Krystyna Śreniowska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Krystyna Śreniowska
Maria Krystyna Śreniowska z.d. Oppenauer
Data i miejsce urodzenia 21 listopada 1914
Lwów
Data i miejsce śmierci 12 maja 2013
Łódź
Miejsce spoczynku Cmentarz św. Rocha na Radogoszczu w Łodzi
Zawód, zajęcie historyk
Narodowość polska
Tytuł naukowy Profesor
Alma Mater Uniwersytet Lwowski
Uczelnia Uniwersytet Łódzki
Wydział Wydział Filozoficzno-Historyczny
Małżeństwo Stanisław Śreniowski historyk prawa
Dzieci Józef Śreniowski
Barbara Śreniowska-Szafran (1949–2013)
Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi

Maria Krystyna Śreniowska (ur. 21 listopada 1914 we Lwowie, zm. 12 maja 2013 w Łodzi) – historyk historiografii, profesor Uniwersytetu Łódzkiego.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodziła się w rodzinie inteligenckiej. Studia historyczne ukończyła na Uniwersytecie im. Jana Kazimierza w 1937 roku[1]. Jej mistrzami byli Stanisław Zakrzewski, Ludwik Kolankowski, Kazimierz Tyszkowski. W okresie okupacji była czynna w tajnym nauczaniu, a także do 1942 roku pracowała w Zakładzie Narodowym im. Ossolińskich, który znajdował się we Lwowie[1]. Od 1945 aż do przejścia na emeryturę w 1986 była związana z Instytutem Historii Uniwersytetu Łódzkiego. Tam w 1956 uzyskała stopień doktora w oparciu o pracę o Stanisławie Zakrzewskim. W 1964 habilitowała się na podstawie rozprawy o kulcie Tadeusza Kościuszki (Kościuszko. Kształtowanie poglądów na bohatera narodowego 1794-1894, Warszawa 1964). Profesor od 1992. Od lat 70. XX w. była zaangażowana w działalność opozycyjną. Jej mężem był Stanisław Śreniowski (1912–1957) – historyk prawa, profesor Uniwersytetu Łódzkiego; mieli dwoje dzieci: syna Józefa Śreniowskiego i córkę Barbarę Śreniowską-Szafran (1949–2013), socjologa, nauczycielkę, pisarkę, działaczkę opozycji, internowaną w stanie wojennym[2][3][4]. Pochowana w Łodzi na cmentarzu na Radogoszczu w grobie męża – prof. Stanisława Śreniowskiego.

Zainteresowania badawcze[edytuj | edytuj kod]

Początkowo badała dzieje Polski Jagiellońskiej. Drugi nurt to historia historiografii i studia nad pamięcią oraz świadomością historyczną. Krystyna Śreniowska należy, obok takich osób, jak: Marian Henryk Serejski, Jan Adamus, Franciszek Bronowski, Andrzej Feliks Grabski i Józef Dutkiewicz do czołowych reprezentantów łódzkiego ośrodka badań historiograficznych.

Uczniowie[edytuj | edytuj kod]

Do uczniów Krystyny Śreniowskiej należą min.: Filomena Bortkiewiczowa, historyk państwa i prawa polskiego, Henryk Michalak, historyk historiografii i metodolog, Rafał Stobiecki.

Odznaczenia i nagrody[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia prac Krystyny Śreniowskiej[edytuj | edytuj kod]

Bibliografię prac do 2004 roku opracował Rafał Stobiecki [w:] Jubileusz profesor Krystyny Śreniowskiej, Łódź 2004, s. 13-22.

