Kryg (województwo małopolskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kryg
Państwo  Polska
Województwo małopolskie
Powiat gorlicki
Gmina Lipinki
Liczba ludności (2010) 1798
Strefa numeracyjna (+48) 13
Tablice rejestracyjne KGR
SIMC 0355849
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Kryg
Kryg
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kryg
Kryg
Ziemia 49°39′24″N 21°15′18″E/49,656667 21,255000

Krygwieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie gorlickim, w gminie Lipinki.
Integralne części miejscowości: Góra, Granice, Jedle, Pańskie, Świniarki[1].

Toponimia[edytuj | edytuj kod]

Kryg 1377, Kryk, 1680. Podstawą przyjęcia nazwy była w średniowieczna forma Krїg, według słownika Gotta, jest to nazwa osobowa od niem. Krieg[2].

 Zobacz też: Głuchoniemcy.

Historia[edytuj | edytuj kod]

W XIV - XVIII w. wieś należąca do królewszczyzn podległych starostwu bieckiemu. Nad przysiółkiem Granice wznosi się góra Zamkowa (lub Zamek). Tuż pod szczytem odnaleziono ślady zamczyska (lub dworu obronnego) z XV - XVI wieku (fragmenty ceramiki i murów). W tym samym przysiółku znajduje się również wzgórze, na którym według legend w XVIII i XIX był ogromny, masowy cmentarz dla zwierząt i ludzi, którzy zmarli w czasie epidemii.

Podczas II wojny światowej kpr. Jan Sajchta z Krygu zginął podczas akcji partyzanckiej na dom członków ukraińskiej policji [potrzebne źródło]. Na pograniczu Lipinek i Rozdziela 17 sierpnia 1944 został ciężko ranny. Zaalarmowany strzałami oddział niemiecki przybył natychmiast na miejsce akcji i tu na podwórzu domu dobił partyzanta. W Krygu kilkakrotnie [potrzebne źródło] stacjonowały duże oddziały niemieckie, wymuszając kwaterunek u zamożniejszych chłopów.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krośnieńskiego.

Archeologia[edytuj | edytuj kod]

Osadnictwo istniało w tym miejscu przed X w., o czym świadczą wykopaliska w okolicach zamku[potrzebne źródło].

Położenie geograficzne[edytuj | edytuj kod]

Wieś położona u podnóża Dubnakowej Góry (479 m n.p.m.) i Łysuli (551 m n.p.m.), w dolinie bezimiennego potoku stanowiącego lewobrzeżny dopływ Lipianki. Centrum wsi leży ok. 320 m n.p.m., zabudowania są na wysokości około 300–400 m n.p.m., a najwyżej położone zabudowania na wysokości ok. 400 m n.p.m. Zabudowania Krygu rozciągają się na północ i na południe od tzw. „Cesarskiej Drogi” z Gorlic do Dukli[3].

Architektura i zabytki[edytuj | edytuj kod]

Na terenie wsi znajduje się kilkadziesiąt szybów naftowych (obecnie w znacznej części likwidowanych). Historia wydobycia ropy naftowej w okolicy wsi sięga XIX wieku. Najbardziej znana - kopalnia „Petrol”.

W centrum wsi znajduje się kościół z lat 30. XX wieku. Parafia w Krygu powstała w 1930 roku, po odłączeniu się od Libuszy. Kościół powstał w latach 1932–1934, pierwszym proboszczem był ksiądz Adam Chmiel. Wyposażenie kościoła, w tym organy, zostało wykonane głównie za proboszcza Stanisława Gąsiorka.

Obok kościoła, w odległości około 300 metrów, znajduje się cmentarz. Cmentarz jest przedzielony lokalną drogą na część „starą” (groby głównie z lat 50.-70.) i nową (używana obecnie). W obydwu częściach znajdują się kaplice cmentarne.

Ponad miejscowym cmentarzem znajduje się wzgórze ze starym krzyżem wśród drzew. Prawdopodobnie było ono pierwotnym cmentarzem.

Przypisy

  1. GUS. Rejestr TERYT
  2. Jerzy Czajkowski Łemkowie w historii i kulturze Karpat. ISBN 83-85195-59-9. 1992. "[...] Trzeba zwrócić uwagę, że wieś Kryg nad potokiem o tej samej nazwie istniała już ok. 1334-1338 na Spiszu koło Kieżmarku. Może więc Niemcy spissy przyczynili się do założenia gorlickiego Krygu" str. 59
  3. Historia Krygu.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]