Kryptonit

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy fikcyjnego minerału z komiksów DC Comics. Zobacz też: Kryptonite – singiel zespołu 3 Doors Down z albumu The Better Life.
Kryptonite
Green Death
ilustracja
Pierwsze wystąpienie Superman vol. 1 #61 (1949)
Dane biograficzne
Pochodzenie planeta Krypton
Inne informacje
Specjalność promieniotwórczy minerał

Kryptonit (Kryptonite) – fikcyjny pierwiastek z komiksów z udziałem Supermana, które wydawane są przez DC Comics. Pierwszy raz pojawił się w 1945 roku w słuchowisku radiowym The Adventures of Superman[1]. W komiksie pojawił się dopiero wraz z wydaniem Superman vol. 1 #61 (1949)[1]. Jego nazwa pochodzi od nazwy fikcyjnej planety Krypton, z którego pochodzi, a ta zaś została zaczerpnięta od kryptonu (Kr) - pierwiastka chemicznego, z grupy helowców w układzie okresowym[2].

Kryptonit to pozaziemski promieniotwórczy pierwiastek z planety Krypton, którego działanie jest piętą achillesową Supermana i innych Kryptonian. Kryptonit ukazywany był w najróżniejszych formach i kolorach (każdy rodzaj wywoływał odmienny efekt). W 1971 roku, redaktor serii Superman, Julius Schwartz usunął motyw kryptonitu z kanonu[1]. Został przywrócony dopiero wraz z wydaniem w 1986 roku mini-serii Man of Steel[1]. Słowo kryptonit przeszło do języka angielskiego jako kolokwialne określenie czyjejś słabości[3].

Motyw Kryptonitu pojawiał się również we wszelkiego rodzaju adaptacjach komiksów o przygodach Supermana, stając się nieodzownym elementem jego franczyzy.

Opis[edytuj]

Kryptonit został opisany w Action Comics vol. 1 #291 (1962) jako „jedyną rzecz we wszechświecie, jakiej powinien obawiać się Człowiek ze stali”, gdyż emituje on promieniowanie, które może być śmiertelne dla Supermana i innych przybyszów z planety Krypton[1]. Powstał na rodzimej planecie Supermana o nazwie Krypton, w wyniku reakcji łańcuchowej w jądrze planety[4]. Wraz z wydobywaniem się na powierzchnię tego pierwiastka, jego radioaktywne promieniowanie zaczęło zabijać miliony Kryptonian[4]. Eksplozja planety Krypton spowodowała rozsianie się Kryptonitu po wszechświecie, a jego fragmenty znalazły się również na Ziemi jako meteoryty. Stały się one główną bronią różnych złoczyńców w walce z Supermanem. Z kryptonitu korzystali m.in. Lex Luthor, cyborg Metallo, a nawet Batman[4][5]

Rodzaje kryptonitu[edytuj]

Kolor Uwagi
Zielony najczęściej spotykana odmiana, która tradycyjnie pojawiała się w komiksach ze Złotej Ery Komiksu (1938-1954) i Srebrnej Ery Komiksu (1956-1969). Zetknięcie się z nim może być śmiertelne dla Supermana i innych Kryptonian (zwłaszcza jeśli w porę nie zostanie usunięty z ich bliskiej odległości). Jego działaniu towarzyszy utrata nadludzkich mocy[1]. Nawet niewielki odłamek może powalić Kryptonian. W niektórych historiach Superman niszczył kryptonit swoim wzrokiem emitującym promieniowanie cieplne, jednak w przypadku dużej ilości skał kryptonitowych było to niemożliwe[1]. Bizarro natomiast czerpie swoją nadludzką moc właśnie z zielonego kryptonitu.
Czerwony Choć jego działanie nie jest śmiertelne, czerwony kryptonit powoduje chwilowe obezwładnienie Supermana (trwające zwykle dobę)[1]. W historiach komiksowych z okresu Srebrnej Ery Komiksu jego działanie wywoływało najróżniejsze skutki: zamieniało Supermana w olbrzymią mrówkę, doprowadzało superbohatera do szaleństwa na okres 48 godzin, lub uniemożliwiło mu pisanie lub mówienie w języku innym niż jego rodzimy (kryptoński)[1].
Kryptonit-X kryptonit-X (X-Kryptonite) obdarzył supermocami kota Supergirl - Streaky'ego[1].
Niebieski Jest niebezpieczny tylko dla mrocznego sobowtóra Supermana - Bizarro i związanych z nimi istot ze „świata Bizarro”[1]. W serialu Tajemnice Smallville odbierał on całkowicie moc Kryptończyka, który znalazł się w jego pobliżu. Bizarro zostaje pokonany przy pomocy niebieskiego kryptonitu, ponieważ, jako przeciwieństwo Kal-El'a (Clarka Kenta), otrzymuje przy jego pomocy ogromną dawkę energii, która doprowadza do rozpadu jego ciała.
Biały Działa wyłącznie na rośliny[1].
Złoty Trwale pozbawia mocy Supermana[1].
Czarny Powstaje w wyniku napromieniowania (podgrzania do skrajnych temperatur) kryptonitu zielonego. Rozdziela Kryptończyka na dwa osobne byty reprezentujące dobro i zło. W pierwszym odcinku czwartego sezonu Tajemnic Smallville Clark Kent unicestwia przy jego pomocy swoje złe alter ego. W siedemnastym odcinku czwartego sezonu tego serialu wybuch czarnego kryptonitu doprowadza do podziału na dwie osoby Lexa Luthora, lecz także - pod koniec odcinka - czarny kryptonit powoduje ponowne scalenie tych dwóch.
Srebrny Skaleczenie odłamkiem srebrnego kryptonitu powoduje u Kryptończyka halucynacje i paranoje.

