Krzyż celtycki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
🕈
"Wysoki krzyż" w Cashel w Irlandii

Krzyż celtycki – forma krzyża, od wieków znana wyznawcom religii przedchrześcijańskich, w którym czteroramienny krzyż umieszczony jest w okręgu, symbolizującym celtyckie wianki, tzw. ruta. Współcześnie (mimo swego przedchrześcijańskiego pochodzenia) krzyż celtycki jest jedną z form krzyża akceptowanego przez Kościół katolicki jako religijny symbol chrześcijan. Przede wszystkim stał się on jednak charakterystyczny dla celtyckiego chrześcijaństwa. Mimo to jest również spotykany w ofercie tzw. sklepów ezoterycznych jako amulet lub talizman.

Rzeźby[edytuj | edytuj kod]

W celtyckich regionach Wysp Brytyjskich wolno stojące wysokie krzyże (ang. high cross) zaczęto stawiać co najmniej w VIII wieku. Niektóre z nich noszą na sobie runiczne inskrypcje. Te wolno stojące krzyże przetrwały w Kornwalii i Walii, na wyspie Iona i na Hebrydach oraz w Irlandii. Inne kamienne rzeźby w tym kształcie można znaleźć w Kumbrii i na pograniczu Szkocji, choć część z nich stawiana była według anglosaskiej, a nie celtyckiej tradycji. Najsłynniejsze "wysokie" krzyże to Cross of Kells w hrabstwie Meath oraz krzyże w Monasterboice, w hrabstwie Louth.

Pochodzenie[edytuj | edytuj kod]

Krzyż słoneczny
Krzyż chrześcijański

Krzyż umieszczony w okręgu zwany też krzyżem słonecznym od najdawniejszych czasów symbolizował słońce. Koło z dwiema przeciętymi osiami to jeden z najstarszych symboli solarnych Indoeuropejczyków, występujący zresztą nie tylko u Celtów, motyw pojawia się np. wśród Słowian wschodnich. W północno-zachodniej Europie czasów pogańskich stał się atrybutem nordyckiego boga Odyna, inaczej Wodana. Kształt tego symbolu przejęli chrześcijanie zamieszkujący Brytanię i Irlandię. Chrześcijańska wersja krzyża celtyckiego została trochę zmodyfikowana - ma wystające poza okrąg wszystkie ramiona i bardziej wydłużone dolne ramię stanowiące podstawę, dzięki czemu przypomina w większym stopniu klasyczny krzyż chrześcijański (łaciński)[1].

Staroangielskim słowem oznaczającym "krzyż" jest "rood". Wywodzące się z łaciny słowo "cross" przywieźli za sobą na Wyspy nordyccy najeźdźcy (wikingowie) będący poganami.

Wykorzystanie w polityce[edytuj | edytuj kod]

Krzyż celtycki

Krzyż celtycki jest symbolem utożsamianym ze wszystkim, co celtyckie, zwłaszcza na Wyspach Brytyjskich. Znalazł się on na jednopensowej monecie z 1996 roku, reprezentując Irlandię Północną. Jako swój symbol wykorzystują go organizacje polityczne zabiegające o niepodległość mniejszości narodowych pochodzenia celtyckiego (Bretania, Walia, Irlandia, Szkocja). Do tego symbolu nawiązują też nacjonaliści (głównie irlandzcy, angielscy, oraz niemieccy) stosując go jako symbol oporu, lub też inne skrajne frakcje polityczne, nie tylko na terenach dawniej zamieszkanych przez Celtów (np. w USA czy Grecji).[2] Również niektóre z ruchów skinheadowskich. Symbol ten jest również wykorzystywany w swoim pierwotnym, religijnym znaczeniu przez neopogan i rodzimowierców celtyckich. Na terenie Niemiec jest zakazany jako symbol neofaszystowski[3][4].

Wykorzystanie przez ruchy rasistowskie[edytuj | edytuj kod]

Neonazistowska flaga z krzyżem celtyckim

Prosty krzyż objęty lub otoczony okręgiem jest jednym z najpopularniejszych symboli wykorzystywanym przez osoby i organizacje aby reprezentować neonazizm[5] i ruch white pride (biała supremacja)[6], jest też używany jako logo strony białych nacjonalistów Stormfront.org[7]. Tradycja ta wywodzi się z wykorzystania krzyża celtyckiego przez norweskich nazistów podczas II wojny światowej[8].

