Krasnolicowate

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Krasnolicowate
Ilustracja
Alstremeria pomarańczowa
Systematyka[1][2]
Domena

eukarionty

Królestwo

rośliny

Podkrólestwo

rośliny zielone

Nadgromada

rośliny telomowe

Gromada

rośliny naczyniowe

Podgromada

rośliny nasienne

Nadklasa

okrytonasienne

Klasa

Magnoliopsida

Nadrząd

liliopodobne (≡ jednoliścienne)

Rząd

liliowce

Rodzina

krasnolicowate

Nazwa systematyczna
Alstroemeriaceae Dumort.
Anal. Fam. Pl.: 57, 58. 1829[3]
Typ nomenklatoryczny

Alstroemeria L.[3]

Krasnolicowate (Alstroemeriaceae) – rodzina roślin jednoliściennych z rzędu liliowców (Liliales). Zasięg ich obejmuje głównie Amerykę Południową, sięgają na północ po Meksyk, poza tym rosną w Australii i na Nowej Zelandii[2]. W węższym ujęciu systematycznym rodzina obejmuje tylko trzy rodzaje południowoamerykańskie (plemię Alstroemerieae), w szerszym zalicza się tu także dwa dalsze rodzaje (plemię Luzuriageae) spotykane po obu stronach Pacyfiku (takie ujęcie przyjmuje system APG III i APG IV)[2].

Liczne odmiany ozdobne wyhodowano w obrębie rodzaju alstremeria Alstroemeria, uprawiane jako rośliny ogrodowe i na kwiaty cięte. Z korzeni Alstroemeria ligtu wyrabia się mąkę. Jadalne bulwy ma także kilka gatunków z rodzaju Bomarea. Z pędów Luzuriaga radicans pozyskuje się włókna stosowane do wyrobu sznurów[4].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Luzuriaga radicans
Pokrój
Poza pojedynczymi gatunkami jednorocznymi pozostałe tworzą podziemne organy spichrzowe – kłącza i bulwy korzeniowe[4]. Podziemne kłącza rozgałęziają się sympodialnie[5]. Pędy nadziemne są wieloletnie lub krótkotrwałe, prosto wzniesione lub pnące[4].
Liście
Siedzące, u części przedstawicieli skupione w szczytowej części pędu. U nasady liście są skręcone. Użyłkowanie liści równoległe (łukowate)[4].
Kwiaty
Wyrastają pojedynczo lub skupione w kwiatostany – jednoramienne wierzchotki na szczytach pędów lub w kątach liści. Liście przykwiatowe podobne do liści właściwych lub zredukowane do łusek. Kwiaty są promieniste lub grzbieciste. Okwiat tworzony jest przez 6 (8 u Drymophila) listków, w dwóch okółkach, niezróżnicowanych lub odmiennych (czasem z rozmaitymi wzorami, z miodnikami u nasady, listki wewnętrznego okółka z paznokciem). Pręcików jest 6, wolnych. Zalążnia powstaje z trzech owocolistków, jest jedno- lub trójkomorowa[4].
Owoce
Suche torebki i mięsiste jagody[4].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Drymophila i Luzuriaga były w przeszłości bardzo różnie klasyfikowane – do amarylkowatych Amaryllidaceae[6], w szeroko ujmowanych liliowatych Liliaceae[4][7], w Philesiaceae, we własnej rodzinie Luzuriagaceae. Ostatecznie od systemu APG III z 2009 dołączone zostały do krasnolicowatych, z którymi pokrewieństwo potwierdzone zostało badaniami molekularnymi, i z którymi współdzielą tak charakterystyczne cechy jak skręcone nasady liści[4] oraz obecność specyficznych glikozydów i kolchicyny[8]. W systemie Takhtajana z 2009 rodziny Alstroemeriaceae i Luzuriagaceae łączone są w rzędzie Alstroemeriales[8].

Pozycja systematyczna i relacje filogenetyczne w obrębie liliowców według Angiosperm Phylogeny Website i system APG IV z 2016)

Grupa siostrzana dla zimowitowatych w obrębie liliowców w kladzie jednoliściennych[2]. We wcześniejszych systemach APG (I i II) rodzaje z plemienia Luzuriageae były wyodrębniane w randze rodziny Luzuriagaceae[9].

liliowce


korsjowate Corsiaceae



Campynemataceae






Petermanniaceae




zimowitowate Colchicaceae



krasnolicowate Alstroemeriaceae






melantkowate Melanthiaceae




liliowate Liliaceae




kolcoroślowate Smilacaceae




Philesiaceae



Ripogonaceae








Podział systematyczny[10][2]
  • plemię: Alstroemerieae Bernhardi (liście skrętoległe, kwiaty w wierzchotkach[2])
  • plemię: Luzuriageae Bentham & Hooker (rośliny wspinające się, zwykle o pędach rozgałęzionych, z liśćmi w dwóch rzędach, czasem ogonkowych, kwiaty pojedyncze[2])

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI10.1371/journal.pone.0119248, PMID25923521, PMCIDPMC4418965 [dostęp 2021-03-02] (ang.).
  2. a b c d e f g Peter F. Stevens, Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2021-03-02] (ang.).
  3. a b James Reveal: Indices Nominum Supragenericorum Plantarum Vascularium. [dostęp 2010-12-23]. (ang.).
  4. a b c d e f g h Maarten J. M. Christenhusz, Michael F. Fay, Mark W. Chase: Plants of the World: An Illustrated Encyclopedia of Vascular Plants. Richmond, Chicago: Kew Publishing, The University of Chicago Press, 2017, s. 145-146. ISBN 978-1842466346.
  5. Wielka Encyklopedia Przyrody. Rośliny kwiatowe 2. Warszawa: Muza SA, 1998, s. 384. ISBN 83-7079-779-2.
  6. Michael Fogden, Patricia Fogden: The Natural History of Flowers. Texas A&M University Press, 2018, s. 136-137. ISBN 978-1-62349-644-9.
  7. David J. Mabberley: Mabberley's Plant-Book. Cambridge University Press, 2017, s. 35. ISBN 978-1-107-11502-6.
  8. a b Armen Takhtajan: Flowering Plants. 978-1-4020-9608-2: Springer, 2009, s. 640-641.
  9. Angiosperm Phylogeny Group (2009). An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG III. Botanical Journal of the Linnean Society 161: 105-121.
  10. Rafaël Govaerts: World Checklist of Selected Plant Families. The Board of Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2011-04-10]. (ang.).