Krasowo-Częstki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Krasowo-Częstki
Granica miejscowości
Granica miejscowości
Państwo  Polska
Województwo podlaskie
Powiat wysokomazowiecki
Gmina Nowe Piekuty
Liczba ludności (2008) 146
Strefa numeracyjna (+48) 86
Kod pocztowy 18-212
Tablice rejestracyjne BWM
SIMC 0402193
Położenie na mapie gminy Nowe Piekuty
Mapa lokalizacyjna gminy Nowe Piekuty
Krasowo-Częstki
Krasowo-Częstki
Położenie na mapie powiatu wysokomazowieckiego
Mapa lokalizacyjna powiatu wysokomazowieckiego
Krasowo-Częstki
Krasowo-Częstki
Położenie na mapie województwa podlaskiego
Mapa lokalizacyjna województwa podlaskiego
Krasowo-Częstki
Krasowo-Częstki
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Krasowo-Częstki
Krasowo-Częstki
Ziemia52°51′10″N 22°40′53″E/52,852778 22,681389

Krasowo-Częstkiwieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie wysokomazowieckim, w gminie Nowe Piekuty.

Niedaleko wsi przebiega droga wojewódzka nr 659. Wieś jest oddalona o 2 km od miejscowości Nowe Piekuty, 16 km od Wysokiego Mazowieckiego, 18 od miejscowości Łapy i 51 km od Białegostoku.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa łomżyńskiego.

Historia wsi[edytuj | edytuj kod]

W roku 1408 Krasowo wzmiankowane jako wieś należąca do rodu Boleszczyce. Książę mazowiecki Władysław w 1441 r. nadał Mikołajowi z Krassowa, kasztelanowi wizkiemu 40 łanów ziemi we wsi Sieburczyn nad Biebrzą[1].

Krasowo-Częstki wzmiankowane w roku 1500[2] i w dokumentach związanych z unią polsko-litewską z 1569 roku. Drugi człon nazwy wsi językoznawcy wywodzą od mieszkającego tu najprawdopodobniej szlachcica zwanego Częstkiem.

W 1580 we wsi dziedziczyli: Lenart syn Bernata Krassowskich (Craszowski) (1 włóka), Andrzej Krassowski komornik ziemski, Mateusz syn Tomasza Krassowskiego, Marcin syn Piotra (Mateusz i Marcin w sumie 6 włók), Jan syn Macieja, Andrzej Skłodo syn Mikołaja, Krzysztof Kostro oraz Krzysztof Krassowski w imieniu Jana syna Wojciecha.

W 1827 r. było tu 66 domów i 375 mieszkańców[3].

W I Rzeczypospolitej wieś należała do ziemi bielskiej.

Pod koniec XIX w. wieś drobnoszlachecka nad rzeczką Tłoczewką w powiecie mazowieckim, gmina i parafia Piekuty. Wieś liczyła wówczas 70 domów (dymów), 375 katolików i 32 żydów. Powierzchnia gruntów rolnych wynosiła 621 morg. W pobliżu wsi znajdowało się uroczysko Skarbia Góra[2] z pozostałościami pochówków szkieletowych i ciałopalnych[1].

Dane z 1891 wykazały 66 gospodarzy drobnoszlacheckich oraz 6 chłopskich, w sumie uprawiali 390 ha ziemi, jednak ich gospodarstwa były niewielkie – liczyły po około 5 ha. Spis powszechny z 1921 informuje o 31 domach i 44 innych budynkach mieszkalnych. W miejscowości mieszkało 405 osób, w tym 10 prawosławnych i 15 żydów. Była to największa miejscowość w gminie Nowe Piekuty[3].

