Krzesinki

Krzesinki

część miasta
Krzesinki. Okolice ulicy Tarnowskiej.
Państwo	Polska
Województwo	wielkopolskie
Aglomeracja	poznańska
Miasto	Poznań
Strefa numeracyjna	(+48) 61
Tablice rejestracyjne	PO, PY (motocykle)
SIMC	0969920
Położenie na mapie Poznania Krzesinki
Położenie na mapie Polski Krzesinki
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego Krzesinki
52°20′27″N 17°00′43″E

Krzesinki – niewielka południowo-wschodnia część Poznania w obrębie osiedla samorządowego Szczepankowo-Spławie-Krzesinki. Położona jest między Krzesinami a Spławiem.

Historia

Obecna część miasta Poznań o nazwie Krzesinki była w średniowieczu osobną wsią leżącą 9,5 kilometrów na południowy wschód od Starego Rynku w Poznaniu, która w wyniku procesów urbanizacyjnych, podobnie jak inne miejscowości w okolicy, została wchłonięta przez miasto Powstały na północnym brzegu Krzesinki i dotąd nie zmieniły lokalizacji, w odróżnieniu od pobliskich Krzesin i Garaszewa.

Miejscowość pierwotnie związana była z Wielkopolską. Ma metrykę średniowieczną i istnieje co najmniej od pierwszej połowy XIII wieku. Wymieniona w łacińskim dokumencie z 1225 Pierwszy zachowany zapis o miejscowości pochodzi z 1298 z łacińskiego dokumentu gdzie odnotowano ją po łacinie „Prerezin”, 1386 „Krzessina”, 1394 „Krzessyny, Krzezyny”, 1423 „utraque Crzessyni, utraque Crzessini”, 1448 „Crzeszyni”, 1485 „Minor Krzessyny, Minor Crzessyny”, 1508 „Krzesynky”, 1509 „Krzeszynky”, 1510 „utroque Crzeszyny, utraque Crzeszina”, 1548 „Krzesinki”, 1556 „Krzessinky”, 1564-1565 „Krzesino”, 1571 „Krzesinki Małe”.

Miejscowość była początkowo własnością książęcą należącą do książąt wielkopolskich, a później w wyniku nadania do zakonu joannitów poznańskich. Od 1320 wieś leżała w Zjednoczonym Królestwie Polskim, a od 1380 w powiecie poznańskim województwa poznańskiego w Koronie Królestwa Polskiego. W 1394 odnotowana została w powiecie poznańskim Królestwa PolskiegoW 1580 należała do parafii Spławie.

Pierwszy zapis o wsi pochodzi z 1225 z dokumentu wystawionego przez kancelarię księcia wielkopolskiego Władysława III Laskonogiego, który zatwierdzał nadanie swojego ojca Mieszka III Starego dla domu szpitalników czyli zakonu joannitów Święty Jan pod Poznaniem. Nadanie to dotyczyło m. in. wsi „Prerezin” jak po łacinie odnotowano wówczas Krzesinki. Władca nadał wówczas miejscowości immunitet ekonomiczny i sądowy. W 1394 (według zachowanej kopii z XVIII wieku) król polski Władysław II Jagiełło nadał immunitet ekonomiczny wsiom komandora joannitów ze św. Jana pod Poznaniem: Rawowicom (obecnie to Rabowice koło Swarzędza), Krzesinkom, Pogorzelicy koło Pyzdr oraz Wierzchucinom (obecnie Wierzchocin koło Wronek) .

