Krytyka czystego rozumu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Krytyka czystego rozumu
Kritik der reinen Vernunft
Ilustracja
Strona tytułowa wydania z 1781 roku
Autor Immanuel Kant
Tematyka epistemologia
Typ utworu traktat filozoficzny
Wydanie oryginalne
Język niemiecki
Data wydania 1781
Pierwsze wydanie polskie
Data wydania polskiego 1911

Krytyka czystego rozumu (tytuł oryginału niem. Kritik der reinen Vernunft) – praca Immanuela Kanta, wydana po raz pierwszy w 1781 roku w Rydze (wydanie A), znacznie zmieniona w drugim wydaniu (wydanie B, 1787)[1], uważana za jedną z najważniejszych prac w historii filozofii[2].

Obok Krytyki praktycznego rozumu i Krytyki władzy sądzenia tworzy krytyczną filozofię Kanta, w której niemiecki filozof starał się badać filozoficzne podstawy ludzkiego poznania. Głównym celem Krytyki czystego rozumu jest odpowiedź na pytanie, czy metafizyka jest możliwa i jakie są granice ludzkiego poznania. W tym celu bada on poszczególne władze poznawcze człowieka[2].

Książka przez dłuższy czas nie była znana poza środowiskami akademickimi, stopniowo jednak zdobywała rozgłos. Stała się jednym z podstawowych dzieł filozofii niemieckiej, podstawą niemieckiego idealizmu filozoficznego. Spośród jej krytyków znaczący są młodohegliści (Otto Bauer, Ludwig Feuerbach, Karol Marks). a także Friedrich Nietzsche[3]. W 1827 książka z przyczyn religijnych trafiła na Indeks ksiąg zakazanych[4]. Istotne prace krytyczne często akcentowały jeden z aspektów Krytyki czystego rozumu, np. filozoficzne uzasadnienie nauki (neokantyści - Hermann Cohen, Heinrich Rickert), kwestie ontologiczne (Martin Heidegger, Heinz Heimsoeth), analizę granic poznania zmysłowego (Peter Frederick Strawson), funkcjonowanie rozumu w świecie (Hannah Arendt, Jean-François Lyotard)[3].

Przypisy

Bibliografia[edytuj]

  • HowardH. Caygill HowardH., Kant Dictionary, Blackwell Publishing, 2000, s. 144-149.
  • HelmutH. Holzhey HelmutH., VilemV. Murdoch VilemV., Historical Dictionary of Kant and Kantianism, Lanham, Maryland - Toronto - Oxford: The Scarecrow Press, Inc, 2005, s. 95-98.