Kronika Prokosza

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Kronika Prokosza (Kronika polska przez Prokosza w wieku X napisana, z dodatkami z Kroniki Kagnimira, pisarza wieku XI, i z przypisami krytycznymi komentatora wieku XVIII pierwszy raz wydrukowana z rękopisma nowo wynalezionego) – tzw. kronika słowiańsko-sarmacka rzekomego kronikarza Prokosza z 936 roku, w rzeczywistości sfałszowana przez Przybysława Dyjamentowskiego (1694–1774), albo, jak twierdzi dr hab. Piotr Boroń, Kronika została napisana jako żart towarzyski około 1825 roku przez generała Franciszka Morawskiego[1]. Opublikowana została po raz pierwszy przez Hipolita Kownackiego w Warszawie w 1825 roku. Sam Prokosz miał być jakoby mnichem benedyktyńskim, zmarłym w 986 roku[2].

Rękopis kroniki został sprezentowany Julianowi Ursynowi Niemcewiczowi przez generała Franciszka Morawskiego, który jakoby zakupił go w jednym z żydowskich kramów w Lublinie[3]. Niemcewicz, przekonany o autentyczności otrzymanego dzieła[2], zaprezentował je w Towarzystwie Warszawskim Przyjaciół Nauk[3]. W tym samym roku rękopis wydał drukiem Hipolit Kownacki, który także przełożył tekst kroniki na łacinę[2].

Fałszerstwo tej kroniki już w przeciągu roku od jej wydania wykazał Joachim Lelewel, odnajdując w Wilnie jej rękopis opatrzony datą 21 czerwca 1764 roku i wskazujący na Dyjamentowskiego jako jego autora, dokonując następnie krytycznego rozbioru jej treści[3]. Przybysław Dyjamentowski znany był powszechnie jako fałszerz dokumentów historycznych, zajmował się tworzeniem fałszywych genealogii rodów magnackich i fikcyjnych źródeł opisujących najstarsze dzieje Polski[2].

Przypisy

  1. Boroń Piotr, Uwagi o apokryficznej kronice tzw. Prokosza.pdf [dostęp 2017-06-23] (ang.).
  2. a b c d e Janusz Tazbir: Spotkania z historią. Warszawa: Iskry, 1979, s. 233.
  3. a b c d Jerzy Strzelczyk: Mity, podania i wierzenia dawnych Słowian. Poznań: Rebis, 2007, s. 162-163.

Bibliografia[edytuj]