Krzyżanowo (województwo wielkopolskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Krzyżanowo
Budynek szkoły
Budynek szkoły
Państwo  Polska
Województwo wielkopolskie
Powiat śremski
Gmina Śrem
Wysokość 70 m n.p.m.
Liczba ludności (2007) 400
Strefa numeracyjna (+48) 61
Kod pocztowy 63-100
(poczta: Śrem)
Tablice rejestracyjne PSE
SIMC 0596330
Położenie na mapie gminy Śrem
Mapa lokalizacyjna gminy Śrem
Krzyżanowo
Krzyżanowo
Położenie na mapie powiatu śremskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu śremskiego
Krzyżanowo
Krzyżanowo
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa wielkopolskiego
Krzyżanowo
Krzyżanowo
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Krzyżanowo
Krzyżanowo
Ziemia52°05′55″N 16°54′35″E/52,098611 16,909722
Staw

Krzyżanowowieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie śremskim, w gminie Śrem.

Wieś Krziżanowo położona była w 1581 roku w powiecie kościańskim województwa poznańskiego[1].W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa poznańskiego.

Wieś położona przy lokalnej drodze powiatowej nr 4069 z Pucołowa do Kadzewa przez Błociszewo, drogi bocznej z Manieczek, 8 km na zachód od Śremu[2]. Przy drodze powiatowej nr 4066 do Gaju położona jest część Krzyżanowa zwana Hubami. Przez wieś przebiega Droga św. Jakuba - wielkopolski odcinek szlaku pielgrzymkowego do katedry w Santiago de Compostela w Galicji w północno-zachodniej Hiszpanii.

Pierwsza wzmianka o wsi w dokumentach pojawiła się w 1396 i wspomina Dzierżka z Krzyżanowa. Kolejnym właścicielem był Hinak, herbu Świnka, który przyjął nazwisko Krzyżanowski. Wieś pozostała własnością tego rodu do połowy XIX wieku. Następnymi właścicielami byli Wilczyńscy, herbu Poraj. W 1831 gościem Ksawerego Wilczyńskiego i Ludwiki z Nieżychowskich w starym drewnianym dworze był Adam Mickiewicz. W Krzyżanowie urodził się Włodzimierz Wilczyński – organizator kosynierów w bitwie obronnej o Książ Wielkopolski oraz dowódca oddziału partyzanckiego w czasie Wiosny Ludów. W 1881 majątek Krzyżanowo zlicytowano i do 1945 pozostał w rękach niemieckich. W 1960 zespół pałacowo-parkowy z folwarkiem przekształcono w zakład rolny kombinatu PGR Manieczki. W pałacu w 1982 mieścił się Ośrodek Studencki im. Adama Mickiewicza, jeden z pokoi stanowiła izba pamięci poświęcona poecie. Od 1990 zespół jest niedostępną własnością prywatną[3].

W rejestrze zabytków umieszczono[4]:

  • Park krajobrazowy – o powierzchni 7,69 ha z połowy XVIII wieku (nr rej.: 1942/A z 31.08.1984).
  • Zespół folwarczno-pałacowy – w centrum parku pałac, barokowoklasycystyczny z ok. 1910, w elewacji frontowej: reprezentacyjny portal oraz kartusze herbowe dawnych właścicieli (nr rej.: 1717/A z 23.04.1975)[5].

W gminnej ewidencji zabytków znajduje się również[6]:

  • Budynek szkoły z końca XIX wieku.

We wsi znajduje się Szkoła Podstawowa im. Władysława Stanisława Reymonta. W roku szkolnym 2006/2007 uczęszczało do niej 62 uczniów[7]. Do świątków przydrożnych Krzyżanowa należy figura Matki Boskiej Niepokalanie Poczętej z 1945 przy szkole, kapliczka Dzieciątka Jezus z 1968, kapliczka Najświętszego Serca Jezusa z 1945 oraz krzyż przydrożny z 1976 w tzw. Hubach[8].

Przypisy

  1. Adolf Pawiński, Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym, Wielkopolska t. I, Warszawa 1883, s. 59.
  2. Powiatowy Zarząd Dróg w Śremie: Wykaz dróg powiatowych. [dostęp 6 lipca 2009].
  3. Zbigniew Szmidt: Powiat Śremski, przewodnik turystyczny. Śrem: Unia Gospodarcza Regionu Śremskiego - ŚOWMP, 2010, s. 25-29.
  4. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo wielkopolskie. 30 września 2017; 3 miesiące temu. [dostęp 2015-09-21]. s. 229.
  5. Śrem. W: Zbigniew Szmidt: Atrakcje turystyczne ziemi śremskiej. Śrem: Śremski Ośrodek Wspierania Małej Przedsiębiorczości, 2001, s. 17. ISBN 83-910942-7-8.
  6. Biuletyn Informacji Publicznej Gminy Śrem: Gminna ewidencja zabytków - Krzyżanowo. [dostęp 2012-01-02].
  7. Urząd Miejski w Śremie: Strategia rozwoju gminy Śrem. Śrem: 2007.
  8. Zachowanie lokalnego dziedzictwa. Świątki przydrożne i kościoły w gminie Śrem. Śrem: Unia Gospodarcza Miast Regionu Śremskiego - ŚOWMP, 2010.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]