Krótkonos brązowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Krótkonos brązowy
Isoodon obesulus[1]
(Shaw, 1797)[2]
Ilustracja
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

strunowce

Podtyp

kręgowce

Gromada

ssaki

Podgromada

żyworodne

Infragromada

ssaki niższe

Nadrząd

australotorbowe

Rząd

jamrajokształtne

Rodzina

jamrajowate

Podrodzina

jamraje

Rodzaj

krótkonos

Gatunek

krótkonos brązowy

Synonimy
Podgatunki[7][8]
  • I. o. obesulus (Shaw, 1797)[2]
  • I. o. affinis (Waterhouse, 1846)[4]
  • I. o. fusciventer (J.E. Gray, 1841)[3]
  • I. o. nauticus Thomas, 1922
  • I. o. peninsulae Thomas, 1922
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[9]
Status iucn3.1 LC pl.svg

Krótkonos brązowy[10], jamraj brunatny[11] (Isoodon obesulus) – gatunek ssaka z podrodziny jamrajów (Peramelinae) w rodzinie jamrajowatych (Peramelidae). W Australii z powodu niszczenia przez człowieka jego środowiska występuje wyspowo, jednak w dogodnych warunkach pospolity.

Zasięg występowania[edytuj | edytuj kod]

Krótkonos brązowy występuje w zależności od podgatunku[8]:

Charakterystyka ogólna[edytuj | edytuj kod]

Długość ciała 28–36 cm, ogona 9–14,5 cm; masa ciała 0,4–1,8 kg (samce są o 40% cięższe od samic)[8]. Wierzch ciała jest ciemnoszary lub żółtobrązowy, spód natomiast żółtawobiały. Uszy są zaokrąglone. Drugi i trzeci palec tylnej kończyny są ze sobą zrośnięte (służą do czyszczenia futra). Przednie kończyny jamrajów są krótsze od tylnych, czym przypominają kangury. Krótkonos posiada torbę, która biegnie wzdłuż brzucha i otwiera się do tyłu między tylnymi nogami. [12]

Długość życia[edytuj | edytuj kod]

Od 2,5 do 3 lat.

Środowisko życia[edytuj | edytuj kod]

Głównie tereny z niskimi krzewami, okresowo wypalanymi, czasami również w okolicach bagien i rzek.

Tryb życia[edytuj | edytuj kod]

Prowadzi samotniczy tryb życia. Jest aktywny głównie w nocy, dzień przesypia w stożkowatym gnieździe na ziemi. Areał osobniczy waha się od 1 do 6 ha (w zależności od środowiska i płci). Poszczególne rewiry mogą zachodzić na siebie. Głównym pożywieniem jamrajów są dżdżownice, owady i ich larwy oraz owoce. Do wykopywania pokarmu spod ziemi służą ostre pazury.

Rozród[edytuj | edytuj kod]

Okres rozrodczy rozpoczyna się w czerwcu i trwa 6 – 8 miesięcy. Ciąża jest krótka i trwa 12 – 15 dni. Po tym okresie na świat przychodzi 1 – 6 młodych (2 – 3 mioty w ciągu roku). Okres laktacji trwa 60 – 70 dni. Po 90 dniach samice mogą ponownie przystąpić do rozrodu. Dojrzałość płciową jamraje uzyskują po około 210 dniach życia.

Wrogowie[edytuj | edytuj kod]

Na krótkonosy brązowe polują koty, lisy, drapieżne torbacze i ptaki.

Zagrożenie i ochrona[edytuj | edytuj kod]

W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody i Jej Zasobów został zaliczony do kategorii niskiego ryzyka LC[9].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Isoodon obesulus, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] (ang.).
  2. a b c G. Shaw: The naturalist’s miscellany, or Coloured figures of natural objects. Cz. 8. London: Printed for Nodder & Co., 1797, s. ryc. 298 i tekst. (ang.)
  3. a b J.E. Gray: Appendix. W: G. Grey: Journals of Two Expeditions of Discovery in North-West and Western Australia. Cz. 2. London: T. and W. Boone, 1841, s. 401, 407. (ang.)
  4. a b G.R. Waterhouse: A natural history of the mammalia. Cz. 1: Marsupiata, or pouched animals. London: H. Bailliere, 1848, s. 373. (ang.)
  5. Thomas 1922 ↓, s. 678.
  6. Thomas 1922 ↓, s. 679.
  7. Organisms: Isoodon obesulus (ang.). Comparative Taxicogenomics Database. [dostęp 2007-12-22].
  8. a b c Ch. Dickman: Family Peramelidae (Bandicoots and Echymiperas). W: D.E. Wilson & R.A. Mittermeier: Handbook of the Mammals of the World. Cz. 5: Monotremes and Marsupials. Barcelona: Lynx Edicions, 2015, s. 389. ISBN 978-84-96553-99-6. (ang.)
  9. a b A.A. Burbidge, J. Woinarski, Isoodon obesulus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2020 [online], wersja 2020-2 [dostęp 2020-07-29] (ang.).
  10. W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 9. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.)
  11. E. Keller, J.H. Reichholf & G. Steinbach (red. red.): Ssaki. Cz. 1. Warszawa: Horyzont, 2001, s. 28, seria: Leksykon zwierząt. ISBN 83-7227-610-2.
  12. Ronald M. Nowak: Walker's Mammals of the World. Baltimore, USA: JHU Press, 1991. ISBN 978-0-8018-5789-8.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]