Krążkownica wrębiasta
_Kreisel_615446.jpg)
| |
| Systematyka | |
| Domena | |
|---|---|
| Królestwo | |
| Typ | |
| Klasa | |
| Rząd | |
| Rodzina | |
| Rodzaj | |
| Gatunek |
krążkownica wrębiasta |
| Nazwa systematyczna | |
| Discina ancilis (Pers.) Sacc. Syll. fung. (Abellini) 8: 103 (1889) | |
.jpg)
.jpg)
.jpg)
Krążkownica wrębiasta, piestrzenica wrębiasta (Discina ancilis (Pers.) Sacc.) – gatunek grzybów należący do rodziny krążkownicowatych[1].
Systematyka i nazewnictwo
[edytuj | edytuj kod]Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Discina, Discinaceae, Pezizales, Pezizomycetidae, Pezizomycetes, Pezizomycotina, Ascomycota, Fungi[1].
Po raz pierwszy zdiagnozował go w 1822 r. Christiaan Hendrik Persoon, nadając mu nazwę Peziza ancilis. Obecną nazwę nadał mu Pier Andrea Saccardo w 1889 r.[1] Synonimy[2]:
- Acetabula ancilis (Pers.) Lambotte 1880
- Discina perlata (Fr.) Fr. 1849
- Discina perlata (Fr.) Fr. 1849 f. perlata
- Discina perlata (Fr.) Fr. 1849 var. perlata
- Gyromitra ancilis (Pers.) Kreisel 1984
- Gyromitra perlata (Fr.) Harmaja 1969
- Helvella ancilis (Pers.) Quél. 1886
- Peziza ancilis Pers. 1822
- Peziza ancilis Pers. 1822 var. ancilis
- Peziza perlata Fr. 1822
Nazwa polska według M.A. Chmiel[3]. W 2025 r. Komisja ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów przy Polskim Towarzystwie Mykologicznym dla synonimu Discina anciliszarekomendowała nazwę piestrzenica wrębiasta[4]. Jest niespójna z aktualną nazwą naukową.
Morfologia
[edytuj | edytuj kod]O kształcie początkowo płaskim, rozpostartym, później miseczkowatym, półkulistym lub nieregularnym. Średnica 5–12 cm. Brzeg podwinięty. Powierzchnia górna o barwie ochrowej, żółtobrązowej, jasnobrązowej, cynamonobrązowej, gładka i promieniście karbowana. Powierzchnia dolna delikatnie omszona, o barwie od białawej do ochrowej i również promieniście karbowana[5].
O grubości 1–2 cm, bardzo krótki (3–8 mm) i zagłębiony w podłożu. Jest pokryty karbami lub żebrami schodzącymi z dolnej powierzchni owocnika[5].
Bardzo cienki, bladosiwoochrowy, kruchy, bez wyraźnego zapachu i smaku[5].
Biały. Askospory wrzecionowato-eliptyczne, hialinowe, drobno brodawkowane z zaostrzonymi końcami, o rozmiarach 20–40 × 10–15 µm[6].
- Gatunki podobne
Najbardziej podobna jest krążkówka żyłkowana (Disciotis venosa). Jest większa (ma średnicę do 20 cm) i nie rośnie na drewnie, lecz na ziemi w liściastych lasach. Ma gładkie zarodniki. Przyczepka falista (Rhizina undulata) rośnie latem na wypaleniskach oraz na korzeniach starych świerków. W środkowej części jest wypukła i ma białożółtawy brzeg[5].
Występowanie i siedlisko
[edytuj | edytuj kod]W Polsce gatunek dość częsty[6]. Występuje głównie w lasach iglastych i mieszanych na próchniejącym drewnie świerka i sosny, zwłaszcza na próchniejących pniakach i u podstawy próchniejących pni drzew. Owocniki wytwarza wiosną – od marca do maja[5].
Nadrzewny grzyb saprotroficzny. Jest grzybem jadalnym[5].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c Index Fungorum [online] [dostęp 2017-04-24] (ang.).
- ↑ Species Fungorum [online] [dostęp 2017-04-23] (ang.).
- ↑ Maria Alicja Chmiel, Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów workowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany PAN, 2006, s. 38, ISBN 978-83-89648-46-4.
- ↑ Rekomendacja nr 5 (2025) Komisji ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów Polskiego Towarzystwa Mykologicznego [online], Polskie Towarzystwo Mykologiczne [dostęp 2025-09-08].
- ↑ a b c d e f Pavol Škubla, Wielki atlas grzybów, Poznań: Elipsa, 2007, s. 55, ISBN 978-83-245-9550-1.
- ↑ a b Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda, Grzyby i ich oznaczanie, Warszawa: PWRiL, 1985, s. 139, ISBN 83-09-00714-0.