Krynica-Zdrój (gmina)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy gminy współczesnej. Zobacz też: gmina Krynica – dawna gmina 1934-49).
Krynica-Zdrój
gmina miejsko-wiejska
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Polska
Województwo małopolskie
Powiat nowosądecki
TERYT 1210073
Burmistrz Dariusz Reśko
Powierzchnia 145,3 km²
Populacja (30.06.2016)
• liczba ludności

16 843[1]
• gęstość 116,1 os./km²
Nr kierunkowy 18
Tablice rejestracyjne KNS
Adres urzędu:
ul. Kraszewskiego 7
33-380 Krynica-Zdrój
Szczegółowy podział administracyjny
Liczba sołectw 8
Liczba miejscowości 9
Położenie na mapie powiatu
POL Gmina Krynica-Zdrój on commune map.svg
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Krynica-Zdrój
Krynica-Zdrój
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Krynica-Zdrój
Krynica-Zdrój
Ziemia49°25′N 20°57′E/49,411667 20,955000
Strona internetowa
Biuletyn Informacji Publicznej
Portal Portal Polska

Krynica-Zdrój (1973-76 gmina Tylicz[2]; 1976–2001 gmina Krynica[3]) – gmina miejsko-wiejska w województwie małopolskim, w powiecie nowosądeckim.

Siedzibą gminy jest miasto Krynica-Zdrój.

Sąsiaduje z gminami Grybów, Łabowa, Muszyna, gminą Uście Gorlickie oraz ze Słowacją.

Gmina zajęła wysokie czwarte miejsce, w rankingu podsumowującym kadencję 2010-2014, w kategorii gmin turystycznych o najwyższych zmianach w potencjale finansowym w latach 2010-2013, opracowanym przez firmę „Curulis”[4].

Geografia[edytuj]

Gmina położona jest we wschodniej części Beskidu Sądeckiego i na zachodnim skraju Beskidu Niskiego.

Gmina posiada obszar 145,3 km², w tym: użytki rolne 39%, użytki leśne 55%. Stanowi to 9,37% powierzchni powiatu.

Sołectwa[edytuj]

Berest, Czyrna, Mochnaczka Niżna, Mochnaczka Wyżna, Muszynka, Piorunka, Polany, Tylicz oraz miasto Krynica-Zdrój.

Historia[edytuj]

 Zobacz więcej w artykule Krynica, w sekcji Historia.

W 1363 roku król Kazimierz Wielki w miejscu osady Ornawa założył miejscowość Miastko. Nadając prawa miejskie, ufundował tutaj kościół, szkołę parafialną oraz mury obronne. Miastko (przemianowane w 1612 na Tylicz) było aż do XIX wieku najważniejszym ośrodkiem regionu. W 1391 roku król Władysław Jagiełło Miastko i okoliczne ziemie nadaje biskupom krakowskim i włącza do klucza muszyńskiego, który istnieje do I rozbioru Polski.

Po roku 1856 nastąpił gwałtowny rozwój Krynicy dzięki tutejszym zdrojom i działalności prof. Józefa Dietla. W roku 1889 Krynica uzyskała prawa miejskie. Tylicz stracił je w roku 1935.

1 sierpnia 1934 roku w powiecie nowosądeckim w woj. krakowskim utworzono wiejską gminę zbiorową Krynica-Wieś z obszaru dotychczasowej jednostkowej gminy wiejskiej Krynica-Wieś[5]. Po wojnie gmina zachowała przynależność administracyjną. Gmina Krynica została zniesiona 1 stycznia 1950 roku, a jej obszar włączony do miasta Krynica[6].

Współczesna wiejska gmina Krynica (nie obejmująca Krynicy) powstała 15 stycznia 1976 w związku z przmianowaniem gminy Tylicz na Krynica i przeniesieniem siedziby jendostki do Krynicy[7].

1 stycznia 1992 miasto i gminę Krynica połączono we wspólną miejsko-wiejską gminę Krynica[8].

W latach 1976–1998 gmina położona była w województwie nowosądeckim. Od 1 stycznia 1999 w województwie małopolskim, w powiecie nowosądeckim.

1 stycznia 2002 nazwę gminy (i miasta) przemianowano z Krynica na Krynica-Zdrój[9].

Demografia[edytuj]

  • Piramida wieku mieszkańców gminy Krynica-Zdrój w 2014 roku[1].


Piramida wieku Gmina Krynica Zdroj.png

Zabytki[edytuj]

  • Zabytki Krynicy-Zdroju
  • Drewniana cerkiew greckokatolicka pw. Św. Michała Archanioła w Mochnaczce z 1846 roku. Jest trójdzielną świątynią z wieżą konstrukcji słupowej z izbicą. Prezbiterium jest wielokrotnie zamknięte. Wewnątrz ikonostas barokowo – klasycystyczny, dwa ołtarze barokowe i ambona.
  • Kaplica w Mochnaczce Niżnej z 1787 roku. Pierwotnie służyła jako cerkiew. Zbudowana jest z drewna, posiada ołtarz i ikonostas.
  • Kaplica w Mochnaczce Wyżnej z 1700 roku.
  • Cerkiew greckokatolicka pw. Św. Kosmy i św. Damiana w Tyliczu z 1743 roku. Jest trójdzielnym, drewnianym budynkiem z wieżą konstrukcji słupowej. We wnętrzu cerkwi znajduje się ikonostas z XVIII wieku, polichromia z 1938 roku. Znajduje się tu specjalne miejsce dla śpiewaków zwane kriłosami.
  • Cerkwie w Bereście, Muszynce, Piorunce, Polanach i Czyrnej.
  • Rezerwat historyczny "Okopy konfederatów barskich" w Tyliczu.

Turystyka[edytuj]

Atrakcje turystyczne:

  • przejazd kolejką gondolową na Jaworzynę Krynicką (1114 m n.p.m.). Kolejka ma przepustowość do 1600 osób/godz.
  • trasy narciarskie na Jaworzynie i Słotwinach. Znajduje się tu kilka sztucznie naśnieżanych i oświetlonych wyciągów narciarskich.
  • gęsta sieć szlaków turystycznych. Przy szlaku czerwonym na Jaworzynę Krynicką stoi pomnik przyrody nieożywionej "Diabelski Kamień". Skała ta jest wąska u podstawy i szersza w górnej części. Przez obszary na stokach Szalonego i Góry Parkowej prowadzą ścieżki przyrodnicze. Trzecia jest przygotowywana na wschodnim zboczu Jaworzyny Krynickiej.
  • na stokach Runku, Żydówki, Huzarów, Doliny Muszynki i Szczawicznego Potoku można uprawiać kolarstwo górskie.
  • stadniny koni w Tyliczu.

Religia[edytuj]

Przypisy