Krwawnik szlachetny

Krwawnik szlachetny
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	rośliny zielone
Nadgromada	rośliny telomowe
Gromada	rośliny naczyniowe
Podgromada	rośliny nasienne
Nadklasa	okrytonasienne
Klasa	Magnoliopsida
Nadrząd	astropodobne
Rząd	astrowce
Rodzina	astrowate
Podrodzina	Asteroideae
Rodzaj	krwawnik
Gatunek	krwawnik szlachetny
	Nazwa systematyczna
	Achillea nobilis L.; Sp.Pl.: 899 (1753)
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Krwawnik szlachetny (Achillea nobilis L.) – gatunek rośliny z rodziny astrowatych. Występuje w południowej i środkowej Europie oraz w zachodniej, środkowej i północnej Azji. Jako introdukowany rośnie w Wielkiej Brytanii, na Dalekim Wschodzie oraz na północy Stanów Zjednoczonych^[3]. W Polsce występuje w rozproszeniu zawlekany na siedliskach antropogenicznych w miastach^[4]^[5], ale też podawany był jako występujący na Wyżynie Małopolskiej^[5] i status gatunku w polskiej florze określany jest jako niepewny^[6].

Morfologia

Pokrój: Roślina zielna z krótkim, wielogłowym kłączem, z którego wyrastają wzniesione pędy kwiatonośne i płonne, w tym też tylko z przyziemnymi różyczkami liści. Rozłogów u tego gatunku brak. Roślina silnie aromatyczna^[5].
Łodyga: Z kłącza wyrasta od 1 do 6 łodyg osiągających od 20 do 60 cm wysokości. Łodygi są prosto wzniesione i rozgałęzione tylko w górnej części, nagie lub przylegająco omszone, delikatnie żeberkowane^[5].
Liście: Gęsto ułożone wzdłuż łodygi, w dole ogonkowe, wyższe siedzące. Mają kształt podługowato eliptyczny, osiągają do 6 cm długości i są potrójnie pierzastosieczne. Łatki są równowąskie, chrząstkowato zakończone. Między 5–12 parami odcinków I rzędu na osi liścia występują lancetowate, niepodzielone lub podzielone ząbki^[5].
Kwiaty: Zebrane w liczne, drobne koszyczki, te z kolei tworzą gęsty i wypukły kwiatostan złożony typu podbaldach. Okrywa koszyczka długości 3–4 mm z listkami jajowatymi długości 2,5-3,5 mm. Listki te są żółtozielone, brązowo obłonione i owłosione. Dno koszyczków jest wypukłe, a w czasie owocowania wydłużone stożkowato. Plewinki lancetowate, drobne i przejrzyste. Kwiaty języczkowate zwykle w liczbie 5, białe, do 1 mm długości i 1-2 mm szerokości, zwykle odgięte w dół^[5].
Owoce: Podługowate niełupki o długości 1 mm, nieoskrzydlone^[5].

Biologia i ekologia

Bylina, hemikryptofit. Kwitnie od lipca (rzadko od czerwca) do września^[5]. Występuje w miejscach słonecznych i suchych, często kamienistych – w murawach, łąkach, zaroślach i skrajach lasów, na miedzach i jako chwast w uprawach polowych i winnicach, poza tym na siedliskach ruderalnych – przydrożach, przytorzach, nasypach, rumowiskach i trawnikach^[5]. Gatunek charakterystyczny zespołu Poo-Anthemetum tinctoriae^[7]. Liczba chromosomów 2n = 18, 27^[8].

Zmienność

Gatunek zróżnicowany jest na pięć podgatunków^[3]:

Achillea nobilis subsp. densissima (O.Schwarz ex Bässler) Hub.-Mor.
Achillea nobilis subsp. kurdica Hub.-Mor.
Achillea nobilis subsp. neilreichii (A.Kern.) Velen.
Achillea nobilis subsp. nobilis
Achillea nobilis subsp. sipylea (O.Schwarz) Bässler

Przypisy

↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
↑ Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2014-01-07] (ang.).
1 2 3 Achillea nobilis L., [w:] Plants of the World online [online], Royal Botanic Gardens Kew [dostęp 2025-06-08] .
↑ Atlas rozmieszczenia roślin naczyniowych w Polsce, AdamA. Zając (red.) i inni, Kraków: Pracownia Chorologii Komputerowej Instytutu Botaniki Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2001, s. 23, ISBN 83-915161-1-3, OCLC 831024957 .
1 2 3 4 5 6 7 8 9 JózefJ. Mądalski JózefJ., MarianM. Ciaciura MarianM., Achillea L., Krwawnik, [w:] BogumiłB. Pawłowski, AdamA. Jasiewicz (red.), Flora polska. Rośliny naczyniowe Polski i ziem ościennych, t. XII, Warszawa, Kraków: PAN, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1971, s. 244 .
↑ ZbigniewZ. Mirek ZbigniewZ., HalinaH. Piękoś-Mirkowa HalinaH., AdamA. Zając AdamA., MariaM. Zając MariaM., Vascular plants of Poland. An annotated checklist, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2020, s. 22, ISBN 978-83-62975-45-7 .
↑ WładysławW. Matuszkiewicz WładysławW., Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2004, s. 108, ISBN 83-01-13520-4, OCLC 749271059 .
↑ Achillea nobilis na Flora of North America [dostęp 2014-01-07].

[ruggiero-1] Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).

[apweb-2] Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2014-01-07] (ang.).

[powo-3] 1 2 3 Achillea nobilis L., [w:] Plants of the World online [online], Royal Botanic Gardens Kew [dostęp 2025-06-08] .

[4] Atlas rozmieszczenia roślin naczyniowych w Polsce, AdamA. Zając (red.) i inni, Kraków: Pracownia Chorologii Komputerowej Instytutu Botaniki Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2001, s. 23, ISBN 83-915161-1-3, OCLC 831024957 .

[madalski-5] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 JózefJ. Mądalski JózefJ., MarianM. Ciaciura MarianM., Achillea L., Krwawnik, [w:] BogumiłB. Pawłowski, AdamA. Jasiewicz (red.), Flora polska. Rośliny naczyniowe Polski i ziem ościennych, t. XII, Warszawa, Kraków: PAN, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1971, s. 244 .

[checklist-6] ZbigniewZ. Mirek ZbigniewZ., HalinaH. Piękoś-Mirkowa HalinaH., AdamA. Zając AdamA., MariaM. Zając MariaM., Vascular plants of Poland. An annotated checklist, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2020, s. 22, ISBN 978-83-62975-45-7 .

[7] WładysławW. Matuszkiewicz WładysławW., Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2004, s. 108, ISBN 83-01-13520-4, OCLC 749271059 .

[8] Achillea nobilis na Flora of North America [dostęp 2014-01-07].

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]