Krzysztof Pastor

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Krzysztof Pastor
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 17 grudnia 1956
Gdańsk
Zawód Artysta baletu, tancerz i choreograf
Narodowość polska
Edukacja Państwowa Szkoła Baletowa w Gdańsku
Stanowisko Dyrektor Polskiego Baletu Narodowego
Pracodawca Teatr Wielki – Opera Narodowa
Rodzice Jan i Leokadia
Małżeństwo Simonetta Lysy
Odznaczenia
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”

Krzysztof Pastor (ur. 17 grudnia 1956 w Gdańsku) – polski tancerz baletowy, choreograf i dyrektor baletu.

W latach 2003–2017 choreograf-rezydent Het Nationale Ballet w Amsterdamie[1][2], od 2009 dyrektor Polskiego Baletu Narodowego w Teatrze Wielkim – Operze Narodowej w Warszawie[3] i od 2011 równocześnie dyrektor artystyczny baletu w Litewskim Narodowym Teatrze Opery i Baletu w Wilnie[4].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Wczesne lata[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w Gdańsku w rodzinie lekarskiej jako syn Jana i Leokadii Pastorów. W dzieciństwie był aktywny w dziecięcych zespołach tanecznych. W latach 1966–1975 uczył się w Państwowej Szkole Baletowej w Gdańsku.

Kariera[edytuj | edytuj kod]

Początki[edytuj | edytuj kod]

Po ukończeniu szkoły występował w Polskim Teatrze Tańca – Balecie Poznańskim pod dyrekcją Conrada Drzewieckiego, gdzie w 1977 został solistą i kreował szereg partii w repertuarze zespołu. W latach 1979–1982 był pierwszym solistą baletu Teatru Wielkiego w Łodzi. Objął tam role: Alberta w Giselle, Księcia w Dziadku do orzechów, Armena w Gajane (choreografia Borisa Ejfmana), Wacława w Fontannie w Bachczysaraju i Królewicza w Królewnie Śnieżce[5]. Po wprowadzeniu w Polsce stanu wojennego, w lutym 1982 wyemigrował na Zachód.

Emigracja[edytuj | edytuj kod]

W 1983 został solistą zespołu Ballet de l’Opéra de Lyon, gdzie występował w baletach takich choreografów, jak: Gray Veredon, Kurt Jooss, Antony Tudor, Hans van Manen, Maguy Marin, Nils Christe, Nacho Duato. W latach 1985–1995 był związany z Het Nationale Ballet, pod dyrekcją Rudiego van Dantziga. Tańczył tam w wielu jego baletach (np. Mercutia w Romeo i Julii), jak również choreografie takich twórców XX wieku, jak: George Balanchine, Bronisława Niżyńska, Frederick Ashton, Hans van Manen, Toer van Schayk, Jan Linkens, Carolyn Carlson, Nina Wiener, Ted Brandsen czy Ashley Page, ale też występował w baletach klasycznych, jak Śpiąca królewna (Błękitny Ptak) i Giselle (Hilarion) w inscenizacjach Petera Wrighta czy Jezioro łabędzie (Rotbart) w wersji choreograficznej Rudiego van Dantziga.

Choreograf[edytuj | edytuj kod]

Tristan, Izabela Milewska i Jan-Erik Wikström
In Light and Shadow, Dagmara Dryl i Egor Menshikov
I przejdą deszcze..., Rubi Pronk, Adam Kozal i Egor Menshikov
Kurt Weill, Dominika Krysztoforska i Sergey Popov
Romeo i Julia, Polski Balet Narodowy
Casanova w Warszawie, Maksim Woitiul i Vladimir Yaroshenko
Moving Rooms, Polski Balet Narodowy
Burza, Polski Balet Narodowy
Adagio&Scherzo, Maria Żuk, Aleksandra Liashenko, Robin Kent, Maksim Woitiul, Vladimir Yaroshenko, Yuka Ebihara i Paweł Koncewoj
Bolero, Yuka Ebihara i Vladimir Yaroshenko
Jezioro łabędzie, Polski Balet Narodowy