Zachowały się także zapisy w historycznych księgach podatkowych. W 1423 (według zachowanej kopii z lat 1488-1492) Krzesinki oraz sąsiedniej szlacheckiej wsi Krzesiny miały razem 22 łanów powierzchni. W 1508 we wsi pobrano podatki od 1,5 łana, a w 1509 od 3 półłanków, jednego łana sołeckiego. W latach 1564-1565 wieś joannitów poznańskich Krzesinki zapłaciła poradlne w wysokości 18 groszy z 3 łanów, 9 wiertełi żyta, 3 wiertele pszenicy i 2 ćwiertnie owsa do zamku poznańskiego. W 1563 podatki pobrano od dwóch łanów. W latach 1564-1565 Krzesinki miały 3 łany. W 1580 Adam Sędziwój Czarnkowski zapłacił od 2 i 1/4 łana we wsi oraz od dwóch komorników. W 1583 miejscowość była własnością joannitów poznańskich.

W 1448 Tomasz Tomisław Chełmski z Chełmna komandor joannitów ze św. Jana pod Poznaniem zawarł ugodę z braćmi Janem i Mikołajem z Granowa dotyczącą rozgraniczenia wsi Krzesinki oraz Spławie przez sędziów polubownych pod karą umowną 100 grzywien. W 1510 we wsi stosowano trójpolówkę. W 1548 Jakub Brzozowicz komandor joannitów poznańskich toczył proces z Jakubem Spławskim o rozgraniczenie Krzesinek i Spławia. W 1556 Krzesinki graniczyły z wsiami Świątniki, Krzesiny, Głuszyna, Piotrowo, Kanino (obecnie Koninko) i Jaryszki .

Archiwalne źródła historyczne wspomniały również mieszkańców wsi pochodzących z niższych stanów. W 1386 kmiecie z Krzesinek wsi komandora joannitów toczyli proces z Marcinem z Rogalina. W 1508 Wojciech Siwak kmieć krzesiński oraz Grzegorz Kośmider sołtys we wsi Krzyżewniki koło Kórnika (obecnie to część Poznania o nazwie Krzyżowniki) mieli zapłacić Mikołajowi Czepel archidiakonowi śremskiemu, posiadaczowi Głuszyny, trzy grzywny za kupiony w Głuszynie stóg żyta.

Wieś duchowna, własność komandorii joannitów w Poznaniu pod koniec XVI wieku leżała w powiecie poznańskim województwa poznańskiego w Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Wskutek II rozbioru Polski w 1793, miejscowość przeszła pod władanie Prus i jak cała Wielkopolska znalazła się w zaborze pruskim.

Zabudowania Krzesinek to przede wszystkim domy jednorodzinne z lat 60. i 70. XX wieku oraz drobne hale i magazyny przemysłowe. Skupiają się one przy ul. Świątniczki, Ostrowskiej, Zawiertowskiej i Siewierskiej. Znaczną część zajmują jednak tereny rolnicze: pola oraz ogródki działkowe. Przez dzielnicę przebiega tzw. Trasa Katowicka, czyli droga nr 11 (Poznań – Bytom).

Komunikacja

Krzesinki obsługiwane są przez następujące linie autobusowe na zlecenie ZTM Poznań:

• linie dzienne
  •  154 Franowo ↔ Spławie – wybrane kursy do Krzesin
  •  162 Krzesiny → Rondo Rataje
  •  196 Rondo Rataje → Krzesiny (odwrotność trasy linii 162)
• linie nocne
  •  220 Rondo Rataje → Spławie
• linie podmiejskie
  •  512 Franowo ↔ Borówiec/Szkoła

Zobacz też

• Podział administracyjny Poznania
• Akcja krzesińska – dotyczyła także mieszkańców Krzesinek
• Huby – część Krzesinek

Bibliografia

• Stefan Chmielewski: Słownik historyczno-geograficzny województwa poznańskiego w średniowieczu, cz. II (I-Ł) z.1, hasło: „Krzesinki”. Wrocław: Ossolineum, 1988, s. 478.

Linki zewnętrzne

• Krzesinki, [w:] Słownik historyczno-geograficzny ziem polskich w średniowieczu, Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk, 2010–2014 .
• Krzesinki, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. IV: Kęs – Kutno, Warszawa 1883, s. 785 .