Ksany

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ksany
Państwo  Polska
Województwo świętokrzyskie
Powiat kazimierski
Gmina Opatowiec
Strefa numeracyjna (+48) 41
Tablice rejestracyjne TKA
SIMC 0257874
Położenie na mapie województwa świętokrzyskiego
Mapa lokalizacyjna województwa świętokrzyskiego
Ksany
Ksany
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Ksany
Ksany
Ziemia50°16′26″N 20°42′20″E/50,273889 20,705556

Ksanywieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie kazimierskim, w gminie Opatowiec[1][2].

Były wsią biskupstwa krakowskiego w województwie sandomierskim w ostatniej ćwierci XVI wieku[3]. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa kieleckiego.

Integralne części miejscowości
Miejscowość podstawowa Identyfikator miejscowości Nazwa Miejscowości Rodzaj miejscowości
Ksany 0257880 Bzików część miejscowości
0257897 Kolonia część miejscowości
0257905 Kresy część miejscowości
0257911 Stara Wieś część miejscowości

Wieś liczy 89 domów.

Historia[edytuj]

Pierwsza wzmianka o miejscowości pochodzi z 1275 roku. Wieś została zapisana w formie Xane. Miejscowość była wówczas własnością klasztoru Cystersów w Wąchocku. W XV wieku własność biskupów krakowskich. W dokumencie z 1418 r. zapisana pod nazwą Xanij, u Jana Długosza jako Xany. Jeden łan posiadał tu scholastyk sandomierski. Płacił zaś dwie grzywny czynszu[4].

W 1579 r. było tu 17 osadników, 8 i pół łana, 4 zagrodników, 9 komorników, 8 ubogich i 3 rzemieślników. Lustracja z 1789 r. wykazała wieś duchowną. Według spisu z 1827 r. Ksany miały 63 domy i 382 mieszkańców. Wieś była wówczas własnością rządową.

W 1861 r. doszło tu do rozruchów chłopskich polegających na odmowie pańszczyzny. Dalsze wykonywanie darmowej pracy wymuszono przy użyciu siły dwóch rot wojska rosyjskiego. W 1884 r. w Ksanach było 86 domów. Wieś liczyła 439 morgów ziemi. Folwark w Ksanach miał 553 morgi. W miejscowości działała szkoła elementarna.

W czasie II wojnie światowej był tutaj niemiecki obóz pracy[5].

W 1989 r. w Ksanach odsłonięto Pomnik Legionisty 1914, Żołnierza Września 1939 i Partyzanta 1939-1945. Stanął on na miejscu, gdzie na przełomie XIX i XX w. zbudowana była szkoła wiejska. W Ksanach urodził się Jan Rumas – działacz ruchu ludowego, żołnierz Batalionów Chłopskich.

Przypisy

  1. TERYT (Krajowy Rejestr Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju). Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 2014-08-19].
  2. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części. „Dziennik Ustaw”. Nr 29, poz. 200, s. 1867, 2013-02-15. Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji. [dostęp 2015-08-05]. 
  3. Województwo sandomierskie w drugiej połowie XVI wieku. ; Cz. 2, Komentarz, indeksy, Warszawa 1993, s. 112.
  4. Ksany w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. XV, cz. 2: Januszpol – Wola Justowska. Warszawa, 1902.
  5. Tadeusz Epsztein, Archiwum Ringelbluma. Konspiracyjne Archiwum Getta Warszawy, 2011.

Bibliografia[edytuj]

  • Kalendarz świętokrzyski 2005. Z dnia na dzień przez stulecia. Kielce 2004.