Krasnybór

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Krasnybór
Kościół parafialny we wsi Krasnybór (dawna cerkiew).
Kościół parafialny we wsi Krasnybór (dawna cerkiew).
Rodzaj miejscowości wieś
Państwo  Polska
Województwo podlaskie
Powiat augustowski
Gmina Sztabin
Liczba ludności (2006) 55
Strefa numeracyjna 87
Kod pocztowy 16-310[1]
Tablice rejestracyjne BAU
SIMC 0769798[2]
Położenie na mapie gminy Sztabin
Mapa lokalizacyjna gminy Sztabin
Krasnybór
Krasnybór
Położenie na mapie powiatu augustowskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu augustowskiego
Krasnybór
Krasnybór
Położenie na mapie województwa podlaskiego
Mapa lokalizacyjna województwa podlaskiego
Krasnybór
Krasnybór
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Krasnybór
Krasnybór
Ziemia53°43′42″N 23°11′54″E/53,728333 23,198333

Krasnybór (lit. Krasniburas) – wieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie augustowskim, w gminie Sztabin[2]. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa suwalskiego.

Nazwa wsi Krasnybór wywodzi się od dawnej puszczy – Krasnego Boru.

Historia[edytuj]

Krasnymborem nazywano część Puszczy Grodzieńskiej, którą po 1492 roku jako „ziemię podłaźną” nadał wielki książę Aleksander Jagiellończyk leśniczemu Koledzie, a w 1506 podskarbiemu litewskiemu – Bohdanowi Chreptowiczowi. Nazwa ta przeszła na dobra, a później na ośrodek zarządzania.[3]

Adam Iwanowicz Chreptowicz, podkomorzy nowogrodzki wraz z żoną Anną ufundowali tutaj kościół w 1598 r. Nowo powstałą parafię, erygowaną w 1627 r. pw. Zwiastowania NMP, należącą do dekanatu grodzieńskiego biskupstwa wileńskiego obsługiwali sprowadzeni z Grodna bazylianie.

W roku 1661 Samuel Litawor Chreptowicz na prośbę swojej matki Anny, po odejściu bazylianów, sprowadza do Krasnegoboru również z Grodna bernardynów. Ci, z racji kiepskiego uposażenia opuszczają Krasnybór i w ich miejsce w roku 1679 sprowadzono dominikanów z prowincji litewskiej. Dominikanie trwali do kasaty zakonu w roku 1825. Obok zakonu, przynajmniej w XIX w. funkcjonował pleban krasnoborski urzędując w drewnianym kościele stojącym w obrębie cmentarza grzebalnego w miejscu, gdzie obecnie stoi kościół św. Rocha. Po zawaleniu się kościoła drewnianego i po odejściu dominikanów proboszcz przeniósł się do kościoła zakonnego i zamieszkał w opuszczonym i częściowo zdewastowanym klasztorze.

Wieś magnacka położona była w końcu XVIII wieku w powiecie grodzieńskim województwa trockiego[4].

Zabytki[edytuj]

Znajdują się tu dwie zabytkowe świątynie, z których jedna pochodzi z końca XVI wieku. Budowla tego kościoła - obecnie kościół pod wezwaniem Zwiastowania Najświętszej Marii Panny - jest najstarszym obiektem sakralnym na Suwalszczyźnie. Stanowi oryginalne połączenie renesansu z późnym gotykiem, nawiązując jednocześnie do średniowiecznego budownictwa prawosławnego. Założony na planie krzyża greckiego, zaokrąglonego na końcach w kształt trójliścia. Najcenniejszym elementem wyposażenia kościoła jest słynący łaskami olejny obraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem. Pochodzi co najmniej z połowy XVII wieku i według legendy nie daje się kopiować.

Zabytki według rejestru[edytuj]

  • rzymskokatolicki kościół parafialny pod wezwaniem Zwiastowania NMP sprzed 1614 (dawna cerkiew unicka), nr rej.:231 z 25.10.1966 oraz 40 z 24.05.1979
  • cmentarz kościelny, nr rej.:jw.
  • kaplica cmentarna pod wezwaniem św. Rocha, XVIII/XIX, nr rej.:663 z 10.03.1989
  • rzymskokatolicki cmentarz parafialny, XIX, nr rej.:A-874 z 18.11.1991[5].

Przypisy

  1. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych. Poczta Polska S.A., lipiec 2015. [dostęp 2015-10-16]. s. 612.
  2. a b Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części. „Dziennik Ustaw”. Nr 29, poz. 200, s. 991, 2013-02-13. Kancelaria Prezesa Rady Ministrów. ISSN 0867-3411. [dostęp 2015-10-16]. 
  3. Suwalszczyzna – Krasnybór. Baza informacji o miejscowościach i jeziorach Suwalszczyzny. www.suwalszczyzna.com.pl. [dostęp 2015-07-15].
  4. Вялiкi гicтарычны атлас Беларусi Т.2, Mińsk 2013, s. 86.
  5. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo podlaskie. 30 września 2016; 3 miesiące temu. [dostęp 2015-10-16]. s. 4.

Bibliografia[edytuj]

  • Grzegorz Ryżewski: Sztabin. Dzieje obszaru gminy Sztabin od czasów najdawniejszych do współczesności. Białystok–Sztabin: Urząd Gminy Sztabin, 2002. ISBN 9788391697207.

Linki zewnętrzne[edytuj]