W tym okresie zainteresował się również twórczością choreograficzną. Począwszy od 1987 komponował niewielkie prace autorskie w ramach warsztatów choreograficznych i przy innych okazjach. Mając już pewien dorobek kameralny, w 1992 otrzymał propozycję stworzenia pierwszej większej choreografii do repertuaru Het Nationale Ballet. Powstał wtedy jego balet Shostakovich Chamber Symphony, który był oficjalnym debiutem choreograficznym artysty. W 1994 zadebiutował też gościnnie jako choreograf w Warszawie na scenie Teatru Wielkiego – Opery Narodowej realizując jako balet Trzecią symfonię Henryka Mikołaja Góreckiego. W 1995 zwrócił na siebie szerszą uwagę podczas Międzynarodowego Konkursu Choreograficznego w Helsinkach, gdzie jego duet Detail IV do muzyki Zoltána Kodály’ego otrzymał Złotą Nagrodę Choreograficzną. W latach 1997–1999 był choreografem-rezydentem amerykańskiego zespołu The Washington Ballet, po czym powrócił do Het Nationale Ballet jako stały choreograf. W 2000 jego holenderski dorobek twórczy został uhonorowany Nagrodą Choreograficzną fundacji Dansersfonds’79, a jego duży autorski balet Kurt Weill był w 2002 nominowany aż w trzech kategoriach do międzynarodowej nagrody Benois de la Danse w Moskwie. Rok 2003 przyniósł artyście prestiżową pozycję choreografa-rezydenta Het Nationale Ballet, którą do 2017 dzielił tam z wybitnym holenderskim choreografem Hansem van Manenem. Większość swoich baletów tworzył w Amsterdamie, ale zapraszany był także jako choreograf przez znane zespoły baletowe z Australii, Belgii, Czech, Hongkongu, Izraela, Litwy, Łotwy, Nowej Zelandii, RFN, Szwecji, Turcji, USA, Węgier, Wielkiej Brytanii i Włoch. Jego prace były prezentowane z powodzeniem w programach Holland Festival, Holland Dance Festival, Edinburgh International Festival, Dance Salad Festival w Houston czy Dance Open Festival w Sankt Petersburgu.

Powrót do Polski[edytuj | edytuj kod]

Jesienią 2008 przyjechał do Warszawy na rozmowy w sprawie zaplanowanej przez Teatr Wielki – Operę Narodową realizacji jego baletu Tristan do muzyki Richarda Wagnera, powstałego wcześniej dla Królewskiego Baletu Szwedzkiego w Sztokholmie. Wówczas nowy dyrektor TW-ON Waldemar Dąbrowski złożył mu oficjalną propozycję objęcia dyrekcji baletu w Warszawie. Choreograf wyraził wstępne zainteresowanie, jednak uwarunkował swoją decyzję powrotu do kraju po 26 latach emigracji potrzebą autonomizacji artystycznej baletu w Teatrze Wielkim dla zapewnienia mu warunków samodzielnego funkcjonowania, analogicznych do tych w jakich pracuje obecnie większość liczących się zespołów baletowych na świecie. Staraniem dyrektora Dąbrowskiego ówczesny minister kultury i dziedzictwa narodowego Bogdan Zdrojewski wyraził poparcie dla stosownych zmian w statucie teatru. W efekcie, 18 marca 2009 Krzysztof Pastor objął dyrekcję zespołu baletowego TW-ON, który 29 kwietnia 2009 decyzją ministra został wyodrębniony w strukturze teatru jako Polski Balet Narodowy i równorzędny partner Opery Narodowej w Teatrze Wielkim[6]. Niezależnie od nowych obowiązków w Warszawie, do 2017 nadal był choreografem-rezydentem Het Nationale Ballet w Amsterdamie, a od 2011 służy także swoim doświadczeniem w Narodowym Litewskim Teatrze Opery i Baletu w Wilnie jako dyrektor artystyczny tamtejszego zespołu baletowego.