W Niemczech stylizowany krzyż celtycki został zaadaptowany przez nielegalną neonazistowską partię polityczną VSBD/PdA(niem.) prowadząc do delegalizacji symbolu w razie jego użycia w kontekście promocji rasizmu (par. 86a niemieckiego kodeksu karnego(ang.)). Spowodowało to dyskusję nad konstytucyjnością takiego zakazu[9], który został podtrzymany decyzją tamtejszego Sądu Najwyższego[10].

Krzyż celtycki jest często stosowany przez zwolenników białej supremacji, szczególnie w Europie i USA, uznawany jest jednak przez niektóre stowarzyszenia patriotyczne w Polsce za symbol neonazistowski, o otwarcie antypolskim i antykatolickim wydźwięku, odzwierciedlający wyższość ludów germańskich o protestanckim rodowodzie nad m.in. Słowianami. Stąd też za jedyny prawdziwy symbol polskiego nacjonalizmu uznawana jest tradycyjna Falanga. [11][12]

Narodowe Odrodzenie Polski[edytuj | edytuj kod]

W dniu 25 października 2011 roku Wydział Rejestrowy Sądu Okręgowego w Warszawie zarejestrował krzyż celtycki jako symbol partyjny Narodowego Odrodzenia Polski[13]. W kwietniu 2012 roku decyzja wpisania do ewidencji kolejnych symboli Narodowego Odrodzenia Polski została cofnięta po apelacji przez wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie. Sąd uzasadnił takie postanowienie faktem, że NOP ma już zarejestrowane szereg symboli (m.in. falangę), a dodanie kolejnych do tego pocztu mogłoby utrudnić ustawowy wymóg rozpoznawalności partii. Wobec powyższego dodatkowe symbole Narodowego Odrodzenia Polski (w tym krzyż celtycki) są nadal legalne, jednak ich dopisanie do symboli partyjnych nie jest możliwe z powodu posiadania ich zbyt dużej liczby[14].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]


Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Bernd Biege: High Crosses of Ireland. The "Celtic Cross" - History and Variations on a Theme (ang.). [dostęp 2013-02-12].
  2. Celtic Cross | Hate Symbols Reference Database | ADL, www.adl.org [dostęp 2017-11-24] (ang.).
  3. Postanowienie niemieckiego Sądu Najwyższego z 1.10.2008 (niem.)
  4. Informacja prasowa niemieckiego Sądu Najwyższego Nr. 209/2008 z 14.11.2008(niem.)
  5. Celtic Cross | Hate Symbols Reference Database | ADL, www.adl.org [dostęp 2017-11-24] (ang.).
  6. "Hate Symbols: Celtic Cross – From A Visual Database of Extremist Symbols, Logos and Tattoos", Anti-Defamation League, accessed 23 July 2010
  7. Terrorism and the Internet: Threats, Target Groups, Deradicalisation Strategies - Google Books, books.google.pl [dostęp 2017-11-24].
  8. Celtic Cross | Hate Symbols Reference Database | ADL, www.adl.org [dostęp 2017-11-24] (ang.).
  9. Andreas Stegbauer, "The Ban of Right-Wing Extremist Symbols according to Section 86a of the German Criminal Code", German Law Journal, No.2, 1 Feb 2007, accessed 22 November 2008
  10. Pressemitteilung Nr. 209/08
  11. CRW Flags Inc. Store in Glen Burnie, Maryland, www.crwflags.com [dostęp 2018-01-26] (ang.).
  12. Falanga – Polska Młodość Rewolucja, falanga.org.pl [dostęp 2017-11-24] (pol.).
  13. Znak "zakaz pedałowania" i krzyż celtycki nowymi symbolami NOP. Ich znieważanie grozi procesem. Gazeta Prawna.
  14. Bezpłatna Iicencja na logo NOP „Zakaz Pedałowania” | Narodowe Odrodzenie Polski - NOP, www.nop.org.pl [dostęp 2017-11-24].