Kryspinów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kryspinów
Pałac w Kryspinowie
Pałac w Kryspinowie
Państwo  Polska
Województwo małopolskie
Powiat krakowski
Gmina Liszki
Liczba ludności (2006) 1360
Strefa numeracyjna (+48) 12
Kod pocztowy 32-060 Liszki
Tablice rejestracyjne KRA
SIMC 0325417
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Kryspinów
Kryspinów
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kryspinów
Kryspinów
Ziemia50°02′45,9″N 19°47′54,7″E/50,046083 19,798528
Strona internetowa miejscowości

Kryspinów (dawniej Śmierdząca[1]) – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim, w gminie Liszki, tuż przy zachodniej granicy Krakowa.

Integralne części wsi Kryspinów[2][3]
SIMC Nazwa Rodzaj
0325446 Kąty przysiółek
0325423 Pod Górą część wsi
0325430 Za Górą część wsi

Wieś opactwa benedyktynów tynieckich w powiecie proszowickim województwa krakowskiego w końcu XVI wieku[4]. W latach 1975–1998 w województwie krakowskim.

Zalew Na Piaskach zwany Kryspinowskim

Popularnym wśród krakowian miejscem wypoczynku są, powstałe na miejscu wyrobisk piaskowni, Zalew Na Piaskach i Zalew Budzyński[5], popularnie zwane Zalewem Kryspinowskim lub po prostu Kryspinowem, mimo że w rzeczywistości znajdują się na terenie sąsiedniego Budzynia i Cholerzyna.

W miejscowości znajduje się Jaskinia Kryspinowska – jedna z największych jaskiń Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej[potrzebny przypis].

Historia[edytuj]

Pierwsza informacja wymieniająca nazwę wsi pochodzi z roku 1311. Śmierdząca należała wtedy do dóbr opactwa tynieckiego. Władysław Łokietek, dokumentem z 21 grudnia odebrał sołtystwa we wsiach Śmierdząca i Kaszów niejakiemu Zudrmannowi z Pisar, karząc go w ten sposób za udział w buncie wójta Alberta i zwrócił je opactwu.

Nazwa Kryspinów pochodzi od imienia hrabiego Kryspina Żeleńskiego, który był właścicielem wsi na początku XIX wieku. Zmiana nazwy nastąpiła na przełomie 1897/98 roku.

W 1899 roku właścicielem był Jan Skirliński, który został członkiem Towarzystwa Strzeleckiego w Krakowie[6].

W latach 70. i 90. XX w. w Kryspinowie prowadzone były badania wykopaliskowe, które znacząco wpłynęły na naszą wiedzę na temat sytuacji kulturowej u schyłku okresu przedrzymskiego i wczesnorzymskiego w rejonie podkrakowskim. Badania te dotyczą cmentarzyska i osady. Cmentarzysko w Kryspinowie jest największą dotychczas odkrytą w zachodniej części Małopolski nekropolią kultury przeworskiej.

Początki osady w Kryspinowie sięgają prawdopodobnie wczesnej fazy późnego okresu lateńskiego, czyli pierwszej połowy I wieku p.n.e (grupa tyniecka). W tym czasie przeważa ceramika ręcznie lepiona, charakterystyczna dla kultury przeworskiej, ale występują też pojedyncze fragmenty malowanej ceramiki celtyckiej.

Zabytki[edytuj]

Inne[edytuj]

Krzyż przydrożny z rzeźbami, postawiony na przełomie XIX / XX wieku[8].

Infrastruktura i ekonomia[edytuj]

Przez teren miejscowości przebiega IV obwodnica Krakowa w ciągu autostrady A4 (E40).

W Kryspinowie stacjonuje Zespoł Ratownictwa Medycznego Krakowskiego Pogotowia Ratunkowego o symbolu S-11.

Przypisy[edytuj]

  1. Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze: Szlaki turystyczne Małopolski (pol.). [dostęp 2015-10-02].
  2. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  3. GUS. Rejestr TERYT
  4. Województwo krakowskie w drugiej połowie XVI wieku. Cz. 2, Komentarz, indeksy, Warszawa 2008, s. 102.
  5. Dziennik Ustaw z 29.12.2012, poz. 1515
  6. Czas 1899 nr 14
  7. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo małopolskie. 31 marca 2017; 6 miesięcy temu.
  8. Marian Kornecki, Sztuka sakralna (Natura i kultura w krajobrazie Jury), t. 1, Zarząd Zespołu Jurajskich Parków Krajobrazowych, 1993.