W latach okupacji niemieckiej w Polsce, wieś doświadczyła dotkliwych represji. W pierwszych dniach lipca 1943 roku na odprawie u szefa Gestapo w Białymstoku poszukiwano[4] największej wsi w rejonie Wysokiego Mazowieckiego, która miała być spacyfikowana w odwecie za udaną akcję polskiego ruchu oporu. Partyzanci podczas napadu na spółdzielnię mleczarską zabili 8 żołnierzy niemieckich. Taką wsią było Krasowo-Częstki. 17 lipca o świcie wieś została otoczona, a mieszkańcy podzieleni na grupy: mężczyźni, kobiety i dzieci, a następnie zgromadzeni na jednej posesji. Po egzekucji ciała pogrzebano w dwóch oddzielnych dołach. Wieś została obrabowana i spalona. Zginęło 257[4] lub 259[5] osób z 47 rodzin, w tym 68 dzieci w wieku do 14 lat. Zbrodni dokonała żandarmeria niemiecka oraz oddział SS. Bezpośredni udział w pacyfikacji brał landrat z Łomży – Karl von Groeben i por. SS Ennulat[6].

W odwecie za mord oddział Stanisława Karolkiewicza Szczęsnego podjął wyprawę do Prus Wschodnich, gdzie spalił leśnictwo Krumenheide, a w dniu 15 sierpnia 1943 roku spacyfikował wieś Mittenheide[3].

Od 1946 roku miejsce, w którym zamordowano mieszkańców wsi jest upamiętnione kaplicą ufundowaną przez mieszkańców wsi oraz przez pochodzącego z tej wsi księdza Józefa Kaczyńskiego. Dzięki jego działaniom mieszkańcy niemieckiego Mackenhim ufundowali Dzwon Pojednania, który zawisł w kościele w Nowych Piekutach.

W 1985 roku wieś została uroczyście odznaczona Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski[7]. Corocznie obchodzone są uroczystości ku czci pomordowanych[3].

Dla uczczenia pamięci ofiar Agnieszka Arnold nakręciła film Czarny lipiec, a w Krasowie-Częstkach postawiono tablicę pamiątkową w pobliżu miejsca, gdzie doszło do zbrodni hitlerowskiej.

W 2008 roku miejscowość liczyła 41 domów i 146 mieszkańców[3].

Obiekty zabytkowe[edytuj | edytuj kod]

  • Krzyż przydrożny z 1897 r.
  • Krzyż przydrożny – podstawa kamienna – koniec XIX/początek XX w., krzyż metalowy – 2 połowa XX w.
  • Krzyż przydrożny z 1895 r[8].
  • Cmentarz ofiar terroru niemieckiego z 1943 r[9].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b DIR – Zasoby Polskie Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, tom XV cz. II, s. 162, 579.. dir.icm.edu.pl. [dostęp 2012-08-12].
  2. a b DIR – Zasoby Polskie Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, tom IV, s. 646.. dir.icm.edu.pl. [dostęp 2012-08-12].
  3. a b c d e Historia Poszczególnych Miejscowości z Terenu Gminy Nowe Piekuty. www.nowepiekuty.pl. [dostęp 2015-05-08].
  4. a b Jerzy Smurzyński: „Grupa Müllera” – Towarzystwo Przyjaciół Ziemi Łomżyńskiej.
  5. Kazimierz Leszczyński „Pacyfikacje wsi” (wykaz wsi spacyfikowanych przez okupanta niemieckiego, sporządzony na podstawie materiałów Głównej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich w Polsce). W: Eksterminacja ludności w Polsce w czasie okupacji niemieckiej 1939–1945. Poznań, Warszawa: Wydawnictwo Zachodnie, 1962, s. 230–235.
  6. Eksterminacja Ludności Polskiej w Okresie Okupacji Hitlerowskiej, Ministerstwo Sprawiedliwości Główna Komisja Badań Zbrodni Hitlerowskich w Polsce, Warszawa 1979, s. 142.
  7. Tomasz Honkisz. Kronika. „Wojskowy Przegląd Historyczny”. 4/1985. s. 293. 
  8. Gmina Nowe Piekuty z dnia 16 czerwca 2010 r. – Gminny Program Opieki nad Zabytkami. (2012-08-11).
  9. Rada Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa. (2012-08-12)