  • /rec./ Aleksander Kossowski, Protestantyzm jako przejaw cywilizacyjny, Lublin 1937, „Kwartalnik Historyczny” 1938, z. 1, s. 131-132.
  • /rec./ S. Gluecksman, Ruchy społeczne w Gdańsku w początkach reformacji 1522-1526, Warszawa 1937, „Kwartalnik Historyczny” 1938, z. 2, s. 330.
  • /rec./ H. Hassbargen, Die Reformation in Danzig 1525 als Ereignis deutscher Geschichte, Danzig 1937, „Kwartalnik Historyczny” 1938, z. 2, s. 324-325.
  • /rec./ A. Lewak, Muzeum Narodowe w Rapperswillu 1896-1927, „Niepodległość” 1938, z. 1, „Kwartalnik Historyczny” 1938, z. 2, s. 308.
  • /rec./ J. Lehman, Konfesja sandomierska na tle innych konfesji w Polsce XVI wieku, Warszawa 1937, „Kwartalnik Historyczny” 1939, z. 1, s. 158.
  • /rec./ Jan Baumgart, Archiwum ks. Sułkowskich w Poznańskim Tow. Przyj. Nauk., Sprawozdania Tow. Przyj. Nauk, Poznań 1938, „Kwartalnik Historyczny” 1939, z. 2, s. 336.
  • /rec./ S. Bodniak, Stanisław Kostka wojewoda chełmiński, „Rocznik Gdański” 1937, „Kwartalnik Historyczny” 1939, z. 2, s. 345.
  • /rec./ B. Guerquin, Zamki na planie trójkąta z XVI w., „Biuletyn Historii Sztuki i Kultury” 1938, z. 4, „Kwartalnik Historyczny” 1939, z. 2, s. 368.
  • /rec./ K. Meyer, Deutsch-polnische Beziehungen, „Altpreussische Forschungen” 1938, Heft 1, „Kwartalnik Historyczny” 1939, z. 2, s. 3391.
  • /rec./ Karol Górski, Państwo krzyżackie w Prusach, Gdańsk-Bydgoszcz 1946, „Myśl Współczesna” 1946, z. 5, s. 119-120.
  • /rec./ S. Zajączkowski, Dzieje Zakonu Krzyżackiego, Łódź 1946, „Myśl Współczesna” 1946, z. 5, s. 119.
  • /rec./ Z. M. Wojciechowscy, Polska Piastów – Polska Jagiellonów, Poznań 1946, „Myśl Współczesna” 1946, z. 6-7, s. 328-329.
  • /rec./ Zygmunt Kaczmarczyk, Kolonizacja na wschód od Odry, Poznań 1946, „Państwo i Prawo” 1946, z.5-6, s. 149-151.
  • Zagadnienie reformy uniwersyteckich studiów historycznych, „Przegląd Socjologiczny”, t. IX, s. 309-310.
  • „Kwartalnik Historyczny” 1947-1948, „Wiadomości Historyczne” 1948, z. 1, s. 51-52.
  • „Voprosy Istorii” 1948, nr 1, „Wiadomości Historyczne” 1948, z. 2, s. 55-56.
  • (współautorzy: Marian Golias, Bogumił Zwolski), Podręcznik historii starożytnej, pod red. M. H. Serejskiego, Warszawa: Państwowe Zakłady Wydawnictw Szkolnych 1949.
  • Ośrodek historyczny łódzki /wrzesień-maj 1950/. Kronika naukowa, „Przegląd Historyczny” 1950, t. 41, s. 314-315.
  • Stanisława Zakrzewskiego poglądy na powstanie państwa i narodu polskiego, „Kwartalnik Historyczny” 1954, z. 4, s. 85-115.
  • Stanisław Zakrzewski. Przyczynek do charakterystyki prądów ideologicznych w historiografii polskiej 1893-1936, Łódź – Wrocław: Zakład im. Ossolińskich 1956.
  • Młodzi historycy w walce z krakowską szkołą historyczną w r. 1896, „Zeszyty Naukowe UŁ” 1956, seria I, z. 4, s. 161-178.
  • /rec./ H. W. Gruhle, Geschichtsschreibung und Psychologie, Bonn 1953, „Kwartalnik Historyczny” 1957, nr 6, s. 145-147.
  • /rec./ K. Wittram, Das nationale als europäisches Problem, Getynga 1954, „Kwartalnik Historyczny” 1958, nr 3, s. 889-890.
