Krzyżanowo (województwo wielkopolskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Krzyżanowo
Budynek szkoły
Budynek szkoły
Państwo  Polska
Województwo wielkopolskie
Powiat śremski
Gmina Śrem
Wysokość 70 m n.p.m.
Liczba ludności (2007) 400
Strefa numeracyjna (+48) 61
Kod pocztowy 63-100
(poczta: Śrem)
Tablice rejestracyjne PSE
SIMC 0596330
Położenie na mapie gminy Śrem
Mapa lokalizacyjna gminy Śrem
Krzyżanowo
Krzyżanowo
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Krzyżanowo
Krzyżanowo
Ziemia52°05′55″N 16°54′35″E/52,098611 16,909722
Staw

Krzyżanowowieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie śremskim, w gminie Śrem.

Wieś Krziżanowo położona była w 1581 roku w powiecie kościańskim województwa poznańskiego[1].W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa poznańskiego.

Wieś położona przy lokalnej drodze powiatowej nr 4069 z Pucołowa do Kadzewa przez Błociszewo, drogi bocznej z Manieczek, 8 km na zachód od Śremu[2]. Przy drodze powiatowej nr 4066 do Gaju położona jest część Krzyżanowa zwana Hubami. Przez wieś przebiega Droga św. Jakuba - wielkopolski odcinek szlaku pielgrzymkowego do katedry w Santiago de Compostela w Galicji w północno-zachodniej Hiszpanii.

Pierwsza wzmianka o wsi w dokumentach pojawiła się w 1396 i wspomina Dzierżka z Krzyżanowa. Kolejnym właścicielem był Hinak, herbu Świnka, który przyjął nazwisko Krzyżanowski. Wieś pozostała własnością tego rodu do połowy XIX wieku. Następnymi właścicielami byli Wilczyńscy, herbu Poraj. W 1831 gościem Ksawerego Wilczyńskiego i Ludwiki z Nieżychowskich w starym drewnianym dworze był Adam Mickiewicz. W Krzyżanowie urodził się Włodzimierz Wilczyński – organizator kosynierów w bitwie obronnej o Książ Wielkopolski oraz dowódca oddziału partyzanckiego w czasie Wiosny Ludów. W 1881 majątek Krzyżanowo zlicytowano i do 1945 pozostał w rękach niemieckich. W 1960 zespół pałacowo-parkowy z folwarkiem przekształcono w zakład rolny kombinatu PGR Manieczki. W pałacu w 1982 mieścił się Ośrodek Studencki im. Adama Mickiewicza, jeden z pokoi stanowiła izba pamięci poświęcona poecie. Od 1990 zespół jest niedostępną własnością prywatną[3].

W rejestrze zabytków umieszczono[4]:

  • Park krajobrazowy – o powierzchni 7,69 ha z połowy XVIII wieku (nr rej.: 1942/A z 31.08.1984).
  • Zespół folwarczno-pałacowy – w centrum parku pałac, barokowoklasycystyczny z ok. 1910, w elewacji frontowej: reprezentacyjny portal oraz kartusze herbowe dawnych właścicieli (nr rej.: 1717/A z 23.04.1975)[5].

W gminnej ewidencji zabytków znajduje się również[6]:

  • Budynek szkoły z końca XIX wieku.

We wsi znajduje się Szkoła Podstawowa im. Władysława Stanisława Reymonta. W roku szkolnym 2006/2007 uczęszczało do niej 62 uczniów[7]. Do świątków przydrożnych Krzyżanowa należy figura Matki Boskiej Niepokalanie Poczętej z 1945 przy szkole, kapliczka Dzieciątka Jezus z 1968, kapliczka Najświętszego Serca Jezusa z 1945 oraz krzyż przydrożny z 1976 w tzw. Hubach[8].

Przypisy

  1. Adolf Pawiński, Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym, Wielkopolska t. I, Warszawa 1883, s. 59.
  2. Powiatowy Zarząd Dróg w Śremie: Wykaz dróg powiatowych. [dostęp 6 lipca 2009].
  3. Zbigniew Szmidt: Powiat Śremski, przewodnik turystyczny. Śrem: Unia Gospodarcza Regionu Śremskiego - ŚOWMP, 2010, s. 25-29.
  4. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo wielkopolskie. 30 września 2016; 3 miesiące temu. [dostęp 2015-09-21]. s. 229.
  5. Śrem. W: Zbigniew Szmidt: Atrakcje turystyczne ziemi śremskiej. Śrem: Śremski Ośrodek Wspierania Małej Przedsiębiorczości, 2001, s. 17. ISBN 83-910942-7-8.
  6. Biuletyn Informacji Publicznej Gminy Śrem: Gminna ewidencja zabytków - Krzyżanowo. [dostęp 2012-01-02].
  7. Urząd Miejski w Śremie: Strategia rozwoju gminy Śrem. Śrem: 2007.
  8. Zachowanie lokalnego dziedzictwa. Świątki przydrożne i kościoły w gminie Śrem. Śrem: Unia Gospodarcza Miast Regionu Śremskiego - ŚOWMP, 2010.

Linki zewnętrzne[edytuj]