Krzyżne Liptowskie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Krzyżne Liptowskie
Ilustracja
Krzyżne Liptowskie – widok z okolic Podbańskiej
Państwo  Słowacja
Położenie powiat Poprad
Pasmo Tatry, Karpaty
Wysokość 2039 m n.p.m.
Wybitność 118 m
Położenie na mapie Tatr
Mapa lokalizacyjna Tatr
Krzyżne Liptowskie
Krzyżne Liptowskie
Ziemia49°10′53″N 19°57′38″E/49,181389 19,960556

Krzyżne Liptowskie (słow. Krížne, węg. Krizsnó[1], 2039 m n.p.m.) – szczyt w końcowym odcinku Liptowskich Kop (Liptovské kopy) położony na południowy zachód od Skrajnego Gołego Wierchu (Krajný Holý vrch), od którego oddziela go Koprowicka Przełęcz Niżnia (Sedlo pod Krížnou, Nižné kôprovické sedlo). Krzyżne jest drugim co do wysokości, po Wielkiej Kopie Koprowej (Veľká kopa), szczytem Liptowskich Kop. W jego wierzchołku pasmo rozgałęzia się na dwa grzbiety biegnące w kierunku południowym i południowo-zachodnim. Grań południowa oddziela Dolinę Koprową (Kôprová dolina) od Doliny Krzyżnej (Krížna dolina). Grań południowo-zachodnia oddziela Dolinę Krzyżną od doliny Koprowicy (Kôprovnica) i dolnej części Doliny Cichej.

Na dole Skrajny Goły Wierch i Krzyżne Liptowskie

W południowo-zachodniej grani można wyodrębnić jeszcze Małe Krzyżne Liptowskie (Malé Krížne, 1919 m), a za nim, już w rejonie lasu, czubę zwaną Szczyty (Štíty, 1453 m). Kulminacje rozdziela Krzyżna Przełęcz (Koniarčisko, ok. 1375 m).

Grań południowa kulminuje we Wszywakach (Všiváky, 1811 m).

Nazwa pochodzi od krzyżowania się trzech grani w wierzchołku.

Stromy wschodni stok ma wysokość ok. 860 m[2][3][4]. Wielki pożar jesienią 1943 r. zniszczył lasy na południowych stokach. Na znacznej powierzchni stoki są gołe, co powoduje, że schodzą nimi ogromne lawiny. Od dawna wypasali tutaj mieszkańce miejscowości Kokawa i Wychodna. W latach 1944–45 u podnóża Krzyżnego, w Dolinie Krzyżnej znajdował się sztab oddziału partyzanckiego „Vysoké Tatry”. Drogi na Krzyżne Liptowskie znane były od dawna pasterzom i kłusownikom. Szczyt przez turystów odwiedzany był rzadko. Pierwsze odnotowane zimowe wejście turystyczne: Karol Englisch i Károly Jordán, 13 stycznia 1903. Od 1948 cały obszar Liptowskich Kop jest obszarem ochrony ścisłej.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Zofia Radwańska-Paryska, Witold Henryk Paryski: Wielka encyklopedia tatrzańska. Poronin: Wydawnictwo Górskie, 2004. ISBN 83-7104-009-1.
  2. TuristickaMapa.sk – turistická mapa Slovenska, mapy.hiking.sk [dostęp 2017-11-24] (słow.).
  3. Mapy tatr - mapa Tatr Wysokich w calosci, mapytatr.net [dostęp 2017-11-24].
  4. http://old.wikimapia.org/#lat=49.1777198&lon=19.9737883&z=15&l=28&m=t

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Grzegorz Barczyk, Ryszard Jakubowski (red.), Adam Piechowski, Grażyna Żurawska: Bedeker tatrzański. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2000. ISBN 83-01-13184-5.
  2. Witold Henryk Paryski: Tatry Wysokie. Przewodnik taternicki. Część IV. Walentkowa Przełęcz – Przełączka pod Zadnim Mnichem. Warszawa: Spółdzielczy Instytut Wydawniczy „Kraj”, 1951.
  3. Józef Nyka: Tatry słowackie. Przewodnik. Wyd. II. Latchorzew: Wyd. Trawers, 1998. ISBN 83-901580-8-6.
  4. Tatry Wysokie słowackie i polskie. Mapa turystyczna 1:25 000. Warszawa: Wyd. Kartograficzne Polkart Anna Siwicka, 2005/06. ISBN 83-87873-26-8.