Krajowa Rada Sądownictwa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Krajowa Rada Sądownictwa
Ilustracja
Siedziba Krajowej Rady Sądownictwa przy ul. Rakowieckiej 30 w Warszawie
Państwo  Polska
Data utworzenia 1989
Przewodniczący Krajowej Rady Sądownictwa Dariusz Zawistowski
Budżet 12,8 mln zł (2016)[1]
Zatrudnienie 59 (2016)[2]
Adres
ul. Rakowiecka 30
02-528 Warszawa
brak współrzędnych
Strona internetowa
Polska
Godło RP
Ten artykuł jest częścią serii:
Ustrój i polityka
Polski
Portal Portal Polska

Krajowa Rada Sądownictwa (KRS) – konstytucyjny organ kolegialny stojący na straży niezależności sądów i niezawisłości sędziów.

Historia[edytuj]

Krajowa Rada Sądownictwa powstała w 1989 w wyniku postanowień podjętych podczas obrad Okrągłego Stołu[3]. Została utworzona na podstawie ustawy z 20 grudnia 1989[4]. 20 kwietnia 1990 prezydent Wojciech Jaruzelski wręczył na wniosek KRS nominacje pierwszym 79 sędziom sądów wojewódzkich, rejonowych i wojskowych[5].

Kolejne ustawy o KRS uchwalono w 2001[6] i 2011[7].

12 lipca 2017 Sejm uchwalił ustawę wygaszająca kadencje wszystkich członków Krajowej Rady Sądownictwa i dzielącą ją na dwa zgromadzenia[8][9]. Uchwalenie tej ustawy, a także ustaw: o ustroju sądów powszechnych[10] oraz Sądzie Najwyższym[11] jako naruszających zasadę trójpodziału władz wywołało liczne protesty i demonstracje w całym kraju[12][13]. Prezydent Andrzej Duda zawetował ustawę 31 lipca 2017[14].

Skład[edytuj]

Skład KRS ma zapewnić udział w jej pracach przedstawicieli wszystkich pionów władzy publicznej: ustawodawczej, wykonawczej i sądowniczej[15]. Rada składa się z 25 członków (art. 187 ust. 1 Konstytucji):

  1. Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego, Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz Ministra Sprawiedliwości (wchodzą w skład KRS z urzędu, na czas sprawowania funkcji),
  2. jednej osoby powołanej przez Prezydenta Rzeczypospolitej,
  3. piętnastu członków wybranych spośród sędziów: Sądu Najwyższego (dwóch), sądów apelacyjnych (dwóch), sądów administracyjnych (dwóch), sądów okręgowych (ośmiu) i sądów wojskowych (jeden)
  4. czterech członków wybranych przez Sejm spośród posłów oraz dwóch członków wybranych przez Senat spośród senatorów.

Konstytucja nie ustanawia kadencji Rady jako całości[16]. Kadencja wybieranych członków KRS (21) wynosi 4 lata (art. 187 ust. 3 Konstytucji). Pozostałych czterech członków zasiada w Radzie albo w związku ze stanowiskiem i na czas, w którym to stanowisko zajmuje (Minister Sprawiedliwości, Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego i Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego), bądź też bez konstytucyjnie określonej kadencji (osoba powołana przez Prezydenta)[16]. Pierwszy skład Rady ukonstytuował się na posiedzeniu, które odbyło się 23 lutego 1990[17].

Ustrój, zakres działania i tryb pracy Krajowej Rady Sądownictwa oraz sposób wyboru określa ustawa (art. 187 ust. 4 Konstytucji).

Uprawnienia i działalność KRS[edytuj]

Krajowa Rada Sądownictwa na straży niezależności sądów i niezawisłości sędziów (art. 186 ust. 1 Konstytucji). Uprawnienia Krajowej Rady Sądownictwa realizowane są w formie uchwał podejmowanych na posiedzeniach plenarnych:

Dotyczące aktów prawnych regulujących ustrój władzy sądowniczej[edytuj]

Dotyczące powoływania sędziów[edytuj]

  • rozpatrywanie i ocena kandydatur do pełnienia urzędu sędziowskiego oraz przedstawianie Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej wniosków o powołanie sędziów w Sądzie Najwyższym, Naczelnym Sądzie Administracyjnym, sądach powszechnych, wojewódzkich sądach administracyjnych i sądach wojskowych,
  • wyrażanie opinii w sprawie powołania i odwołania prezesów i wiceprezesów sądów powszechnych i sądów wojskowych,
  • rozpatrywanie wystąpień sędziów w stanie spoczynku o powrót na stanowisko sędziowskie,
  • rozpatrywanie wniosków o przeniesienie sędziów w stan spoczynku, wyrażanie zgody na dalsze zajmowanie stanowiska przez sędziów, którzy ukończyli 65. rok życia.

