Krzęcin (województwo małopolskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy wsi w woj. małopolskim. Zobacz też: inne miejscowości.
Krzęcin
Panorama Krzęcina
Panorama Krzęcina
Państwo  Polska
Województwo małopolskie
Powiat krakowski
Gmina Skawina
Liczba ludności (31.12.2012) 1601
Strefa numeracyjna (+48) 12
Tablice rejestracyjne KRA
SIMC 0335166
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Krzęcin
Krzęcin
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Krzęcin
Krzęcin
Ziemia49°56′36″N 19°44′33″E/49,943333 19,742500
Strona internetowa miejscowości

Krzęcinwieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim, w gminie Skawina.

Geografia[edytuj kod]

Integralne części miejscowości: Bujaki, Dział, Lamuze, Pod Cmentarzem, Pod Górą, Pod Ostrą Górą, Skotnica, Szczęsna[1].

Historia[edytuj kod]

Wieś została założona na prawie polskim (iure polonico) w wieku XIII przez Krzęta lub Krzczęta o czym świadczy patronimiczna forma nazwy z końcówką „-in”. Staropolskie imię Krzęta i Krzęczta zanotowano w kilku dokumentach średniowiecznych z 1370 i 1375 roku[2].

Pierwsza wzmianka o Krzęcinie pochodzi z 1254 roku, kiedy książę krakowski i sandomierski Bolesław Wstydliwy przekazał wieś w skład uposażenia klasztoru zwierzynieckiego, zwalniając ją jednocześnie od różnych obowiązków wynikających z prawa polskiego, takich jak stan, stróża, przewód, powóz i powołowe. Potwierdził to w kolejnym dokumencie, wystawionym dwa lata później[3][4].

W dwóch dokumentach sądowych z 1401 roku wymieniony został sołtys z Krzęcina: Stanislaus scultetus de Krzszczanczin, a w drugim z 1402 roku Stanislaus de Krzszczanczin[2][5]. W napisanym w latach 1440–1480 dziele Liber beneficiorum polskiego historyka Jana Długosza, miejscowość określona jest jako Krzszczanczin (Krzczęcin). Autor wymienia we wsi kościół, karczmę, młyn, sześć stawów rybnych (dwa mniejsze i cztery większe)[4] oraz klasztorny folwark[3]. Wieś jako uposażenie klasztoru płaciła dziesięcinę i była zwolniona od pańszczyzny[2].

W czasach Długosza wieś liczyła 24 łany, z których płaciła klasztorowi czynsz w wysokości pół florena od łanu. Właściciel karczmy płacił cztery grzywny, jeden zagrodnik 16 groszy i ten też był zobowiązany do konnego rozwożenia listów[4]. Historycznie Krzęcin leżał w księstwie zatorskim[4], które powstało w wyniku podziału księstwa oświęcimskiego, a w 1513 roku stało się częścią Korony Królestwa Polskiego[6][7]. Od 1564 roku wieś wraz całym księstwem zatorskim leżała w powiecie śląskim[7] województwa krakowskiego i była niezmiennie własnością klasztoru norbertanek na Zwierzyńcu[8].

Według zapisków historycznych w XVIII wieku w Krzęcinie panowała zaraza, w której zmarli wszyscy mieszkańcy wsi za wyjątkiem dwóch rodzin Zięcików i Kumalów[3]. Ponownie została zasiedlona przez ludność przybyłą zza Wisły[9].

Do czasów pierwszego rozbioru Polski, który nastąpił w roku 1772, Krzęcin znajdował się w granicach Rzeczpospolitej Obojga Narodów. Po rozbiorze znalazł się w części, która przypadła Austriakom – w tzw. prowincji austriackiej. Zaborcy przejęli wówczas wieś na własność, odbierając ją norbertankom i wystawiając na sprzedaż. Wieś kupił właściciel sąsiedniej Polanki – Haller, a od niego zakupiona została przez Guntherów[3].

Pod koniec wieku XIX wieś wraz z całą Galicją była częścią Królestwa Galicji i Lodomerii znajdując się w granicach monarchii Austro-Węgier i leżąc w powiecie podgórskim[4]. Liczyła razem z dworem 7,9 km². Znajdowały się w niej kościół parafialny, jednoklasowa szkoła oraz kółko rolnicze[10]. W 1869 roku liczba mieszkańców wynosiła 666 osób, a w 1880 – 775. Spis powszechny z 1890 zanotował osób 792, z czego 384 było płci męskiej, a 408 żeńskiej, 786 mieszkańców było wyznania rzymsko katolickiego, a 6 osób wyznawało judaizm[2].

W 1898 roku miejscową gwarę ludową, jaką mówili mieszkańcy wsi, oraz samą wieś opisał Stanisław Dobrzycki w swojej pracy pt. O mowie ludowej we wsi Krzęcinie[11].

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w 1918 roku wraz z całą Galicją wieś weszła w skład II Rzeczpospolitej i leżała w powiecie wadowickim w województwie krakowskim.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krakowskiego.

Zabytki[edytuj kod]

Kultura[edytuj kod]

  • Na terenie miejscowości działa 77 Drużyna Harcerska „Biedronka” im. Armii Krajowej [13] ZHP.
  • Orkiestra dęta z Krzęcina istnieje od 1986 roku. Jej założycielem i dyrygentem jest Antoni Bylica. W 1990 r. oraz w 1996 orkiestra zdobyła pierwsze miejsce na Wojewódzkim Przeglądzie Orkiestr Dętych.

Osoby związane z Krzęcinem[edytuj kod]

Przypisy

  1. GUS. Rejestr TERYT
  2. a b c d Dobrzycki 1898 ↓, s. 1.
  3. a b c d Dobrzycki 1898 ↓, s. 2.
  4. a b c d e Praca zbiorowa 1880 ↓, s. 181.
  5. Praca zbiorowa 1879 ↓.
  6. Prokop 2002 ↓.
  7. a b Truś 2008 ↓, s. 35.
  8. Województwo krakowskie w drugiej połowie XVI wieku; Cz. 2, Komentarz, indeksy, Warszawa 2008, s. 103.
  9. Dobrzycki 1898 ↓, s. 3.
  10. Dobrzycki 1898 ↓, s. 1-2.
  11. Dobrzycki 1898 ↓.
  12. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo małopolskie. 30 września 2016; 3 miesiące temu.
  13. Teresa Warchał: 77 dh Biedronka.

Bibliografia[edytuj kod]