Królik europejski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Królik europejski
Oryctolagus cuniculus[1]
(Linnaeus, 1758)
Królik europejski
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Podgromada żyworodne
Infragromada łożyskowce
Rząd zajęczaki
Rodzina zającowate
Rodzaj królik
Gatunek królik europejski
Podgatunki
  • O. c. algirus (Loche, 1858)
  • O. c. brachyotus (Trouessart, 1917)
  • O. c. cnossius (Bate, 1906)
  • O. c. cuniculus (Linnaeus, 1758)
  • O. c. habetensis (Cabrera, 1923)
  • O. c. huxleyi (Haeckel, 1874)
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 NT pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania

Królik europejski[3], królik dziki[4] (Oryctolagus cuniculus) – gatunek ssaka z rodziny zającowatych (Leporidae). Gatunek niezagrożony wyginięciem.

Gatunek inwazyjny[5].

Systematyka[edytuj]

Taksonomia[edytuj]

Gatunek po raz pierwszy opisany naukowo przez K. Linneusza w 1758 roku w jego dziele Systema Naturae pod nazwą Lepus cuniculus[6]. Jako miejsce typowe autor wskazał południową Europę (łac. „in Europa australis”)[6], uściślone przez J. R. Ellermana i T. C. S. Morrison-Scotta w 1951 roku do Niemiec[7]. Jedyny przedstawiciel rodzaju Oryctolagus[8]królik[3], utworzonego przez W. Lilljeborga w 1873 roku[9].

Gatunek typowy: Lepus cuniculus Linnaeus, 1758

Etymologia[edytuj]

Nazwa rodzajowa jest połączeniem słów z języka greckiego: ορυκτηρ oruktēr, ορυκτηρος oruktēros – „kopacz, górnik” oraz λαγός lagós – „królik”[10]. Epitet gatunkowy pochodzi od łacińskiego słowa cuniculus – „kopalnia, dziura, podziemne przejście”.

Systematyka[edytuj]

Wyróżniono 6 podgatunków królika europejskiego[1]:

  • O. cuniculus algirus
  • O. cuniculus brachyotus
  • O. cuniculus cnossius
  • O. cuniculus cuniculus
  • O. cuniculus habetensis
  • O. cuniculus huxleyi

Opis[edytuj]

Długość ciała od 35 cm do 45 cm[11], ogona 5–6 cm, masa ciała od ok. 1,5 kg do 3 kg[11][4]. Grzbiet ma ubarwienie brązowoszare, stalowoszare lub żółtoszare[11], spód ciała jest białoszary lub popielatoszary[11]. Krótki ogon jest od góry czarny, od spodu biały. Niektórzy mogą pomylić z zającem szarakiem, gdyż przypomina go nieco swoim wyglądem, lecz z powodu trzymania tylnych kończyn blisko siebie, sprawia wrażenie bardziej krępego[11]. Końce uszu królika są brązowe, a szaraka czarne. Zając szarak ma dłuższe uszy i dłuższe tylne nogi[12].

Królik europejski

Występowanie[edytuj]

Naturalny zasięg występowania królika europejskiego obejmował początkowo Półwysep Iberyjski, południową Francję i Afrykę Północną. Jego rozprzestrzenianie się na teren pozostałych krajów europejskich sięga prawdopodobnie czasów rzymskich[2].

Współcześnie królik europejski występuje w niemal całej Europie, północno-zachodniej Afryce, a także w Australii i na Nowej Zelandii[13], gdzie został introdukowany na przełomie XVIII i XIX wieku. W Polsce króliki występują niezbyt licznie i żyją głównie w południowo-zachodniej oraz zachodniej i środkowej części kraju.

Biotop[edytuj]

Najczęściej spotkać go można na terenach o piaszczystej glebie, unika terenów podmokłych i wnętrza lasu. Czasami można go spotkać na nasypach kolejowych, w lasach sosnowych, na brzegach lasów oraz w parkach miejskich oraz w uprawach rolniczych; na łąkach, w sadach. Preferuje również ekotony las-łąka.

