Krytonosek duży

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Krytonosek duży
Scytalopus macropus[1]
Berlepsch & Stolzmann, 1896
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd wróblowe
Podrząd tyrankowce
Rodzina krytonosowate
Podrodzina krytonoski
Rodzaj Scytalopus
Gatunek krytonosek duży
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg

Krytonosek duży[3] (Scytalopus macropus) – gatunek ptaka z podrodziny krytonosków (Rhinocryptinae) w rodzinie krytonosowatych (Rhinocryptidae). Słabo poznany ptak występujący w Ameryce Południowej, według IUCN nie jest zagrożony wyginięciem.

Zasięg występowania[edytuj]

Krytonosek duży występuje endemicznie w Peru, od centralnej części peruwiańskich Andów do południowego Amazonas i na południe do Junín[4][5].

Taksonomia[edytuj]

Gatunek po raz pierwszy opisali w 1896 roku niemiecki ornitolog Hans von Berlepsch i polski zoolog Jan Sztolcman na łamach Proceedings of the Zoological Society of London[6]. Jako miejsce typowe odłowu holotypu Berlepsch i Sztolcman wskazali Maraynioc, w Junín w Peru[6]. Holotypem była samica odłowiona 28 listopada 1891 roku[6]. Gatunek monotypowy[5].

Etymologia[edytuj]

Nazwa rodzajowa: gr. σκυταλη skutalē lub σκυταλον skutalon – kij, pałka; πους pous, ποδος podos – stopa[7]. Epitet gatunkowy: późnogr. μακροπους makropous, μακροποδος makropodos – dłogostopy, od gr. μακρος makros – długi; πους pous, ποδος podos – stopa[8].

Morfologia[edytuj]

Długość ciała 14 cm; masa ciała samców 36–43 g, samic 32–32,5 g[4]. Największy przedstawiciel rodzaju Scytalopus[4]. U dorosłych ptaków upierzenie jest jednolicie czarno-szare. Tęczówka ciemnobrązowa, dziób czarny i skok ciemnobrązowy. Młode ptaki są nieco bledsze niż dorosłe, ciemnoszare, w górnej części ciała końcówki piór są ciemno brązowe, natomiast spodnie części ciała są płowo-blade lub białawe[4].

Ekologia[edytuj]

Krytonosek duży prowadzi najprawdopodobniej osiadły tryb życia zamieszkując omszałe zarośla karłowatych i mglistych lasów, występując głównie wzdłuż strumieni, na wysokości 2400–3500 m n.p.m.[4] Pieśń krytonoska dużego przez większość dnia trwa do 1 minuty lub nawet dłużej i składa się z monotonnej serii nut o częstotliwości 1,5–2 kHz w odstępach trwających 0,3 sekundy, zwykle kończących się różnymi nutami (zazwyczaj wyższymi)[4]. Nawyki żywnościowe i okres lęgowy nie są znane[4].

Status zagrożenia i ochrona[edytuj]

W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody i Jej Zasobów został zaliczony do kategorii LC (ang. Least Concern – najmniejszej troski)[2]. Wielkość populacji nie jest znana, ale gatunek ten jest określany jako „rzadki” i występujący „lokalnie”[2][4]. Występuje tylko w jednym obszarze chronionym: Parku Narodowym Rio Abiseo[4]. Nie są znane dowody na jakiekolwiek spadki populacji lub jakieś inne istotne zagrożenia[2].

Przypisy

  1. Scytalopus macropus, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. a b c d BirdLife International 2016, Scytalopus macropus [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2017 [online], wersja 2016-3 [dostęp 2017-03-21] (ang.).
  3. P. Mielczarek & M. Kuziemko: Podrodzina: Scytalopodinae Müller,J, 1846 – krytonoski (wersja: 2015-10-31). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2017-03-21].
  4. a b c d e f g h i N.K. Krabbe & T.S. Schulenberg: Large-footed Tapaculo (Scytalopus macropus). W: J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D.A. Christie & E. de Juana (red.): Handbook of the Birds of the World Alive. Barcelona: Lynx Edicions, 2017. [dostęp 2017-03-21]. (ang.)
  5. a b F. Gill & D. Donsker (red.): Antthrushes, antpittas, gnateaters, tapaculos & crescentchests (ang.). IOC World Bird List: Version 7.1. [dostęp 2017-03-21].
  6. a b c H. von Berlepsch, J. Stolzmann. On the Ornithological Researches of M. Jean Kalinowski in Central Peru. „Proceedings of the Zoological Society of London”. 64 (2), s. 387, 1896 (fr.). 
  7. Jobling 2017 ↓, s. Scytalopus.
  8. Jobling 2017 ↓, s. macropus.

Bibliografia[edytuj]