Kryspinów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Artykuł

50°02′45.9″N 19°47′54.7″E

- błąd

4 m

WD

50°2'46.0"N, 19°47'54.6"E, 50°2'37.68"N, 19°47'53.59"E

- błąd

14 m

Odległość

3 m

Kryspinów
wieś
Ilustracja
Pałac w Kryspinowie
Państwo

 Polska

Województwo

 małopolskie

Powiat

krakowski

Gmina

Liszki

Liczba ludności (2006)

1360

Strefa numeracyjna

12

Kod pocztowy

32-060[1]

Tablice rejestracyjne

KRA

SIMC

0325417

Położenie na mapie gminy Liszki
Mapa konturowa gminy Liszki, po prawej znajduje się punkt z opisem „Kryspinów”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole znajduje się punkt z opisem „Kryspinów”
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa konturowa województwa małopolskiego, blisko centrum na lewo u góry znajduje się punkt z opisem „Kryspinów”
Położenie na mapie powiatu krakowskiego
Mapa konturowa powiatu krakowskiego, blisko centrum po lewej na dole znajduje się punkt z opisem „Kryspinów”
Ziemia50°02′45,9″N 19°47′54,7″E/50,046083 19,798528

Kryspinów (do 1897 Śmierdząca[2]) – wieś w Polsce, położona w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim, w gminie Liszki, tuż przy zachodniej granicy Krakowa.

Wieś opactwa benedyktynów tynieckich w powiecie proszowickim województwa krakowskiego w końcu XVI wieku[3].

W latach 1954–1960 wieś należała do gromady Cholerzyn, po jej likwidacji należała i była siedzibą władz gromady Kryspinów, po jej zniesieniu w gromadzie Liszki. W latach 1975–1998 w województwie krakowskim.

Zalew Na Piaskach zwany Kryspinowskim

Popularnym wśród krakowian miejscem wypoczynku są, powstałe na miejscu wyrobisk piaskowni, Zalew Na Piaskach i Zalew Budzyński[4], popularnie zwane Zalewem Kryspinowskim lub po prostu Kryspinowem, mimo że w rzeczywistości znajdują się w sąsiednim Budzyniu i Cholerzynie.

We wsi jest Jaskinia Kryspinowska[5]jedna z największych jaskiń Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej[potrzebny przypis].

Części wsi[edytuj | edytuj kod]

Części wsi Kryspinów[6][7]
SIMC Nazwa Rodzaj
0325446 Kąty przysiółek
0325423 Pod Górą część wsi
0325430 Za Górą część wsi

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza informacja wymieniająca nazwę wsi pochodzi z roku 1311. Śmierdząca należała wtedy do dóbr opactwa tynieckiego. Władysław Łokietek, dokumentem z 21 grudnia odebrał sołtystwa we wsiach Śmierdząca i Kaszów niejakiemu Zudrmannowi z Pisar, karząc go w ten sposób za udział w buncie wójta Alberta i zwrócił je opactwu.

Nazwa Kryspinów pochodzi od imienia hrabiego Kryspina Żeleńskiego, który był właścicielem wsi na początku XIX wieku. Zmiana nazwy nastąpiła na przełomie 1897/98 roku.

W 1899 roku właścicielem był Jan Skirliński, członek Towarzystwa Strzeleckiego w Krakowie[8].

W latach 70. i 90. XX w. w Kryspinowie prowadzone były badania wykopaliskowe, które znacząco wpłynęły na naszą wiedzę na temat sytuacji kulturowej u schyłku okresu przedrzymskiego i wczesnorzymskiego w rejonie podkrakowskim. Badania te dotyczą cmentarzyska i osady. Cmentarzysko w Kryspinowie jest największą dotychczas odkrytą w zachodniej części Małopolski nekropolią kultury przeworskiej[potrzebny przypis].

Początki osady w Kryspinowie sięgają prawdopodobnie wczesnej fazy późnego okresu lateńskiego, czyli pierwszej połowy I wieku p.n.e (grupa tyniecka). W tym czasie przeważa ceramika ręcznie lepiona, charakterystyczna dla kultury przeworskiej, ale występują też pojedyncze fragmenty malowanej ceramiki celtyckiej.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Inne[edytuj | edytuj kod]

Krzyż przydrożny z rzeźbami, postawiony na przełomie XIX / XX wieku[10].

Infrastruktura i gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Przez teren miejscowości przebiega IV obwodnica Krakowa w ciągu autostrady A4 (E40).

W Kryspinowie stacjonuje Zespół Ratownictwa Medycznego Krakowskiego Pogotowia Ratunkowego o symbolu S-11.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 625 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  2. Szlaki turystyczne Małopolski. PTTK Małopolska. [dostęp 2017-12-29]. (pol.).
  3. Województwo krakowskie w drugiej połowie XVI wieku. Cz. 2, Komentarz, indeksy, Warszawa 2008, s. 102.
  4. Dziennik Ustaw z 29.12.2012, poz. 1515.
  5. Jaskinia Kryspinowska, Państwowy Instytut Geologiczny – Państwowy Instytut Badawczy.
  6. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200).
  7. GUS. Rejestr TERYT.
  8. Czas 1899 nr 14.
  9. Rejestr zabytków nieruchomych – województwo małopolskie, Narodowy Instytut Dziedzictwa, 24 listopada 2022.
  10. Marian Kornecki, Sztuka sakralna, t. 1, Zarząd Zespołu Jurajskich Parków Krajobrazowych, 1993 (Natura i kultura w krajobrazie Jury).