Krajowa Rada Sądownictwa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Polska
Godło RP
Ten artykuł jest częścią serii:
Ustrój i polityka
Polski
Portal Portal Polska
Siedziba Krajowej Rady Sądownictwa przy ul. Rakowieckiej 30 w Warszawie

Krajowa Rada Sądownictwa (KRS) – konstytucyjny organ kolegialny stojący na straży niezależności sądów i niezawisłości sędziów.

Powstanie i skład KRS[edytuj]

Krajowa Rada Sądownictwa powstała w 1989 w wyniku postanowień podjętych podczas obrad Okrągłego Stołu[1]. Stoi na straży niezależności sądów i niezawisłości sędziów (art. 186 ust. 1 Konstytucji).

Skład KRS ma zapewnić udział w jej pracach przedstawicieli wszystkich pionów władzy publicznej: ustawodawczej, wykonawczej i sądowniczej[2]. Rada składa się z 25 członków (art. 187 ust. 1 Konstytucji):

  1. Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego, Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz Ministra Sprawiedliwości (wchodzą w skład KRS z urzędu, na czas sprawowania funkcji),
  2. jednej osoby powołanej przez Prezydenta Rzeczypospolitej,
  3. piętnastu członków wybranych spośród sędziów: Sądu Najwyższego (dwóch), sądów apelacyjnych (dwóch), sądów administracyjnych (dwóch), sądów okręgowych (ośmiu) i sądów wojskowych (jeden)
  4. czterech członków wybranych przez Sejm spośród posłów oraz dwóch członków wybranych przez Senat spośród senatorów.

Konstytucja nie ustanawia kadencji Rady jako całości[3]. Kadencja wybieranych członków KRS (21) wynosi 4 lata (art. 187 ust. 3 Konstytucji). Pozostałych czterech członków zasiada w Radzie albo w związku ze stanowiskiem i na czas, w którym to stanowisko zajmuje (Minister Sprawiedliwości, Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego i Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego), bądź też bez konstytucyjnie określonej kadencji (osoba powołana przez Prezydenta)[3]. Pierwszy skład Rady ukonstytuował się na posiedzeniu, które odbyło się 23 lutego 1990.

Ustrój, zakres działania i tryb pracy Krajowej Rady Sądownictwa oraz sposób wyboru określa ustawa (art. 187 ust. 4 Konstytucji).

Uprawnienia i działalność KRS[edytuj]

Uprawnienia Krajowej Rady Sądownictwa realizowane są w formie uchwał podejmowanych na posiedzeniach plenarnych:

Dotyczące aktów prawnych regulujących ustrój władzy sądowniczej[edytuj]

Dotyczące powoływania sędziów[edytuj]

  • rozpatrywanie i ocena kandydatur do pełnienia urzędu sędziowskiego oraz przedstawianie Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej wniosków o powołanie sędziów w Sądzie Najwyższym, Naczelnym Sądzie Administracyjnym, sądach powszechnych, wojewódzkich sądach administracyjnych i sądach wojskowych,
  • wyrażanie opinii w sprawie powołania i odwołania prezesów i wiceprezesów sądów powszechnych i sądów wojskowych,
  • rozpatrywanie wystąpień sędziów w stanie spoczynku o powrót na stanowisko sędziowskie,
  • rozpatrywanie wniosków o przeniesienie sędziów w stan spoczynku, wyrażanie zgody na dalsze zajmowanie stanowiska przez sędziów, którzy ukończyli 65. rok życia.

Jednym z uprawnień Rady do 5 grudnia 2007 było ustalanie kryteriów oceny kandydatów na stanowiska sędziowskie, przeprowadzanej przez prezesów sądów okręgowych i apelacyjnych. Tego dnia ogłoszono w Dzienniku Ustaw wyrok Trybunału Konstytucyjnego[4], w którym orzeczono, że art. 2 ust. 2 pkt 2 ustawy o KRS[5] jest niezgodny z art. 60 Konstytucji RP. Z tym dniem Rada utraciła więc prawo ustalania wspomnianych kryteriów. Ostatnie uchwały w przedmiocie kryteriów zostały podjęte 11 stycznia 2007[6], 19 kwietnia 2007[7] oraz 19 lipca 2007[8].

W 2016 Krajowa Rada Sądownictwa rozpatrzyła kandydatury na sędziów 1410 osób, które złożyły łącznie 1588 zgłoszeń. Rada przedstawiła Prezydentowi z wnioskiem o powołanie na stanowiska sędziowskie 415 osób[9].

Prezydent nie może powołać na sędziego osoby, której kandydatura nie została mu przedstawiona przez Krajową Radę Sądownictwa[10].