  • /rec./ (współautorzy: Wanda Zwolska, Wanda Moszczeńska, Z metodyki nauczania historii. Podstawy metodologiczne nauczania historii w szkole, Warszawa 1957, „Wiadomości Historyczne” 1958.
  • Teksty źródłowe dla liceów. Sprawa chłopska w XIX wieku na ziemiach polskich, Warszawa 1958.
  • Kronika naukowa: prace łódzkiego ośrodka historycznego, „Kwartalnik Historyczny” 1958, nr 3, s. 952-956.
  • Kronika oraz bibliografia publikacji pracowników Wydziału Filozoficzno-Historycznego Uniwersytetu Łódzkiego za lata 1956–1957, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Łódzkiego 1958, seria I, z. 5.
  • Sprawa chłopska w XIX wieku na ziemiach polskich w okresie reform uwłaszczeniowych, Warszawa: Państwowe Zakłady Wydawnictw Szkolnych 1958.
  • O niektórych trudnościach nauczania historii, „Wiadomości Historyczne” 1959, z. 1.
  • (współautorzy: Marian Henryk Serejski, Józef Dutkiewicz, Zarys historii historiografii polskiej, cz.3:(1900-1939) Łódź: Państwowe Wydawnictwo Naukowe 1959.
  • /rec./ Józef Dutkiewicz, Szymon Askenazy i jego szkoła, Warszawa 1959, „Przegląd Historyczny” 1959, z. 2, s. 396-400.
  • /rec./ N. P. Vakar, Belorussia. The making of the nation, Cambridge 1956, „Kwartalnik Historyczny” 1959, nr 2, s. 563-564.
  • Uniwersytet Łódzki. W XV rocznicę, „Życie Szkoły Wyższej” 1960, nr 1, s. 104-121.
  • Uwagi o nauce historycznej polskiej w latach 1887-1900 w świetle „Kwartalnika Historycznego”, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Łódzkiego”, seria I, 1960, z. 15, s. 153-163.
  • /rec./ Józef Dutkiewicz, Szymon Askenazy i jego szkoła, Warszawa 1958, „Acta Poloniae Historica” 1960.
  • (współautor: S. Śreniowski), Materiały do dziejów uwłaszczenia chłopów w Królestwie Polskim, wstęp Witold Kula, Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1961.
  • Z metodyki ćwiczeń „Wstępu do badań historycznych”, „Życie Szkoły Wyższej” 1961, nr 9.
  • /rec./ Uwagi o twórczości historycznej Karola Szajnochy na marginesie jego korespondencji, „Przegląd Historyczny” 1961, z. 2, s. 360-364.
  • /rec./ Korespondencja Henryka Schmitta. Listy do żony /wyd./ S. Kieniewicz, Warszawa-Wrocław 1962, „Kwartalnik Historyczny” 1962, nr 4, s. 961-963.
  • /rec./ Chłopi i sprawa chłopska w powstaniu styczniowym. Materiały z terenu guberni radomskiej /oprac./ F. Bortkiewicz, Z. Stankiewicz, Cz. Włodarska, /red./ S. Kieniewicz, I. Kostiuszko, Wrocław-Warszawa 1962, „Rocznik Łódzki” 1963, t. VII, s. 255-258.
  • Historia poważna i romansowa, „Polityka” 1963, nr 13.
  • Kościuszko. Kształtowanie poglądów na bohatera narodowego 1794-1894, Warszawa 1964.
  • Rola „Kuźnicy” i „Myśli Współczesnej” w polskiej rewolucji kulturalnej w latach 1945-1948/9, „Rocznik Łódzki” 1965, t. X, s. 191-203.
  • /rec./ Studien über deutschen Geschichtswissenschaft von Beginn des XIX Jahrhunderts bis zur Reichseinigung von Oben. Hrsg. von Joachim Streisand, Berlin 1963, „Kwartalnik Historyczny” 1965, nr 4, s. 987-990.