Tryb życia[edytuj]

Jest zwierzęciem roślinożernym[4]. Latem żywi się soczystymi roślinami, zimą gałązkami drzew i krzewów, trawą oraz bulwami i korzeniami roślin, wygrzebywanymi spod ziemi. Królik, w odróżnieniu od swoich krewniaków zajęcy, kopie w ziemi nory. Nory te zawierają jedną dużą komorę gniazdową oraz liczne chodniki, mające w kilku miejscach wyjście na powierzchnię ziemi. Służą mu one głównie do obrony przed wrogami. W komorze gniazdowej samica rodzi także młode.

Rozród[edytuj]

Ciąża trwa 28–33 dni, samica rodzi kilka razy w roku od 3 do 10 nagich, ślepych młodych[11][4]. Oczy otwierają dopiero w 10 dniu życia. Królik osiąga dojrzałość w wieku 4–5 miesięcy, żyje około 10 lat.

Ochrona[edytuj]

Królik jest w Polsce zwierzęciem łownym z okresem ochronnym. Sezon łowiecki, podobnie jak u zająca szaraka, trwa od 1 listopada do 31 grudnia, a w drodze odłowu do 15 stycznia[14].

Choroby królików[edytuj]

 Osobny artykuł: Choroby królików.

Ciekawostki[edytuj]

Królik znany jest ze swej dużej płodności, dlatego uznany został za gatunek inwazyjny. Wprowadzenie królika do Australii doprowadziło do jego niepohamowanego rozprzestrzenienia po całym kontynencie. Szkody wyrządzone tam przez króliki są olbrzymie i miejscowa ludność poluje na nie.

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. a b Oryctolagus cuniculus, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. a b Smith, A.T. & Boyer, A.F. 2008. Oryctolagus cuniculus. W: IUCN 2015. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) Wersja 2015-3. <www.iucnredlist.org>. (ang.) [dostęp 2015-09-29]
  3. a b Włodzimierz Cichocki, Agnieszka Ważna, Jan Cichocki, Ewa Rajska, Artur Jasiński, Wiesław Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 59. ISBN 978-83-88147-15-9.
  4. a b c d Królik dziki – WIEM, darmowa encyklopedia (pol.). Onet.pl. [dostęp 2010-03-16].
  5. ISSG Database: List of all species
  6. a b C. Linneaus: Systema naturae per regna tria naturae: secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis. Wyd. 10. T. 1. Sztokholm: Impensis Direct. Laurentii Salvii, 1758, s. 58. (łac.)
  7. J. R. Ellerman, T. C. S. Morrison-Scott: Checklist of Palaearctic and Indian mammals 1758 to 1946. Londyn: British Museum (Natural History), 1951, s. 443. (ang.)
  8. Oryctolagus. w: Integrated Taxonomic Information System (ang.) [dostęp 2011-05-15]
  9. W. Lilljeborg: Sveriges och Norges ryggradsdjur. Cz. 1: Däggdjuren. Upsala: W. Schultz, 1873, s. 417. (szw.)
  10. T. S. Palmer: Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. Waszyngton: Government Printing Office, 1904, s. 484, seria: North American Fauna. (ang.)
  11. a b c d e f Ekkehard Ophoven: Zwierzęta łowne. Muza, 2006. ISBN 83-7319-762-1.
  12. Josef Reichholf: Ssaki. Leksykon przyrodniczy. Henryk Garbarczyk i Eligiusz Nowakowski. Warszawa: GeoCenter International, 1996. ISBN 83-86146-48-6.
  13. Story: Rabbits – The spread of rabbits in New Zealand (ang.). Te Ara – The Encyclopedia of New Zealand. [dostęp 13.11.2012].
  14. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 marca 2005 r. w sprawie okresów polowań na zwierzęta łowne (Dz. U. z dnia 25 marca 2005 r.)