Krzysztof Maria Szwermicki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Krzysztof Maria Szwermicki
Józef Szwermicki
Ilustracja
Kraj działania  Rosja
Data i miejsce urodzenia 8 września 1814
Warnupiany
Data i miejsce śmierci 26 listopada 1894
Irkuck
Miejsce pochówku ?
Wyznanie katolicyzm
Kościół Kościół katolicki w Imperium Rosyjskim
Inkardynacja Archidiecezja mohylewska
Prezbiterat 24 grudnia 1837
Odznaczenia
Order Świętej Anny III klasy (Imperium Rosyjskie) Cesarski i Królewski Order Świętego Stanisława III klasy (Imperium Rosyjskie)

Krzysztof Maria Szwermicki (Szwernicki) właśc. Józef Szwernicki[1] MIC (ur. 8 września 1814 w Warnupianach[2], zm. 26 listopada 1894 w Irkucku) – polski duchowny katolicki, marianin, zesłaniec, proboszcz parafii katolickiej w Irkucku.

Młodość[edytuj | edytuj kod]

Pochodził ze zubożałej rodziny szlacheckiej. Był synem Adama i Katarzyny z d. Wojciechowskiej[1]. Po ukończeniu szkoły elementarnej w Mariampolu, w 1824 rozpoczął naukę w Wyższej Szkole Łacińskiej[1], gimnazjum prowadzonym przez zakon marianów.

Uczestnik powstania listopadowego jako żołnierz pułku ułanów, dwukrotnie ranny (w bitwach pod Stoczkiem i Nową Wsią). Koniec powstania zastał go w szpitalu w Puławach, gdzie leczył się z odniesionych ran. Po wyzdrowieniu wstąpił do zakonu marianów, w którym ukończył szkołę średnią. Wtedy też przybrał zakonne imię Krzysztof Maria. 24 grudnia 1837 został wyświęcony na kapłana w Sejnach przez biskupa augustowskiego Pawła Straszyńskiego[1]. Po święceniach wyjechał do Warszawy, gdzie pracował z głuchymi i pomagał w tworzeniu Instytutu Głuchoniemych. Po powrocie do Mariampola założył tam podobną placówkę.

Więzienie i katorga[edytuj | edytuj kod]

W 1844 został przełożonym klasztoru w Mariampolu, który stał się ważnym ośrodkiem ruchu narodowego. Zakonnicy zaangażowali się w sprowadzanie zakazanej literatury patriotycznej z Prus i Francji. W 1846 Szwernicki został aresztowany i przewieziony do warszawskiej Cytadeli, pod zarzutem rozpowszechniania zakazanych książek. W Cytadeli więziono go przez pięć lat i poddano okrutnemu śledztwu. 28 sierpnia 1850 r. wyrokiem sądu wojskowego został skazany na bezterminową katorgę na Syberii. Wyrok ten został później zamieniony na zamieszkanie w Guberni irkuckiej pod dozorem policyjnym, bez pozbawiania skazanego praw cywilnych i kapłańskich. 14 maja 1852 dotarł do Irkucka, gdzie miał pełnić posługę duchową w miejscowym kościele.

Proboszcz parafii irkuckiej[edytuj | edytuj kod]

Po śmierci miejscowego proboszcza ks. Hacickiego, w 1856 stanął na czele parafii Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Irkucku, która była w tym czasie największą parafią katolicką na świecie (od Arktyki do granicy z Chinami). Mimo zgody władz rosyjskich na powrót do ojczyzny, Szwernicki zdecydował się pozostać w Irkucku i prowadzić działalność duszpasterską wśród polskich zesłańców. W 1859, za zgodą generał-gubernatora Nikołaja Murawiowa udał się w podróż po Syberii, aby zapewnić posługę duchową dla żołnierzy wyznania katolickiego. Owocem tej podróży był dziennik, w którym Szwernicki opisał swoje przeżycia[3] 27 listopada 1866 ks. Szwernicki udzielił ostatniej posługi skazanym na śmierć uczestnikom powstania zabajkalskiego[4].

Po zniszczeniu starego drewnianego kościoła w Irkucku (spłonął w pożarze miasta w czerwcu 1879) Szwernicki zaangażował się w budowę nowej świątyni i nowej plebanii, które zostały otwarte w 1885. W tym samym roku arcybiskup mohylewski Aleksander Gintowt-Dziewałtowski przyjął jego dymisję z uwagi na zły stan zdrowia. Z uwagi na to, iż jego następca nie dotarł do Irkucka, Szwernicki w 1886 ponownie podjął obowiązki proboszcza. Pracę duchownego docenił w szczególny sposób papież Leon XIII, który w 1888 nazwał Szwernickiego "apostołem Syberii", a na 50 rocznicę kapłaństwa podarował mu złoty kielich i mszał okuty w złoto.[5]

W styczniu 1894 duchowny padł ofiarą napaści we własnym domu i został dotkliwie pobity przez bandytów. Nie odzyskał już zdrowia i zmarł w listopadzie t.r. Pochowany 3 grudnia 1894 w kościele irkuckim.

Przez władze rosyjskie został uhonorowany orderem św. Stanisława III klasy (1870) i orderem św. Anny III klasy (1879).

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d Eugeniusz Niebielski: Szwermicki, Krzysztof Maria. W: Polski Słownik Biograficzny. T. 49. WarszawaKraków: Polska Akademia Nauk i Polska Akademia UmiejętnościInstytut Historii PAN im. Tadeusza Manteuffla, 2014, s. 481.
  2. Biogram na Irkipedii
  3. Fragment dziennika Szwernickiego ukazał się w prasie polskiej - zob. Wyjątki z podróży, odbytej przez ks. Szwernickiego w krajach amurskich, w prowincji Irkuckiej i gubernji Irkuckiej dla spełnienia posług duchownych katolikom, od 26 Marca 1859 do 15 stycznia 1860, "Pamiętnik Religijno-Moralny", Warszawa 1861. Serya druga. T. VII. Nr. 2–6.
  4. Marek Gałęzowski, Ostatni bój nad Bajkałem
  5. The History of the Marians

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]