Krzysztof Czyżewski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Krzysztof Czyżewski
Ilustracja
K. Czyzewski z nagrodą „Pontifici” (Warszawa 2008)
Data i miejsce urodzenia 6 lipca 1958
Warszawa
Zawód praktyk idei, animator kultury, poeta, eseista
Odznaczenia
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Srebrny Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” Krzyż Kawalerski Orderu Wielkiego Księcia Giedymina (Litwa)

Krzysztof Czyżewski (ur. 6 lipca 1958 w Warszawie) – praktyk idei, animator kultury, poeta i eseista, współtwórca Ośrodka „Pogranicze – sztuk, kultur, narodów” w Sejnach oraz Fundacji Pogranicze[1].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Ukończył filologię polską na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. W latach 1978-1983 pracował jako aktor i instruktor w Stowarzyszeniu Teatralnym „Gardzienice”. Podczas stanu wojennego w Poznaniu został współzałożycielem i redaktorem podziemnego pisma „Czas Kultury”, z którym współpracował do końca lat 80.

W drugiej połowie lat 80. wykładał historię kultury i estetyki w Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych w Poznaniu oraz założył własny teatr „Arka” przy domu kultury „Dąbrówka”, z którym zrealizował m.in. spektakl „Czarny polonez” według Wierzyńskiego.

W 1987 nawiązał współpracę z Wojciechem i Bożeną Szroederami prowadzącymi Gminny Ośrodek Kultury w Czarnej Dąbrówce na Kaszubach. W latach 1987-1990 zrealizowali wspólnie projekt „Wioska Spotkania”, w którym uczestniczyli twórcy kultury alternatywnej z Polski i ze świata.

W 1990 był jednym z inicjatorów powstania Fundacji „Pogranicze” i został jej prezesem. W 1991, wraz z niektórymi członkami zespołu „Arka” i zespołu z Czarnej Dąbrówki, przeniósł się do Sejn, gdzie zainicjował powstanie Ośrodka „Pogranicze – sztuk, kultur, narodów” i został jego dyrektorem.

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Wraz z zespołem „Pogranicza”, twórca i realizator m.in. programów: Centrum Dokumentacji Kultur Pogranicza, Szkoła Pogranicza, Otwarte Regiony Europy Środkowowschodniej, Środkowoeuropejskie Forum Kultury, Człowiek Pogranicza, Gra szklanych paciorków, Wędrowna Akademia „Nowa Agora”, Dialog Międzykulturowy na Kaukazie i w Azji Środkowej, Akademia Dialogu Partnerstwa Wschodniego, Medea/Ponte, Opowieści o współistnieniu.

Wspólnie z zespołem „Pogranicza” założył Międzynarodowe Centrum Dialogu, otwarte przez Prezydenta RP w wigilię prezydencji Polski w Radzie UE, 30 czerwca 2011 w odremontowanym dworze rodziny Czesława Miłosza w Krasnogrudzie na granicy polsko-litewskiej[2].

Prowadzi zainicjowaną przez siebie podczas wojen w byłej Jugosławii międzynarodową latającą kawiarnię literacką „Café Europa”, której spotkania, łączące czytanie poezji z muzyką i dyskusją, odbyły się m.in. w Sarajewie, Bukareszcie, Krakowie, Amsterdamie, Sztokholmie, Warszawie, Barcelonie i Nowym Jorku.

Jako członek rady do spraw kultury współpracował przez szereg lat z Instytutem Społeczeństwa Otwartego w Budapeszcie.

Członek Rady i współautor projektu Kraków – Europejska Stolica Kultury 2000. W latach 2010-2011 dyrektor artystyczny projektu „Lublin – Europejska Stolica Kultury”. W latach 2012-2013 dyrektor artystyczny Europejskiej Stolicy Kultury Wrocław 2016.

Laureat stypendium dla innowatorów społecznych i członek Stowarzyszenia Ashoka.

Przewodniczący kapituły Nagrody im. Ireny Sendlerowej. Przewodniczący Rady Kongresu Kultury Partnerstwa Wschodniego.

Animator programów dialogu międzykulturowego w Europie Środkowej, na Bałkanach, Kaukazie, Azji Środkowej, Indonezji, Bhutanie i innych pograniczach świata.

Wykładowca m.in. Uniwersytetu Warszawskiego, Uniwersytetu Wileńskiego, New School University (Nowy Jork), Transregional Center for Democratic Studies (Kraków), Salzburg Seminar, Instytutu Nauk Humanistycznych przy Uniwersytecie Lwowskim, Boston University, Berkeley University, Uniwersytet Harvarda, Rutgers University. W 2007 wygłosił prestiżowy „Copernicus Lecture” w Michigan University. Od wiosny 2015 profesor wizytujący Rutgers University i Uniwersytetu Bolońskiego.

Działalność redakcyjna[edytuj | edytuj kod]

W 1994 roku powołał do istnienia pismo „Krasnogruda” i został jego redaktorem naczelnym. Redaktor naczelny “Almanachu Sejneńskiego”. W Wydawnictwie „Pogranicze” jest redaktorem serii wydawniczych „Meridian” i “Sąsiedzi”.

Publikacje[edytuj | edytuj kod]

Jako eseista współpracował z paryską „Kulturą” do końca jej istnienia. Jego eseje ukazują się w prasie polskiej (Tygodnik Powszechny, Gazeta Wyborcza, Konteksty, Borussia, Midrasz, Znak, Kafka i in.) i zagranicznej (Lettre International, Central Europe Review, Alphabet City, Books in Canada, Lihtungen, Kortaras, Kulturny Żivot, Siauras Atenai, Frahmenty, Observator Cultural, Kritika, Polin, Michigan Quaterly Review i in.).

Książki[edytuj | edytuj kod]

W 2001 r. opublikował książkę „Ścieżka pogranicza”, a w 2008 r. zbiór esejów „Linia powrotu. Zapiski z pogranicza”. W 2014 w wydawnictwie „Medeia” ukazała się jego książka „Miłosz. Tkanka łączna”. Jest współautorem i redaktorem książek „Podręcznik dialogu. Zaufanie i tożsamość” (2012), „Miłosz – Dialog – Pogranicze” (2012) oraz „Podlasie. Pamięć – Tożsamość – Rozwój” (2014).

Nagrody i wyróżnienia[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Strona internetowa Pogranicza.
  2. Profil Krzysztofa Czyżewskiego na academia.edu.
  3. Seria Meridian w internetowej księgarni Pogranicza.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]