Krzyworoskie Zagłębie Rud Żelaza

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Fragment kamieniołomu rud żelaza w Zagłębiu Krzyworoskim
Szyb kopalni głębinowej rud żelaza w Krzywym Rogu

Krzyworoskie Zagłębie Rud Żelaza[1] (ukr. Криворі́зький залізору́дний басе́йн) – strefa złożowa rud żelaza leżąca we wschodniej Ukrainie, w większości na terenie obwodu dniepropetrowskiego, z głównym centrum w rejonie miasta Krzywy Róg[2].

Złoża rud występują w siedmiu poziomach w obrębie paleoproterozoicznej serii krzyworoskiej utworzonej z silnie sfałdowanych skal metamorficznych tworzących synklinę[3]. Krzyworoskie Zagłębie Rud Żelaza należy do najzasobniejszych w rudy żelaza zagłębi na Ziem[4]. Strefa złożowa ma przebieg południkowy[5], około 100 km długości i do 6–7 km szerokości, a rudę wydobywa się od partii przypowierzchniowych, aż do głębokości 350 m. Wydobycie prowadzone jest zarówno metodą odkrywkową, jak i kopalniami głębinowymi. Tutejsze złoże należy do kategorii złóż zmetamorfizowanych. Wyróżnia się w zagłębiu rudy bogate o zawartości żelaza około 65% (zasoby ok. 2 mld ton) i rudy ubogie o zawartości żelaza 25–45% i zasobach obliczanych na 19 mld ton[6]. Rudy ubogie wiążą się z przeobrażonymi skałami morskimi i występują w kompleksach laminowanych kwarcytów żelazistych (Gabzdyl określa je jako jaspility żelaziste[7]) o rozciągłości bocznej rzędu kilkudziesięciu kilometrów, a miąższości kilkuset metrów. Głównymi minerałami rudnymi są w nich hematyt, martyt i magnetyt[8]. Rudy bogate są pochodzenia hydrotermalnego[9], mają znacznie mniejsze rozprzestrzenienie i ciągłość i wiążą się ze strefami tektonicznymi, gdzie występują jako soczewy i pokłady[10]. Minerały rudne są tutaj analogiczne, jak w rudach ubogich[11]

Eksploatację rozpoczęto w roku 1881. W 1940 roku pozyskano 19 mln, a w 1959 – ponad 47 mln ton rud[12]. Eksploatacja miejscowych rud stała się podstawą rozwoju hutnictwa żelaznego Ukrainy oraz południowej Rosji, a zwłaszcza rozwoju miasta Krzywy Róg, gdzie powstał nie tylko przemysł hutniczy, ale i maszynowy[13]. W okresie PRL rudy krzyworoskie były jednym z głównych surowców, na których opierała się działalność hut żelaza w Polsce[14].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Encyklopedia PWN, 1966, t. 6, s. 248.
  2. Encyklopedia PWN, 1966, t. 6, s. 248–249.
  3. Smirnow 1986, s. 499–500.
  4. Gabzdyl 1999, s. 263.
  5. Smirnow 1986, s. 499.
  6. Gabzdyl 1999, s. 263–264.
  7. Gabzdyl 1999, s. 264.
  8. Smirnow 1986, s. 501.
  9. Gabzdyl 1999, s. 264.
  10. Smirnow 1986, s. 501.
  11. Smirnow 1986, s. 501.
  12. Encyklopedia PWN, 1966, t. 6, s. 248–249.
  13. Encyklopedia PWN, 1966, t. 6, s. 248, 249, hasła o zagłębiu i o mieście.
  14. Bolewski A., 1965: Mineralogia szczegółowa. Wydawnictwa Geologiczne, Warszawa, s. 215.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Gabzdyl W., 1999: Geologia złóż. Wydawnictwo Politechniki Śląskiej, Gliwice.
  • Smirnow W.I., 1986: Geologia złóż kopalin użytecznych. Wydawnictwa Geologiczne, Warszawa.