Krótkonos brązowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Krótkonos brązowy
Isoodon obesulus[1]
(Shaw, 1797)
Krótkonos brązowy
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Podgromada żyworodne
Infragromada ssaki niższe
Nadrząd australotorbowe
Rząd jamrajokształtne
Rodzina jamrajowate
Rodzaj krótkonos
Gatunek krótkonos brązowy
Podgatunki[2]
  • I. o. obesulus (Shaw, 1797)
  • I. o. affinis (Waterhouse, 1846)
  • I. o. fusciventer (J.E. Gray, 1841)
  • I. o. nauticus Thomas, 1922
  • I. o. peninsulae Thomas, 1922
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3]
Status iucn3.1 LC pl.svg

Krótkonos brązowy[4], jamraj brunatny[5] (Isoodon obesulus) – gatunek ssaka z podrodziny jamrajów (Peramelinae) w rodzinie jamrajowatych (Peramelidae). W Australii z powodu niszczenia przez człowieka jego środowiska występuje wyspowo, jednak w dogodnych warunkach pospolity.

Zasięg występowania[edytuj | edytuj kod]

Krótkonos brązowy występuje w zależności od podgatunku[6]:

Charakterystyka ogólna[edytuj | edytuj kod]

Długość ciała 28–36 cm, ogona 9–14,5 cm; masa ciała 0,4–1,8 kg (samce są o 40% cięższe od samic)[6]. Wierzch ciała jest ciemnoszary lub żółtobrązowy, spód natomiast żółtawobiały. Uszy są zaokrąglone. Drugi i trzeci palec tylnej kończyny są ze sobą zrośnięte (służą do czyszczenia futra). Przednie kończyny jamrajów są krótsze od tylnych, czym przypominają kangury. Krótkonos posiada torbę, która biegnie wzdłuż brzucha i otwiera się do tyłu między tylnymi nogami. [7]

Długość życia[edytuj | edytuj kod]

Od 2,5 do 3 lat.

Środowisko życia[edytuj | edytuj kod]

Głównie tereny z niskimi krzewami, okresowo wypalanymi, czasami również w okolicach bagien i rzek.

Tryb życia[edytuj | edytuj kod]

Prowadzi samotniczy tryb życia. Jest aktywny głównie w nocy, dzień przesypia w stożkowatym gnieździe na ziemi. Areał osobniczy waha się od 1 do 6 ha (w zależności od środowiska i płci). Poszczególne rewiry mogą zachodzić na siebie. Głównym pożywieniem jamrajów są dżdżownice, owady i ich larwy oraz owoce. Do wykopywania pokarmu spod ziemi służą ostre pazury.

Rozród[edytuj | edytuj kod]

Okres rozrodczy rozpoczyna się w czerwcu i trwa 6 – 8 miesięcy. Ciąża jest krótka i trwa 12 – 15 dni. Po tym okresie na świat przychodzi 1 – 6 młodych (2 – 3 mioty w ciągu roku). Okres laktacji trwa 60 – 70 dni. Po 90 dniach samice mogą ponownie przystąpić do rozrodu. Dojrzałość płciową jamraje uzyskują po około 210 dniach życia.

Wrogowie[edytuj | edytuj kod]

Na krótkonosy brązowe polują koty, lisy, drapieżne torbacze i ptaki.

Zagrożenie i ochrona[edytuj | edytuj kod]

W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody i Jej Zasobów został zaliczony do kategorii niskiego ryzyka LC[3].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Isoodon obesulus, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. Organisms: Isoodon obesulus (ang.). Comparative Taxicogenomics Database. [dostęp 22 grudnia 2007].
  3. a b A.A. Burbidge & J. Woinarski 2016, Isoodon obesulus [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2017 [online], wersja 2017-2 [dostęp 2017-12-20] (ang.).
  4. W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 9. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.)
  5. E. Keller, prof. dr. J. H. Reichholf, G. Steinbach i inni: Leksykon zwierząt: Ssaki. Cz. 1. Warszawa: Horyzont, 2001, s. 28. ISBN 83-7227-610-2.
  6. a b Ch. Dickman: Family Peramelidae (Bandicoots and Echymiperas). W: D.E. Wilson & R.A. Mittermeier: Handbook of the Mammals of the World. Cz. 5: Monotremes and Marsupials. Barcelona: Lynx Edicions, 2015, s. 389. ISBN 978-84-96553-99-6. (ang.)
  7. Ronald M. Nowak: Walker's Mammals of the World. Baltimore, USA: JHU Press, 1991. ISBN 978-0-8018-5789-8.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]