | |||
|---|---|---|---|
| Siedziba | |||
| Data powstania |
962 | ||
| Data likwidacji |
de facto XVI w. | ||
| Król | |||
| Języki urzędowe | |||
Położenie na mapie
| |||
Królestwo Włoch (łac. Regnum Italiae, Regnum Italicum; wł. Regno d’Italia; niem. Königreich Italien) – królestwo lub jednostka administracyjna Świętego Cesarstwa Rzymskiego w północnej Italii ze stolicą w Pawii, istniejące de iure w latach 962–1801. De facto monarchia elekcyjna. Terytorium królestwa obejmowało Lombardię, Spoleto, marchie Toskanii i Werony.
Królestwo Włoch, wraz z królestwem Niemiec i Burgundią, reprezentowało jedno z tak zwanych Tria Regna – trzech królestw, które tworzyły Święte Cesarstwo Rzymskie. W ramach cesarstwa królestwo istniało jako jednostka administracyjna od 962 do 1024 roku i obejmowało terytorium północnej Italii – z wyjątkiem ziem należących do Republiki Weneckiej, rządzonego przez papieży Państwa Kościelnego, leżącego w centrum Półwyspu Apenińskiego i południa kontrolowanego głównie przez feudałów sycylijskich. Od około XVI wieku do 1801 roku królestwo istniało jedynie formalnie w postaci tytułu króla Włoch, który nadawany był kolejnym cesarzom Świętego Cesarstwa Rzymskiego[1][2][3][4][5].
Historia
[edytuj | edytuj kod]
Coraz bardziej słabnące dotychczas niezależne królestwo Włoch, stawało się z czasem strefą wpływów władców niemieckich (wschodnio-frankijskich). W 951 roku włoski tron przejął król Niemiec, Otton I Wielki. W 962 roku został koronowany na cesarza, co dało początek Świętemu Cesarstwu Rzymskiemu, z którym Królestwo Włoch zostało połączone unią realną. Z czasem stało się jedną z trzech części składowych cesarstwa. Każdy władca Niemiec, przed koronacją cesarską w Rzymie, co do zasady koronowany był na króla Włoch. Z biegiem lat coraz bardziej słabnące wpływy cesarza oraz częste i wyczerpujące walki między stronnikami cesarzy i papieży (np. Gibelini i gwelfowie), doprowadziły do rozdrobnienia i usamodzielnienia się poszczególnych państw-miast i republik, zwłaszcza na północy Italii (np. Liga Lombardzka) – co oznaczało de facto upadek królestwa. Osłabienie władzy centralnej doprowadziło do wzrostu tendencji odśrodkowych poszczególnych regionów i wzmocnienia wpływów zagranicznych, jak coraz większe wpływy papieży w Toskanii.
Długa seria konfliktów znanych jako wojny lombardzkie (1423–1454) i wojny włoskie (1494–1559) oraz wyczerpująca rywalizacja między zwolennikami cesarzy i papieży, doprowadziły do osłabienia, decentralizacji i ostatecznego rozpadu królestwa Włoch. Ostatnim koronowanym królem Włoch był cesarz Karol V 22 lutego 1530 w Bolonii, Karol abdykował w 1556 roku. W 1648 roku na mocy pokoju westfalskiego Rzesza zrzekła się pretensji do Italii. Mimo utraty ziem włoskich, cesarze aż do końca istnienia Rzeszy w 1806 roku wysuwali roszczenia do dawnego królestwa, zachowując tym samym tytuł króla Włoch który był nadal używany w związku z przekazywaniem żelaznej korony[1][2][6][7][8][9][10][11].
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b Ottone I di Sassonia. [dostęp 2023-08-26]. (wł.).
- ↑ a b Rosenwein 1996 ↓, s. 247–289.
- ↑ Wilson 2016 ↓, s. 49.
- ↑ Le Goff 2000 ↓, s. 96–97.
- ↑ DESIDERIO, re dei Longobardi. [dostęp 2023-08-26]. (wł.).
- ↑ Włochy. Historia, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2025-11-22].
- ↑ David G. Chandler: The Campaigns of Napoleon. Weidenfeld and Nicolson, 1966, s. 1172. ISBN 978-0-02-523660-8. LCCN 66012970. (ang.).
- ↑ Peter H. Wilson. Bolstering the Prestige of the Habsburgs: The End of the Holy Roman Empire in 1806. „The International History Review”. 28 (4), s. 709–736, 2006-12-01. DOI: 10.1080/07075332.2006.9641109. ISSN 0707-5332. OCLC 9970199364. JSTOR: 40109811. (ang.).
- ↑ Wilson 2016 ↓, s. 225–227, 749.
- ↑ Ludovico Antonio Muratori, Giuseppe Oggeri Vincenti: Annali d’Italia. 1788, s. 81. OCLC 1008510354. (wł.).
- ↑ Settia 1987 ↓, s. 108–110.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Barbara H. Rosenwein. The Family Politics of Berengar I, King of Italy (888–924). „Speculum”. 71 (2), s. 247–289, 1996. DOI: 10.2307/2865414. ISSN 0038-7134. OCLC 8271557604. (ang.).
- Chris Wickham: Early Medieval Italy: Central Power and Local Society, 400-1000. Totowa, NJ: Barnes & Noble, 1981. ISBN 978-0-389-20217-2. LCCN 81008043. (ang.).
- Jacques Le Goff: Medieval Civilization, 400–1500. Nowy Jork: Barnes and Noble, 2000, s. 393. ISBN 978-0-631-15512-6. LCCN 87036064. (ang.).
- Pierre Riché: The Carolingians: A Family Who Forged Europe. Filadelfia: University of Pennsylvania Press, 1993. ISBN 978-0-8122-3062-8. LCCN 91303532. (ang.).
- Peter Wilson: Heart of Europe: A History of the Holy Roman Empire. Cambridge: Harvard University Press, 2016, s. 941. ISBN 978-0-674-05809-5. LCCN 2015037932. (ang.).
- Józef Andrzej Gierowski: Historia Włoch. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich – Wydawnictwo, 2003, s. 674. ISBN 83-04-04674-1. OCLC 749360064. (pol.).
- Aldo A. Settia: Pavia carolingia e postcarolingia. T. II. Mediolan: Banca del Monte di Lombardia, 1987, s. 69–158. OCLC 849479168. (wł.).
