Kryg (województwo małopolskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kryg
Państwo  Polska
Województwo małopolskie
Powiat gorlicki
Gmina Lipinki
Liczba ludności (2010) 1798
Strefa numeracyjna (+48) 13
Tablice rejestracyjne KGR
SIMC 0355849
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Kryg
Kryg
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kryg
Kryg
Ziemia 49°39′24″N 21°15′18″E/49,656667 21,255000

Krygwieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie gorlickim, w gminie Lipinki.

Integralne części miejscowości: Góra, Granice, Jedle, Pańskie, Świniarki[1].

Położenie geograficzne[edytuj]

Wieś położona u podnóża Dubnakowej Góry (479 m n.p.m.) i Łysuli (551 m n.p.m.), w dolinie potoków Krygowianki i Królówki[2].

Centrum wsi leży ok. 320 m n.p.m., zabudowania są na wysokości około 300–400 m n.p.m., a najwyżej położone zabudowania znajdują się na wysokości ok. 400 m n.p.m.

Toponimia[edytuj]

Na przestrzeni dziejów nazwa miejscowości pisana była różnie, między innymi Krig (1398), Kryg (1440), Kryk (1470) i Crik (1529)[3]. Podstawą przyjęcia nazwy mogła być średniowieczna forma Krїg, występująca dzisiaj jako niem. Krieg[4] (wojna).

Historia[edytuj]

Według źródeł zgromadzonych przez rodzinę Krygowskich, wieś Kryg, wraz z wsią Libusza stanowić miały królewszczyznę królowej Jadwigi[3]. Kryg lokowany miał być w 1363 r. na prawie niemieckim, podobnie jak większość wsi królewskich starostwa bieckiego. Istnieją dane, że rejon był trudny do zagospodarowania, toteż nowych osadników zwalniano z podatków na okres wielu lat[5]. Fale osadnictwa to chłopstwo, mieszczaństwo, a w końcu rycerstwo, m.in. Gryfici, Strzemieńczykowie, Odrowążowie i Bogorie[5].

W XIV–XVIII w. wieś należąca do królewszczyzn podległych starostwu bieckiemu. Nad przysiółkiem Granice wznosi się góra Zamkowa (lub Zamek). Tuż pod szczytem odnaleziono ślady zamczyska (lub dworu obronnego) z XV–XVI wieku (fragmenty ceramiki i murów). W tym samym przysiółku znajduje się również wzgórze, na którym według legend w XVIII i XIX był ogromny, masowy cmentarz dla zwierząt i ludzi, którzy zmarli w czasie epidemii.

Podczas II wojny światowej w Krygu kilkakrotnie[potrzebny przypis] stacjonowały duże oddziały niemieckie, wymuszając kwaterunek u zamożniejszych chłopów. Na jesieni 1944 roku partyzanci Armii Ludowej zniszczyli gazoliniarnię w Krygu.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krośnieńskiego.

Architektura i zabytki[edytuj]

W centrum wsi znajduje się kościół z lat 30. XX wieku należący do miejscowej parafii Matki Bożej Królowej Polski. Murowana trzynawowa świątynia utrzymana w stylu barokowym powstała w latach 1932–1934. Wyposażenie kościoła, w tym organy jedenastogłosowe, zostały wykonane w 1991 roku[6].

Szyby naftowe[edytuj]

Na terenie wsi znajduje się kilkadziesiąt szybów naftowych (obecnie w znacznej części likwidowanych). Historia wydobycia ropy naftowej w okolicy wsi sięga XIX wieku.

Odkrycia pól naftowych na terenach między Dominikowicami a Krygiem dokonał hrabia Adam Skrzyński[7]. W drugiej połowie XIX wieku, w okresie gwałtownego rozwoju wydobycia ropy naftowej, złoża krygowskie oceniane były jedne z najbardziej wydajnych na Podkarpaciu. W 1885 roku utworzono w Krygu szkołę wiertaczy[5].

Pod koniec XIX wieku działalność wydobywczą w Krygu prowadziło cztery firmy naftowe. Człowiekiem, który wniósł duży wkład w rozwój przemysłu naftowego w Krygu był Ignacy Król (1892–1960), współwłaściciel kopalni „Królówka”. Złoża krygowskie przyniosły fortunę m.in. Władysławowi Długoszowi – polskiemu magnatowi naftowemu, mieszkającemu od 1900 roku w Zespole pałacowo-parkowym w Siarach.

Do dziś na terenie wsi Kryg istnieją liczne ślady, niegdyś świetnie prosperującego przemysłu naftowego. Są to malownicze pola naftowe z zachowanymi kiwonami i trojakami kopalni Kinga, Królówka, Sobieski, Władysław i Petrol[5].

Sport[edytuj]

We wsi działa piłkarski klub sportowy LKS Nafta Kryg, założony w 2003 roku[8].

Edukacja[edytuj]

W Zespole Szkół w Krygu uczniowie mają możliwość nauki języka łemkowskiego[9].

Przypisy

  1. GUS. Rejestr TERYT.
  2. Gmina Lipinki. www.portal.gison.pl. [dostęp 2016-05-05].
  3. a b WiesławW. Krygowski WiesławW., Opracowania, Stowarzyszenie Rodziny Krygowskich [dostęp 2016-05-05].
  4. Jerzy Czajkowski, Łemkowie w historii i kulturze Karpat. ISBN 83-85195-59-9. 1992, s. 59. „[...] Trzeba zwrócić uwagę, że wieś Kryg nad potokiem o tej samej nazwie istniała już ok. 1334–1338 na Spiszu koło Kieżmarku. Może więc Niemcy spiscy przyczynili się do założenia gorlickiego Krygu”.
  5. a b c d Historia wsi, www.kryg.pl [dostęp 2016-05-05].
  6. Piotr Popielarz: Parafia w Krygu (pol.). eLipinki.pl – Niezależny Internetowy Serwis Lipinek, 2010-05-20. [dostęp 2016-05-06].
  7. 2.2 Gmina Gorlice, [w:] Aleksandra Morawska. AleksandraA. M. A. Pietraszek Aleksandra Morawska. AleksandraA. M. A., Przemysł naftowy na ziemi gorlickiej [PDF], lipiec 2011.
  8. darekjoo: O klubie – Nafta Kryg. naftakryg.futbolowo.pl. [dostęp 2016-05-05].
  9. Szkolnastrona.pl, szkolnastrona - Zespół Szkół w Krygu - Kadra, www.spkryg.szkolnastrona.pl [dostęp 2016-05-27].

Bibliografia[edytuj]

  • Historia wsi Kryg. www.kryg.pl. [dostęp 2016-05-27].
  • Wiesław Krygowski: Opracowania. Stowarzyszenie Rodziny Krygowskich, 2002. [dostęp 2016-05-27].

Linki zewnętrzne[edytuj]