  • /rec./ W. Berthold, ... grosshungern und gehorchen... Zur Entstehung und politischen Funktion der Geschichtsideologie des westdeutschen Imperialismus, Berlin 1960, „Kwartalnik Historyczny” 1965, nr 1, s. 171-172.
  • /rec./ H. Schleier, Sybel und Treitschke. Antidemokratismus und Militarismus in historisch politischen Denken grossbourgeoiser Geschichtsideologen, Berlin 1965, „Kwartalnik Historyczny” 1967, nr 1, s. 179-180.
  • /rec./ Historiografia polska w dobie pozytywizmu /1865-1900/. Kompendium dokumentacyjne /red./ R. Przelaskowski, Warszawa 1968, „Kwartalnik Historyczny” 1971, nr 2, s. 452-454.
  • Problematyka historyczny tygodnika „Wieś” w latach 1945–1949, „Rocznik Łódzki” 1973, t. XVII, s. 233-245.
  • Kościuszko bohater narodowy. Opinie współczesnych i potomnych 1794-1946, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe 1973.
  • /rec./ Andrzej Feliks Grabski, Orientacje polskiej myśli historycznej. Studia i rozważania, Warszawa 1972, „Przegląd Historyczny” 1973, z. 3, s. 619-622.
  • Profesor Józef Dutkiewicz – badacz metodologii historii oraz historiografii /w:/ Józef Dutkiewicz zasłużony nauczyciel PRL, Łódź 1973, s. 47-51.
  • Pojęcie czasu a tzw. myślenie historyczne, „Historyka” 1975, t. V, s. 109-112.
  • /rec./ Maria Wierzbicka, Dawne syntezy dziejów Polski, Wrocław-Warszawa 1974, „Przegląd Historyczny” 1975, z. 4, s. 687-689.
  • Charakterystyka Słowian a poglądy na polską specyfikę narodową [w:] Między feudalizmem a kapitalizmem. Księga ku czci prof. Witolda Kuli, Wrocław 1976, s. 413-426.
  • /rec./ Henryk Barycz, Stanisław Smolka w życiu i w nauce, Kraków 1974, „Przegląd Historyczny” 1976, z. 4, s. 685-686.
  • W sprawie kryteriów podziału szkół historycznych doby pozytywizmu na ziemiach polskich, „Historyka” 1977, t. VII, s. 93-98.
  • /rec./ Stefan Bratkowski, Z czym do nieśmiertelności, Katowice 1977, „Kwartalnik Historyczny” 1978, nr 2, s. 462-465.
  • /rec./ Henryk Barycz, Historyk gniewny i niepokorny. Rzecz o Wacławie Sobieskim, Kraków 1978, „Kwartalnik Historyczny” 1979.
  • /rec./ Dzieło literackie jako źródło historyczne /red./ Z. Stefanowska, J. Sławiński, Warszawa 1978, „Historyka” 1980, t. X, s. 145-148.
  • /rec./ Inteligencja polska pod zaborami /red. R. Czepulis-Rastenis, Warszawa 1978, „Kwartalnik Historyczny” 1980, nr 3-4, s. 735-737.
  • O pożytkach z historii czyli o jej funkcji społecznej, „Acta Universitatis Lodzensis, Folia Litteraria, 2, 1981, s. 61-67.
  • Natalia Gąsiorowska, Wspomnienie z obozu hitlerowskiego w Berlinie i drogi powrotnej /wyd. i oprac./, „Kwartalnik Historyczny” 1981, nr 4, s. 753-760.
  • /rec./ Powstanie Listopadowe /red./ W. Zajewski, Warszawa 1980, „Kwartalnik Historyczny” 1981, nr 4, s. 1126-1128.
  • /rec./ W kręgu powstania listopadowego. Wokół książki: Powstanie Listopadowe 1830-1831. Dzieje wewnętrzne. Militaria. Europa wobec powstania /red. / W. Zajewski, „Rocznik Łódzki” 1982, t. XXXII, s. 342-345.
  • Głos w dyskusji: Józef Chłopicki. Mit – rzeczywistość – symbol [w:] Powstanie Listopadowe. Geneza, uwarunkowania, bilans, porównania, Warszawa 1983, s. 267-270.