Ważniejsze prace choreograficzne[edytuj | edytuj kod]

  • 1992: Shostakovich Chamber Symphony (Het Nationale Ballet)
  • 1993: Les Biches (The Israel Ballet)
  • 1993: Stop It! (Het Nationale Ballet; później także: The Washington Ballet, 1998)
  • 1994: Trzecia symfonia Góreckiego (Balet Teatru Wielkiego – Opery Narodowej; później także: Het Nationale Ballet, 1996)
  • 1995: Don’t Look Back… (DonauBallet)
  • 1996: Firebird (The Royal New Zealand Ballet; później także: West Australian Ballet, 1999)
  • 1997: Piano Concerto Gershwina (The Israel Ballet; później także: The Washington Ballet, 1997)
  • 1997: Altri canti d’Amor (Teatro Massimo)
  • 1997: Carmen (Litewski Balet Narodowy; później także: Łotewski Balet Narodowy, 2001; Węgierska Akademia Tańca, 2002)
  • 1998: Passing By (The Washington Ballet)
  • 1998: Sen nocy letniej (Litewski Balet Narodowy)
  • 1999: Bitter-Sweet (Het Nationale Ballet)
  • 1999: Sonata Brahmsa (The Washington Ballet)
  • 1999: Hin- und hergerissen (Semperoper Ballett)
  • 2000: Do Not Go Gentle… (Het Nationale Ballet)
  • 2000: Srebrny szal (Łotewski Balet Narodowy)
  • 2000: In Light and Shadow (Het Nationale Ballet; później także: Królewski Balet Szwedzki, 2003; Scottish Ballet, 2006; Państwowa Opera w Ankarze, 2007; Hong Kong Ballet, 2010; Polski Balet Narodowy, 2010)
  • 2001: Święto wiosny (Łotewski Balet Narodowy)
  • 2001: Kurt Weill (Het Nationale Ballet; później także: Polski Balet Narodowy, 2009)
  • 2001: Bach Divisions (The Israel Ballet)
  • 2002: Tao (Het Nationale Ballet)
  • 2002: Acid City (Litewski Balet Narodowy)
  • 2002: Encounters (Królewski Balet Flamandzki)
  • 2003: Si después de morir… (Het Nationale Ballet)
  • 2004: Opium (Het Nationale Ballet)
  • 2004: Voice (Het Nationale Ballet)
  • 2005: Don Giovanni (Het Nationale Ballet)
  • 2006: Tristan (Królewski Balet Szwedzki; później także: Polski Balet Narodowy, 2009[7]; Litewski Balet Narodowy, 2012)
  • 2006: Niebezpieczne związki (Łotewski Balet Narodowy; później także: Teatr Wielki w Poznaniu, 2010, Teatr Narodowy w Brnie, 2011)
  • 2006: Crossing Paths (Het Nationale Ballet)
  • 2006: Suite for Two (Het Nationale Ballet)
  • 2007: Visions at Dusk (Het Nationale Ballet)
  • 2007: Symphonie fantastique (The Australian Ballet)
  • 2008: Romeo and Juliet (Scottish Ballet; później także: Polski Balet Narodowy, 2014[8]; Joffrey Ballet, 2014; Litewski Balet Narodowy, 2016)
  • 2008: Moving Rooms (Het Nationale Ballet; później także: Polski Balet Narodowy, 2012[9])
  • 2009: Chopin Dances (The Israel Ballet)
  • 2009: Scheherazade (Het Nationale Ballet)
  • 2009: Dumbarton Dances (Het Nationale Ballet)
  • 2010: Nijinsky – Dancer, Clown, God (Het Nationale Ballet)
  • 2011: I przejdą deszcze… (Polski Balet Narodowy)[10][11]
  • 2012: Chapters (Het Nationale Ballet)
  • 2012: Bolero (Het Nationale Ballet; później także: Litewski Balet Narodowy, 2015; Łotewski Balet Narodowy, 2015; Polski Balet Narodowy, 2016)
  • 2014: Adagio & Scherzo (Polski Balet Narodowy; później także: Theater Augsburg, 2016)
  • 2014: Burza (Het Nationale Ballet; później także: Polski Balet Narodowy, 2016)
  • 2014: Dziadek do orzechów (Litewski Balet Narodowy)
  • 2015: Casanova w Warszawie[12][13] (Polski Balet Narodowy)
  • 2017: Jezioro łabędzie z nowym librettem (Polski Balet Narodowy)
  • 2018: Dracula (West Australian Ballet)[14][15]
  • 2018: Cudowny mandaryn (Litewski Balet Narodowy)
  • 2018: Koncert f-moll Chopina (Polski Balet Narodowy, w planie)[16]

Źródło[17]

