Ksawery Piwocki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Franciszek Ksawery Piwocki.jpg

Franciszek Ksawery Piwocki (ur. 19 listopada 1901 we Lwowie, zm. 14 grudnia 1974 w Warszawie) – polski historyk sztuki, etnolog, profesor Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, dyrektor Państwowego Muzeum Etnograficznego.

Studiował na Uniwersytecie Lwowskim, początkowo architekturę (1921-1923), następnie historię sztuki (1923-1926). Wśród jego wykładowców byli m.in. Szczęsny Dettloff, Jan Bołoz-Antoniewicz, Mieczysław Gębarowicz i Władysław Podlacha, pod kierunkiem którego przygotował w 1931 rozprawę doktorską, poświęconą polskiemu drzeworytowi ludowemu. Pracował jako asystent w Muzeum Lubomirskich we Lwowie, w latach 1930-1935 był naczelnym konserwatorem zabytków okręgu lubelskiego, następnie wileńskiego. W 1938 został dyrektorem Muzeum Przemysłu Artystycznego we Lwowie. Po zajęciu Lwowa przez Niemców pracował jako bibliotekarz. Należał do Armii Krajowej, później był żołnierzem I Armii Wojska Polskiego, dochodząc do stopnia porucznika.

Po wojnie w wyniku przymusowych wysiedleń ludności polskiej ze Lwowa osiadł w Warszawie. Podjął pracę na Akademii Sztuk Pięknych jako profesor i kierownik Katedry Nauk Historycznych, a w latach 1946-1957 i 1968-1971 pełnił funkcję prorektora. Wykładał także historię sztuki na Uniwersytecie Poznańskim (1953-1961) oraz na Uniwersytecie Warszawskim. Był członkiem wielu organizacji naukowych zajmujących się historią sztuki (także międzynarodowych), przewodniczył Komitetowi Nauk o Sztuce PAN, zasiadał w Radzie Naukowej Instytutu Sztuki PAN; przez wiele lat pełnił funkcję prezesa Stowarzyszenia Historyków Sztuki. Uhonorowany Nagrodą Herdera. W 1947 odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski[1].

Był autorem ponad 200 prac naukowych, w tym kilkunastu książek. Ogłaszał prace na łamach nie tylko czasopism specjalistycznych, ale także m.in. "Miesięcznika Literackiego", "Poezji", "Współczesności", "Estetyki". W sierpniu 1945 roku na Ogólnopolskiej Konferencji Historyków Sztuki w Krakowie wypowiedział się na temat odbudowy Warszawy :„Niedopuszczalne są żadne restauracje, oczyszczanie z naleciałości, żadne próby przywrócenia »dawnego« wyglądu. Ruinę należy podtrzymywać jako ruinę, fragmenty pozostawić fragmentami”.[potrzebny przypis]

Publikacje[edytuj | edytuj kod]

Książki[edytuj | edytuj kod]

  • Drzeworyt ludowy w Polsce (1934)
  • O historycznej genezie polskiej sztuki ludowej (1953),
  • Pierwsza nowoczesna teoria sztuki (1970),
  • Sztuka żywa, szkice z teorii i metodyki sztuki (1970)
  • Zagadnienia genezy i rozwoju polskiej grafiki ludowej (1970)
  • Historia sztuki powszechnej.

Artykuły[edytuj | edytuj kod]

  • Nasze malarstwo ludowe, "Arkady", R. 1, 1935 nr 8.
  • Nieznana kolekcja drzeworytów ludowych, "Arkady" R. 3, 1937 nr 8.
  • Próba definicji kilku pojęć, "Polska Sztuka Ludowa" R. 7, 1953, nr 6.
  • Pojęcie sztuki ludowej, "Polska Sztuka Ludowa" R. 1, 1957 nr 1/2.
  • Stan badań nad grafiką, malarstwem i rzeźbą, "Polska Sztuka Ludowa", R. 18, 1964, nr. 4.
  • Sztuka ludowa w XIX-XX w., [w:] Historia sztuki polskiej w zarysie, t. 3, Kraków 1965.
  • Niektóre zagadnienia teorii sztuki ludowej, "Studia Estetyczne", T. 3, 1966.
  • Podnieta i realizacja, [w:] Sztuka i historia, Warszawa 1966.
  • Sztuka ludowa w nauce o sztuce, "Lud", t. 51, cz. II, s. 359-389.
  • Stylu w sztuce także ludowej, "Polska Sztuka Ludowa", R. 26, 1972, nr 3.
  • Uwagi o zagadnieniu tak zwanej współczesnej sztuki ludowej, "Polska Sztuka Ludowa", R. 29, 1975, nr 3.
  • Rzeźba ludowa, "Polska Sztuka Ludowa", R. 30, 1976, nr 3/4.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. 29 października 1947 „za zasługi położone w zabezpieczeniu arcydzieł kultury polskiej” M.P. z 1947 r. Nr 149, poz. 894, pkt 7

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jacek Olędzki, Ksawery Piwocki (1901-1974), w: "Etnografia Polska", XX, 1976, z. 1
  • Hanna Krzyżanowska, Piwocki Ksawery, [w:] Polski słownik biograficzny konserwatorów zabytków, red. Henryk Kondziela, Hanna Krzyżanowska, z. 2, Poznań, Wydaw. Poznańskie 2006, ​ISBN 83-7177-416-8