Jednym z uprawnień Rady do 5 grudnia 2007 było ustalanie kryteriów oceny kandydatów na stanowiska sędziowskie, przeprowadzanej przez prezesów sądów okręgowych i apelacyjnych. Tego dnia ogłoszono w Dzienniku Ustaw wyrok Trybunału Konstytucyjnego[18], w którym orzeczono, że art. 2 ust. 2 pkt 2 ustawy o KRS[19] jest niezgodny z art. 60 Konstytucji RP. Z tym dniem Rada utraciła więc prawo ustalania wspomnianych kryteriów. Ostatnie uchwały w przedmiocie kryteriów zostały podjęte 11 stycznia 2007[20], 19 kwietnia 2007[21] oraz 19 lipca 2007[22].

Prezydent nie może powołać na sędziego osoby, której kandydatura nie została mu przedstawiona przez Krajową Radę Sądownictwa[23].

W 2016 Krajowa Rada Sądownictwa rozpatrzyła kandydatury na sędziów 1410 osób, które złożyły łącznie 1588 zgłoszeń. Rada przedstawiła Prezydentowi z wnioskiem o powołanie na stanowiska sędziowskie 415 osób[24]. Średni czas dokonania oceny kandydata do pełnienia urzędu sędziowskiego wyniósł 66 dni[25].

Dotyczące spraw dyscyplinarnych[edytuj]

  • występowanie do Rzecznika Dyscyplinarnego z żądaniami wszczynania postępowań dyscyplinarnych w stosunku do sędziów oraz odwoływanie się od wyroków sądów dyscyplinarnych pierwszej instancji,
  • wybór Rzecznika Dyscyplinarnego sędziów sądów powszechnych,
  • uchwalanie zbioru zasad etyki zawodowej sędziów[26] i czuwanie nad ich przestrzeganiem[27],
  • przeprowadzenie wizytacji sądu lub lustracji pracy sędziego, którego indywidualna sprawa podlega rozpatrzeniu przez Radę.

Sprawozdania z działalności[edytuj]

Zgodnie z art. 4 ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa, Rada przedstawia Sejmowi, Senatowi i Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej, nie później niż do dnia 31 maja roku następnego, informację z rocznej działalności oraz postulaty dotyczące aktualnych problemów i potrzeb wymiaru sprawiedliwości. Materiał (identyczny dla obu izb), dostępny w formie druków: sejmowego i senackiego, jest podstawowym źródłem o działalności KRS w danym roku.

Przewodniczący KRS[edytuj]

Siedziba[edytuj]

Siedziba Krajowej Rady Sądownictwa znajduje się w dawnym budynku Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego przy ul. Rakowieckiej 26/30.

Budżet, zatrudnienie i wynagrodzenia[edytuj]

Wydatki i dochody Krajowej Rady Sądownictwa są realizowane w części 52 budżetu państwa[29].

W 2016 wydatki KRS wyniosły 12,8 mln zł, a dochody 0,012 mln zł[1]. Przeciętne zatrudnienie w przeliczeniu na pełne etaty wyniosło 59 osób, a średnie miesięczne wynagrodzenie brutto 7152 zł[2].

W ustawie budżetowej na 2017 wydatki Krajowej Rady Sądownictwa zaplanowano w wysokości 14,1 mln zł[30]

