Krzywa Wieża w Toruniu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Krzywa Wieża
Obiekt zabytkowy nr rej. A/48/182 z 10 października 1929[1]
Widok Krzywej Wieży od strony południowej
Widok Krzywej Wieży od strony południowej
Państwo  Polska
Miejscowość Toruń
Adres ul. Pod Krzywą Wieżą 1
Typ budynku baszta
Styl architektoniczny gotyk
Kondygnacje 4
Rozpoczęcie budowy 2 poł. XIII w.
Ważniejsze przebudowy XVIII w., XIX w.
Położenie na mapie Torunia
Mapa lokalizacyjna Torunia
Krzywa Wieża
Krzywa Wieża
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa kujawsko-pomorskiego
Krzywa Wieża
Krzywa Wieża
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Krzywa Wieża
Krzywa Wieża
Ziemia 53°00′30,04″N 18°36′07,92″E/53,008344 18,602200
Krzywa Wieża w Toruniu w 1961 roku

Krzywa Wieża w Toruniu – średniowieczna baszta miejska, która swą nazwę zawdzięcza znacznemu odchyleniu od pionu (1,46 m).

Historia wieży[edytuj]

Wybudowana została w 2. poł. XIII wieku jako prosta, 15-metrowa baszta obronna wtopiona w system murów obronnych i ustawiona na fundamentach czterościennych, lecz z niedociągniętą do końca ścianą od strony miasta. Przez otwory w jej bocznych ścianach przebiegał ganek strażniczy, łączący ją z murami obronnymi, zaś brak ściany wewnętrznej ułatwiał wciąganie amunicji. Już w średniowieczu z piaszczysto-gliniastego podłoża, na którym baszta została ustawiona, pod wpływem jej ciężaru osunęły się piaski, powodując równocześnie pochylanie się wieży do momentu, aż oparła się ona na gruncie bardziej trwałym[2].

Odchylenie zmierzone na przełomie 2006 i 2007 roku wynosiło 5°13'15". Odchylenie szczytu wieży od pionu wyniosło wówczas 146,171 cm.

W XVIII wieku wieża przestała pełnić funkcje obronne. Podciągnięto wówczas do końca czwartą ścianę, wyrównano stropy i przeznaczono ją na karcer dla kobiet. W XIX wieku basztę przebudowano na kuźnię i mieszkanie dla rusznikarza, a w drugiej połowie tego stulecia całkowicie przeznaczono ją na potrzeby mieszkalne. Zastąpiono wówczas gotycki czterospadowy dach nowym – pulpitowym.

W latach 60. XX wieku mieściło się w niej kilka stowarzyszeń kulturalnych. W latach 70. i 80. - oddział Polskiego Stowarzyszenia Jazzowego oraz Kujawsko-Pomorskie Towarzystwo Kulturalne. Wieża mieściła też kawiarnię i kiosk z pamiątkami. Obecnie w wieży mieści się Toruńska Agenda Kulturalna oraz Galeria Przy dasię Fundacji Feniks[3]. Wieża stanowi dziś jeden z najbardziej charakterystycznych akcentów Starego Miasta.

Legendy o Krzywej Wieży[edytuj]

Legenda o powstaniu nazwy miasta[edytuj]

Według podania jedna z toruńskich baszt przyjaźniła się z Wisłą. Od przepływającej obok rzeki słuchała interesujących opowieści. Po pewnym czasie zaczęła zazdrościć Wiśle jej barwnego życia, ta jednak wciąż chwaliła się podpływając coraz bliżej murów baszty. Z czasem Wisła zaczęła podmywać jej mury. Baszta nie mogła wytrzymać już uderzeń fal i przestraszona krzyknęła: Wisło, Wisło, nie podpływaj tak blisko, bo ja runę! Rzeka odpowiedziała: To ruń! Krzyk niesiony echem usłyszeli wędrowcy zastanawiający się, jakie to miasto o wysokich ceglanych murach widać na horyzoncie. Tak właśnie nazwę Toruń nanieśli na swoje mapy.

Legenda o grzechu Krzyżaka[edytuj]

Na toruńskim zamku żyło 12 rycerzy zakonnych. Jednego z nich zauroczyła młoda mieszczka. Spotykali się w toruńskich zaułkach, lecz mieszkańcy szybko donieśli o ich miłości komturowi i władzom miasta. Oboje kochanków ukarano, dziewczynie wymierzono 25 batów, a rycerzowi kazano zbudować wieżę. Wieża ta miała być jednak tak krzywa, jak krzywe było jego postępowanie. Stała się ona symbolem odejścia od reguły zakonnej. Do dziś jest także miejscem, w którym chętni sprawdzają swoją niewinność. Należy wtedy stanąć plecami przy murze, wyciągnąć ręce do przodu i spróbować pozostać tak przez chwilę. Legenda ta stała się elementem interaktywnego pokazu poświęconego historiom i legendom toruńskim w Domu Legend Toruńskich, podczas którego uczestnicy budują własną wieżę.

Krzywa Wieża w Toruniu
Widziana od strony wschodniej
widziana od strony południowej
Wejście
Widziana od strony zachodniej
Widziana od strony południowej

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo kujawsko-pomorskie. 31 marca 2016; 6 miesięcy temu. [dostęp 30 września 2008].
  2. Toruń Przewodnik informator. Toruń: Literat, 2007. ISBN 978-83-7527-023-5.
  3. Krzywa Wieża po remoncie – dla urzędników i turystów gazeta.pl

Linki zewnętrzne[edytuj]