Krytyka czystego rozumu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Krytyka czystego rozumu
Kritik der reinen Vernunft
{{{nazwa}}}
Strona tytułowa wydania z 1781 roku
Autor Immanuel Kant
Język niemiecki
Data I wyd. 1781
Tematyka epistemologia
Typ utworu traktat filozoficzny
Data I wyd. polskiego 1911

Krytyka czystego rozumu (tytuł oryginału niem. Kritik der reinen Vernunft) – praca Immanuela Kanta, wydana po raz pierwszy w 1781 roku w Rydze (wydanie A), znacznie zmieniona w drugim wydaniu (wydanie B, 1787)[1], uważana za jedną z najważniejszych prac w historii filozofii[2].

Obok Krytyki praktycznego rozumu i Krytyki władzy sądzenia tworzy krytyczną filozofię Kanta, w której niemiecki filozof starał się badać filozoficzne podstawy ludzkiego poznania. Głównym celem Krytyki czystego rozumu jest odpowiedź na pytanie, czy metafizyka jest możliwa i jakie są granice ludzkiego poznania. W tym celu bada on poszczególne władze poznawcze człowieka[2].

Książka przez dłuższy czas nie była znana poza środowiskami akademickimi, stopniowo jednak zdobywała rozgłos. Stała się jednym z podstawowych dzieł filozofii niemieckiej, podstawą niemieckiego idealizmu filozoficznego. Spośród jej krytyków znaczący są młodohegliści (Otto Bauer, Ludwig Feuerbach, Karol Marks). a także Friedrich Nietzsche[3]. W 1827 książka z przyczyn religijnych trafiła na Indeks ksiąg zakazanych[4]. Istotne prace krytyczne często akcentowały jeden z aspektów Krytyki czystego rozumu, np. filozoficzne uzasadnienie nauki (neokantyści - Hermann Cohen, Heinrich Rickert), kwestie ontologiczne (Martin Heidegger, Heinz Heimsoeth), analizę granic poznania zmysłowego (Peter Frederick Strawson), funkcjonowanie rozumu w świecie (Hannah Arendt, Jean-François Lyotard)[3].

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • HowardH. Caygill HowardH., Kant Dictionary, Blackwell Publishing, 2000, s. 144-149.
  • HelmutH. Holzhey HelmutH., VilemV. Murdoch VilemV., Historical Dictionary of Kant and Kantianism, Lanham, Maryland - Toronto - Oxford: The Scarecrow Press, Inc, 2005, s. 95-98.