Dotyczące spraw dyscyplinarnych[edytuj]

  • występowanie do Rzecznika Dyscyplinarnego z żądaniami wszczynania postępowań dyscyplinarnych w stosunku do sędziów oraz odwoływanie się od wyroków sądów dyscyplinarnych pierwszej instancji,
  • wybór Rzecznika Dyscyplinarnego sędziów sądów powszechnych,
  • uchwalanie zbioru zasad etyki zawodowej sędziów[11] i czuwanie nad ich przestrzeganiem[12],
  • przeprowadzenie wizytacji sądu lub lustracji pracy sędziego, którego indywidualna sprawa podlega rozpatrzeniu przez Radę.

Sprawozdania z działalności[edytuj]

Zgodnie z art. 4 ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa, Rada przedstawia Sejmowi, Senatowi i Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej, nie później niż do dnia 31 maja roku następnego, informację z rocznej działalności oraz postulaty dotyczące aktualnych problemów i potrzeb wymiaru sprawiedliwości. Materiał (identyczny dla obu izb), dostępny w formie druków: sejmowego i senackiego, jest podstawowym źródłem o działalności KRS w danym roku.

Przewodniczący KRS[edytuj]

Budżet, zatrudnienie i wynagrodzenia[edytuj]

Wydatki i dochody Krajowej Rady Sądownictwa są realizowane w części 52 budżetu państwa.

W 2015 wydatki KRS wyniosły 12,5 mln zł, a dochody 0,012 mln zł[14]. Przeciętne zatrudnienie w przeliczeniu na pełne etaty 60 osób, a średnie miesięczne wynagrodzenie brutto 6526 zł[15].

W ustawie budżetowej na 2016 wydatki Krajowej Rady Sądownictwa zaplanowano w wysokości 13,12 mln zł[16].

Przypisy

  1. Piotr Winczorek: Komentarz do Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 roku. Warszawa: Wydawnictwo Liber, 2008, s. 359. ISBN 978-83-7206-082-2.
  2. Piotr Winczorek: Komentarz do Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 roku. Warszawa: Wydawnictwo Liber, 2008, s. 360–361. ISBN 978-83-7206-082-2.
  3. a b Piotr Winczorek: Komentarz do Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 roku. Warszawa: Wydawnictwo Liber, 2008, s. 361. ISBN 978-83-7206-082-2.
  4. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 29 listopada 2007 r. sygn. akt SK 43/06
  5. Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz.U. z 2001 r. Nr 100, poz. 1082, z późn. zm.)
  6. Uchwała Nr 7/2007 Krajowej Rady Sądownictwa z dnia 11 stycznia 2007 r. w sprawie kryteriów oceny kandydatów na stanowiska sędziowskie, przeprowadzanej przez prezesów sądów okręgowych i apelacyjnych
  7. Uchwała nr 32/2007 Krajowej Rady Sądownictwa z dnia 19 kwietnia 2007 r. w przedmiocie wykładni treści uchwały Nr 7/2007 z dnia 11 stycznia 2007 r. w sprawie kryteriów oceny kandydatów na stanowiska sędziowskie, przeprowadzanej przez prezesów sądów okręgowych i apelacyjnych
  8. Uchwała Nr 143/2007 Krajowej Rady Sądownictwa z dnia 19 lipca 2007 r. w sprawie kryteriów oceny kandydatów na stanowiska sędziowskie, przeprowadzanej przez prezesów sądów okręgowych i apelacyjnych
  9. Informacja z działalności Krajowej Rady Sądownictwa w 2016 r. (druk nr 1634). W: Krajowa Rada Sądownictwa [on-line]. sejm.gov.pl, 31 maja 2017. [dostęp 2017-06-16]. s. 18.
  10. Piotr Winczorek: Komentarz do Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 roku. Warszawa: Wydawnictwo Liber, 2008, s. 353. ISBN 978-83-7206-082-2.
  11. UCHWAŁA Nr 16/2003 KRAJOWEJ RADY SĄDOWNICTWA z dnia 19 lutego 2003 r. w sprawie uchwalenia zbioru zasad etyki zawodowej sędziów
  12. Dokumenty Krajowej Rady Sądownictwa dotyczące etyki sędziowskiej
  13. Sędzia Roman Hauser nowym przewodniczącym KRS. adwokatura.pl, 2014-05-07. [dostęp 2014-06-22]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014–07–02)].
  14. Sprawozdanie z wykonania budżetu państwa za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2015 r. (Druk nr 553). Tom I. sejm.gov.pl, 31 maja 2016. [dostęp 2015-08-06]. s. 1/11, 2/19.
  15. Informacja o wynikach kontroli wykonania budżetu państwa w 2015 r. w części 52 Krajowa Rada Sądownictwa. W: Najwyższa Izba Kontroli [on-line]. nik.gov.pl, maj 2016. [dostęp 2016-08-06]. s. 13.
  16. Ustawa budżetowa na rok 2016 z dnia 25 lutego 2016 r.. W: Dz. U. poz. 278 [on-line]. isap.sejm.gov.pl, 4 marca 2016. [dostęp 2016-08-06]. s. 44.

Linki zewnętrzne[edytuj]