W innych mediach[edytuj]

  • W filmie Superman III (Superman III) z 1983 roku w reżyserii Richarda Lestera, miliarder Ross Webster (Robert Vaughn) dążąc do zgładzenia Supermana, nakazał stworzenie syntetycznego kryptonitu. Jego programista Gus Gorman (Richard Pryor), aby zrekompensować ostatni, nieznany mu składnika kryptonitu, używa smoły. W wyniku tego powstaje zupełnie nowy minerał, który zamiast pokonać Supermana, zmienił jego osobowość. Odtąd bohater stał w siejącego grozę złoczyńcę, aż w końcu podzielił się na dwie różne postacie: dobrego Clarka i złego Supermana. Po pokonaniu swojej mrocznej natury, Supermanowi przyszło zmierzyć się z superkomputerem Gormana, który wykorzystywał promienie kryptonitowe.
  • W Superman: Powrót (Superman Returns) z 2006 w reżyserii z 2006 roku w reżyserii Bryana Singera, Lex Luthor (Kevin Spacey) kradnie z Muzeum Historii Naturalnej w Metropolis kawałek kryptonitowego meteorytu. Łączy go z kawałkiem samorosnących kryształów z Fortecy Samotności, dzięki czemu udaje się mu utworzyć sztuczny ląd i sztylet do zabicia Supermana (Brandon Routh).
  • W filmie Liga Sprawiedliwych: Zagłada kryptonit jest w posiadaniu Batmana. Opracował metody zneutralizowania poszczególnych członków Ligi Sprawiedliwych z nadprzyrodzonymi zdolnościami. Na wypadek, gdyby któryś z nich przeszedł na stronę zła. Nikt o tym nie wie, aż wrogowie Ligi wykorzystali tę wiedzę przeciwko wszystkim.
  • W serialu Liga Sprawiedliwych kryptonit jest w posiadaniu Batmana i nie ukrywa tego przed nikim. Nawet Superman uważa to za rozsądne, bo miał kilka chwil w których mało nie zdradził ideałów Ligi. Posiadaczem kryptonitu jest też Lex Luthor. Wydawało się, że nie jest szkodliwy dla ludzi. Z czasem okazało się, że zaczął go bardzo powoli zabijać. Ale na efekt trzeba było czekać o wiele więcej czasu niż u Kryptonian. Odizolowanie się od kryptonitu, nie uzdrowiło go.

Przypisy

  1. a b c d e f g h i j k l m Gina Misiroglu: The Superhero Book: The Ultimate Encyclopedia of Comic-Book Icons and Hollywood Heroes. Gina Renee Misiroglu (red.). Detroit: Visible Ink Press, 2004, s. 303-3004, seria: Popular Reference. ISBN 1-57859-154-6. (pol.)
  2. Myrna Oliver: Jerry Siegel; Co-Creator of Superman (ang.). Los Angeles Times, 31 stycznia 1996. [dostęp 08 września 2014].
  3. Kryptonite (ang.). YourDictionary. [dostęp 08 września 2014].
  4. a b c Scott Beatty, Robert Greenberger, Phil Jimenez: The DC Comics Encyclopedia The Definitive Guide to the Characters of the DC Universe. Dougall Alastair (red.). Nowy Jork: DK Publishing, 2004, s. 150; 188; 201. ISBN 0-7566-4119-5. (ang.)
  5. Jeph Loeb, Jim Lee: Batman: Hush. Wyd. 1. T. 1. Warszawa: Egmont Polska, lipiec 2005. ISBN 83-237-3111-X.

Zobacz też[edytuj]