  • Józef Chłopicki [w:] Życiorysy historyczne, literackie i legendarne /red./ Z. Stefanowska, J. Tazbir, Warszawa 1989, t. II, s. 235-258.
  • Franciszek Bronowski (1928-1992), „Sprawozdania z Czynności i Posiedzeń Łódzkiego Towarzystwa Naukowego” 46 (1992) [druk:1993], s. 54-56.
  • Lwowskie Ossolineum w latach 1939–1941, „Zeszyty Historyczne” 1993, z. 105, s. 216-223.
  • Stefan Kieniewicz, Andrzej Zahorski, Władysław Zajewski, Trzy powstania narodowe: kościuszkowskie, listopadowe, styczniowe, Warszawa 1992, /rec./ „Zapiski Historyczne” 59 (1994), z. 2/3 s. 116-118.
  • Henryk Michalak (19.01.1947-14.05.1994), „Kwartalnik Historyczny” 1994, z. 3, s. 131-132.
  • 20 haseł [w:] Słownik historyków polskich, red. M. Prosińska-Jackl, Warszawa 1994.
  • Prasa podziemna stanu wojennego w Łodzi 1982-1987, „Więź” 1994, nr 12, s. 121-129.
  • Wielki strach po łódzku – Rozmowa z Krystyną Śreniowską, „Tygiel Kultury” 1996, nr 3, s. 44-47.
  • /rec./ Niespodziewani przyjaciele czyli rzecz o zwykłej ludzkiej solidarności, Warszawa 1995, „Tygiel Kultury” 1996, nr 3, s. 93-95.
  • Ku pokrzepieniu serc? /rec./ Jacek Kolbuszewski, Kresy, Wrocław 1995, „Więź”, 1996 nr 4 (450), s. 211-213.
  • Kalikst Oppenauer. Listy ze Lwowa, wyd. Krystyna z Oppenauerów Śreniowska, „Więź”, 1997, nr 1, s. 159-177.
  • /rec./ Jarosław Kita, Stefan Pytlas, Profesorowie Uniwersytetu Łódzkiego w latach 1945-1994, „Tygiel Kultury” 1997, nr 3, s. 97-102.
  • „Warchoły” w akcji. Sprawa Marii Tyrankiewiczówny, „Tygiel Kultury” 1998, nr 4-5, s. 96-100.
  • Hotel „Monopol”, „Tygiel Kultury” 1999, nr 7-9, s. 49-53; przedruk: „Kronika. Pismo Uniwersytetu Łódzkiego” 2005: wydanie specjalne, s. 99-105.
  • Zwyczajne dzieje Polski /rec./ Marcin Kula, Zupełnie normalna historia, czyli dzieje Polski zanalizowane przez..., Warszawa 2000, „Tygiel Kultury” 2000, nr 10-12, s. 198-201.
  • Moje wycieczki krajoznawcze /1981–1986/, „Tygiel Kultury” 2001, nr 10-12, s. 52-58.
  • Doktor Leszek Czarnik, „Rocznik Lwowski” 2000-2001, s. 85-1002.
  • Kartki z dziejów Uniwersytetu Łódzkiego 1945–1989. Pamiętnik, „Tygiel Kultury” 2007, nr 10[5]
  • /rec./ Złota Księga Historiografii Lwowskiej, „Historyka. Studia Metodologiczne” 37-38 (2007-2008).

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Krystyna Śreniowska, Moje życie, Jolanta Kolbuszewska (red.), Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, 2018.
  2. Noty biograficzne łodzian zasłużonych w działaniach opozycji antykomunistycznej w latach 1976-89, www.slownik-niezaleznidlakultury.pl [dostęp 2017-11-18].
  3. Wyborcza.pl, lodz.wyborcza.pl [dostęp 2017-11-18].
  4. B.Borucka, Barbara Śreniowska-Szafran (1949-2013) „Baśka”. „Kronika Miasta Łodzi” 2013 nr 1 (61), s. 189-193 (fot.).
  5. Krystyna Śreniowska, Kartki z dziejów Uniwersytetu Łódzkiego 1945–1989. Pamiętnik, „Tygiel Kultury” (nr 10), 2007 [zarchiwizowane z adresu 2009-09-25].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]