Przypisy

  1. a b Sprawozdanie z wykonania budżetu państwa za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2016 r. (druk nr 1588). Tom I. sejm.gov.pl, 30 maja 2017. [dostęp 2017-07-28]. s. 1/11, 2/17.
  2. a b Informacja o wynikach kontroli wykonania budżetu państwa w 2016 r. w części 52 Krajowa Rada Sądownictwa. W: Najwyższa Izba Kontroli [on-line]. nik.gov.pl, maj 2017. [dostęp 2017-07-28]. s. 13.
  3. Piotr Winczorek: Komentarz do Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 roku. Warszawa: Wydawnictwo Liber, 2008, s. 359. ISBN 978-83-7206-082-2.
  4. Art. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1989 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz.U. z 1989 r. Nr 73, poz. 435)
  5. Z kraju. Nominacje sędziowskie. „Nowiny”. 93, s. 2, 24 kwietnia 1990. 
  6. Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa. (Dz.U. z 2001 r. Nr 100, poz. 1082)
  7. Ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz.U. z 2011 r. Nr 126, poz. 714)
  8. Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (druk nr 1423). sejm.gov.pl. [dostęp 2017-08-03].
  9. Ustawa o Krajowej Radzie Sądownictwa. „Dziennik Gazeta Prawna”, s. D6, 21–23 lipca 2017. 
  10. Poselski projekt ustawy o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw (druk nr 1491). sejm.gov.pl. [dostęp 2017-07-29].
  11. Poselski projekt ustawy o Sądzie Najwyższym (druk nr 1727). sejm.gov.pl. [dostęp 2017-08-03].
  12. Piotr Pytlakowski. Nasze ulice. „Polityka”, s. 18–20, 26 lipca 2017. 
  13. Tu jest Polska. „Gazeta Wyborcza”, s. 10–11, 22-23 lipca 2017. 
  14. Prezydent przekazał Sejmowi do ponownego rozpatrzenia ustawę o KRS. prezydent.pl, 31 lipca 2017. [dostęp 2017-08-03].
  15. Piotr Winczorek: Komentarz do Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 roku. Warszawa: Wydawnictwo Liber, 2008, s. 360–361. ISBN 978-83-7206-082-2.
  16. a b Piotr Winczorek: Komentarz do Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 roku. Warszawa: Wydawnictwo Liber, 2008, s. 361. ISBN 978-83-7206-082-2.
  17. Informacje o KRS. W: Krajowa Rada Sądownictwa [on-line]. krs.pl. [dostęp 2017-07-30].
  18. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 29 listopada 2007 r. sygn. akt SK 43/06
  19. Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz.U. z 2001 r. Nr 100, poz. 1082, z późn. zm.)
  20. Uchwała Nr 7/2007 Krajowej Rady Sądownictwa z dnia 11 stycznia 2007 r. w sprawie kryteriów oceny kandydatów na stanowiska sędziowskie, przeprowadzanej przez prezesów sądów okręgowych i apelacyjnych
  21. Uchwała nr 32/2007 Krajowej Rady Sądownictwa z dnia 19 kwietnia 2007 r. w przedmiocie wykładni treści uchwały Nr 7/2007 z dnia 11 stycznia 2007 r. w sprawie kryteriów oceny kandydatów na stanowiska sędziowskie, przeprowadzanej przez prezesów sądów okręgowych i apelacyjnych
  22. Uchwała Nr 143/2007 Krajowej Rady Sądownictwa z dnia 19 lipca 2007 r. w sprawie kryteriów oceny kandydatów na stanowiska sędziowskie, przeprowadzanej przez prezesów sądów okręgowych i apelacyjnych
  23. Piotr Winczorek: Komentarz do Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 roku. Warszawa: Wydawnictwo Liber, 2008, s. 353. ISBN 978-83-7206-082-2.
  24. Informacja z działalności Krajowej Rady Sądownictwa w 2016 r. (druk nr 1634). W: Krajowa Rada Sądownictwa [on-line]. sejm.gov.pl, 31 maja 2017. [dostęp 2017-06-16]. s. 18.
  25. Sprawozdanie z wykonania budżetu państwa za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2016 r. (druk nr 1588). Informacja o wykonaniu wydatków w układzie zadaniowym w 2016 r.. sejm.gov.pl, 30 maja 2017. [dostęp 2017-07-28]. s. 141.
  26. UCHWAŁA Nr 16/2003 KRAJOWEJ RADY SĄDOWNICTWA z dnia 19 lutego 2003 r. w sprawie uchwalenia zbioru zasad etyki zawodowej sędziów
  27. Dokumenty Krajowej Rady Sądownictwa dotyczące etyki sędziowskiej
  28. Sędzia Roman Hauser nowym przewodniczącym KRS. adwokatura.pl, 2014-05-07. [dostęp 2014-06-22]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014–07–02)].
  29. Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 30 czerwca 2016 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie klasyfikacji części budżetowych oraz określenia ich dysponentów (Dz.U. z 2016 r. poz. 1026)
  30. Ustawa budżetowa na rok 2017 z dnia 16 grudnia 2016 r.. W: Dz. U. poz. 108 [on-line]. isap.sejm.gov.pl, 17 stycznia 2017. [dostęp 2017-07-28]. s. 41.

Linki zewnętrzne[edytuj]