Nagrody i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Źródlo[27]:.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Het Nationale Ballet | Nationale Opera & Ballet. operaballet.nl. [dostęp 2017-03-13].
  2. Aktualność, Teatr Wielki Opera Narodowa [dostęp 2017-06-06] (pol.).
  3. Polski Balet Narodowy (pol.). Teatr Wielki Opera Narodowa. [dostęp 2017-03-13].
  4. Start – Lithuanian National Opera and Ballet Theatre. opera.lt. [dostęp 2017-03-15].
  5. Paweł Chynowski, Tancerz 1974-1995, [w:] Krzysztof Pastor, praca zbiorowa, Warszawa, Teatr Wielki – Opera Narodowa, 2017, s 268-273.
  6. https://www.youtube.com/watch?v=H6jgiyWK_Lc&list=PLSiWqvayoEgMgjl3tHW3Z3DTTNrI1ocoR&index=71.
  7. https://www.youtube.com/watch?v=vzwSYBxcnpI&index=57&list=PLSiWqvayoEgMgjl3tHW3Z3DTTNrI1ocoR.
  8. https://www.youtube.com/watch?v=-dZwi1sPYgs&list=PLSiWqvayoEgMgjl3tHW3Z3DTTNrI1ocoR&index=26.
  9. https://www.youtube.com/watch?v=si4SuWc6cwU&list=PLSiWqvayoEgMgjl3tHW3Z3DTTNrI1ocoR&index=41.
  10. https://www.youtube.com/watch?v=_OZPBGeNCe8&index=55&list=PLSiWqvayoEgMgjl3tHW3Z3DTTNrI1ocoR.
  11. https://www.youtube.com/watch?v=ooUq0S0SVR8&list=PLSiWqvayoEgMgjl3tHW3Z3DTTNrI1ocoR&index=51.
  12. https://www.youtube.com/watch?v=U1Q2f3K05PE&list=PLSiWqvayoEgMgjl3tHW3Z3DTTNrI1ocoR&index=13.
  13. https://www.youtube.com/watch?v=_h9skX2K1RI&index=12&list=PLSiWqvayoEgMgjl3tHW3Z3DTTNrI1ocoR.
  14. PASTOR + KILAR = DRAKULA [dostęp 2018-03-22] (pol.).
  15. Krzysztof Pastor making movement magic in WA Ballet's Dracula world premiere | Community News Group, „Community News Group”, 7 września 2018 [dostęp 2018-09-07] (ang.).
  16. Nasz Chopin, Teatr Wielki Opera Narodowa [dostęp 2018-06-19] (pol.).
  17. Paweł Chynowski, Choreograf 1987-2017, [w:] Krzysztof Pastor, praca zbiorowa, Warszawa, Teatr Wielki – Opera Narodowa, 2017, s 274-279.
  18. Previous winners – Helsingin kansainvälinen balettikilpailu, „Helsingin kansainvälinen balettikilpailu (Helsinki International Ballet Competition Association)” [dostęp 2017-03-15] (ang.).
  19. Prijswinnaars – Dansersfonds '79. dansersfonds.nl. [dostęp 2017-03-15].
  20. Benois de la danse: 2002. benois.theatre.ru. [dostęp 2017-03-15].
  21. MKiDN: Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego – 2011 (pol.). mkidn.gov.pl. [dostęp 2017-03-15].
  22. MKiDN: Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego – 2014 (pol.). mkidn.gov.pl. [dostęp 2017-03-15].
  23. „Monitor Polski”, 5 czerwca 2015. 
  24. Stowarzyszenie Autorów ZAiKS: Stowarzyszenie Autorów ZAiKS – Gala Nagród ZAiKS-u. Sylwetki nagrodzonych. zaiks.org.pl. [dostęp 2017-03-15].
  25. Krzysztof Pastor odznaczony Honorową Złotą Gwiazdą Ministerstwa Kultury Litwy | Wilnoteka (pol.). wilnoteka.lt. [dostęp 2017-03-15].
  26. Twórcy kultury wyróżnieni tytułami „Wybitny Polak” - Teraz Polska, www.terazpolska.pl [dostęp 2017-06-05] (pol.).
  27. Paweł Chynowski, Kronika 1956-2016, [w:] Krzysztof Pastor, praca zbiorowa, Warszawa, Teatr Wielki – Opera Narodowa, 2017, s 258-265.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]