Kryspinów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kryspinów
Pałac w Kryspinowie
Pałac w Kryspinowie
Państwo  Polska
Województwo małopolskie
Powiat krakowski
Gmina Liszki
Liczba ludności (2006) 1360
Strefa numeracyjna (+48) 12
Kod pocztowy 32-060 Liszki
Tablice rejestracyjne KRA
SIMC 0325417
Położenie na mapie gminy Liszki
Mapa lokalizacyjna gminy Liszki
Kryspinów
Kryspinów
Położenie na mapie powiatu krakowskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu krakowskiego
Kryspinów
Kryspinów
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Kryspinów
Kryspinów
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kryspinów
Kryspinów
Ziemia50°02′45,9″N 19°47′54,7″E/50,046083 19,798528

Kryspinów (dawniej Śmierdząca[1]) – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim, w gminie Liszki, tuż przy zachodniej granicy Krakowa.

Integralne części wsi Kryspinów[2][3]
SIMC Nazwa Rodzaj
0325446 Kąty przysiółek
0325423 Pod Górą część wsi
0325430 Za Górą część wsi

Wieś opactwa benedyktynów tynieckich w powiecie proszowickim województwa krakowskiego w końcu XVI wieku[4]. W latach 1975–1998 w województwie krakowskim.

Zalew Na Piaskach zwany Kryspinowskim

Popularnym wśród krakowian miejscem wypoczynku są, powstałe na miejscu wyrobisk piaskowni, Zalew Na Piaskach i Zalew Budzyński[5], popularnie zwane Zalewem Kryspinowskim lub po prostu Kryspinowem, mimo że w rzeczywistości znajdują się na terenie sąsiedniego Budzynia i Cholerzyna.

W miejscowości znajduje się Jaskinia Kryspinowska – jedna z największych jaskiń Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej[potrzebny przypis].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza informacja wymieniająca nazwę wsi pochodzi z roku 1311. Śmierdząca należała wtedy do dóbr opactwa tynieckiego. Władysław Łokietek, dokumentem z 21 grudnia odebrał sołtystwa we wsiach Śmierdząca i Kaszów niejakiemu Zudrmannowi z Pisar, karząc go w ten sposób za udział w buncie wójta Alberta i zwrócił je opactwu.

Nazwa Kryspinów pochodzi od imienia hrabiego Kryspina Żeleńskiego, który był właścicielem wsi na początku XIX wieku. Zmiana nazwy nastąpiła na przełomie 1897/98 roku.

W 1899 roku właścicielem był Jan Skirliński, który został członkiem Towarzystwa Strzeleckiego w Krakowie[6].

W latach 70. i 90. XX w. w Kryspinowie prowadzone były badania wykopaliskowe, które znacząco wpłynęły na naszą wiedzę na temat sytuacji kulturowej u schyłku okresu przedrzymskiego i wczesnorzymskiego w rejonie podkrakowskim. Badania te dotyczą cmentarzyska i osady. Cmentarzysko w Kryspinowie jest największą dotychczas odkrytą w zachodniej części Małopolski nekropolią kultury przeworskiej.

Początki osady w Kryspinowie sięgają prawdopodobnie wczesnej fazy późnego okresu lateńskiego, czyli pierwszej połowy I wieku p.n.e (grupa tyniecka). W tym czasie przeważa ceramika ręcznie lepiona, charakterystyczna dla kultury przeworskiej, ale występują też pojedyncze fragmenty malowanej ceramiki celtyckiej.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Inne[edytuj | edytuj kod]

Krzyż przydrożny z rzeźbami, postawiony na przełomie XIX / XX wieku[8].

Infrastruktura i ekonomia[edytuj | edytuj kod]

Przez teren miejscowości przebiega IV obwodnica Krakowa w ciągu autostrady A4 (E40).

W Kryspinowie stacjonuje Zespoł Ratownictwa Medycznego Krakowskiego Pogotowia Ratunkowego o symbolu S-11.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze: Szlaki turystyczne Małopolski (pol.). [dostęp 2017-12-29].
  2. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  3. GUS. Rejestr TERYT
  4. Województwo krakowskie w drugiej połowie XVI wieku. Cz. 2, Komentarz, indeksy, Warszawa 2008, s. 102.
  5. Dziennik Ustaw z 29.12.2012, poz. 1515
  6. Czas 1899 nr 14
  7. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo małopolskie. 31 grudnia 2017; 5 miesięcy temu.
  8. Marian Kornecki, Sztuka sakralna (Natura i kultura w krajobrazie Jury), t. 1, Zarząd Zespołu Jurajskich Parków Krajobrazowych, 1993.