Władcy Wielkopolski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Książęta wielkopolscy)
Skocz do: nawigacja, szukaj

Książęta wielkopolscy - lista obejmuje władców Wielkopolski. Wielkopolska w 1138 roku, na mocy ustawy sukcesyjnej Bolesława III Krzywoustego, przypadła jego synowi Mieszkowi III Staremu. Dzielnicą tą rządzili Piastowie wielkopolscy, a przejściowo także Henryk I Brodaty i Henryk II Pobożny, przedstawiciele śląskiej linii tej dynastii.

Po wygaśnięciu męskiej linii Piastów wielkopolskich w 1296 roku Wielkopolska stała się przedmiotem rozgrywek między Henrykiem III głogowskim a Władysławem I Łokietkiem. W latach 1299-1305 władał nią Wacław II, król czeski z dynastii Przemyślidów. Ostatecznie w 1314 roku Wielkopolskę opanował Władysław Łokietek. W ten sposób Wielkopolska weszła w skład odrodzonego Królestwa Polskiego (Łokietek koronował się na króla w 1320 roku).

Z dzielnicowych władców Wielkopolski koronacji dostąpili Przemysł II w 1295 roku i Wacław II w 1300 roku.

Księstwo wielkopolskie (1138-1177)[edytuj]

Daty panowania Władca Pokrewieństwo Uwagi
(Kursywą oznaczono władztwa spoza dzielnicy)
1138-1177 Mieszko III Stary syn Bolesława III Krzywoustego

Księstwo poznańskie (1177-1279)[edytuj]

Daty panowania Władca Pokrewieństwo Uwagi
(Kursywą oznaczono władztwa spoza dzielnicy)
1177-1193 Odon syn Mieszka III
  • od 1177 – tylko w Poznaniu,
  • po 1182 – prawdopodobnie tylko nad południowo-zachodnią częścią księstwa, od 1193 w Kaliszu
1181-1202 Mieszko III Stary
1194-1229 Władysław III Laskonogi syn Mieszka III Starego
  • do 1202 w południowej Wielkopolsce,
  • od 1202 w całej Wielkopolsce,
  • w 1206 oddał Kalisz Henrykowi I Brodatemu z linii śląskiej,
  • 1207-1210 i 1218-1225 – w Ziemi Lubuskiej,
  • 1216-1217 – tylko w Gnieźnie, choć według innych wersji oddanie bratankowi południowo-zachodniej Wielkopolski
1216-1217
usunięty
Władysław Odonic syn Odona
  • Poznań, lub według innych wersji południowo-zachodnia Wielkopolska
  • od 1207 także w Kaliszu z ramienia Henryka I Brodatego)
1229-1239 Władysław Odonic
1234-1238 Henryk I Brodaty wnuk brata Mieszka III
  • od 1201 książę śląski,
  • od 1232 książę krakowski

od 1232, pd. Wielkopolska - Poznań i Kalisz, od 1234 oddanie księstwa kaliskiego w lenno Władysławowi (w latach 1241-1244 samodzielny książę kaliski)

1238-1241 Henryk II Pobożny syn Henryka I BrodategoI
1241 Bolesław II Rogatka syn Henryka II Pobożnego
1241-1247 Przemysł I syn Władysława Odonica
  • 1239-1241 – z bratem na Ujściu
  • 1241-1247 – rządy braci w większej części Wielkopolski (bez Rudy, Kalisz od 1244)
Bolesław Pobożny syn Władysława Odonica
1247-1257 Przemysł I syn Władysława Odonica
  • 1247-1249 – w Poznaniu i Gnieźnie,
  • od 1249 Ruda do kaliskiego, 1249-1250 w Poznaniu i Kaliszu, 1250-1253 w całej Wielkopolsce,
  • 1253-1257 – tylko w Poznaniu
1257-1273 Bolesław Pobożny syn Władysława Odonica
  • 1257-1273 – w całej Wielkopolsce,
  • od 1261 w Lądzie,
  • 1268-1273 – książę bydgoski
  • 1271-1273 – książę innowrocławski,
  • 1273-1279 książę kalisko-gnieźnieński
  • W 1273 nadaje Poznań swojemu bratankowi Przemysłowi II
1273-1279 Przemysł II syn Przemysła I
  • od 1273 w Poznaniu
  • po 1279 w całej Wielkopolsce (patrz niżej)
1279 Wielkopolska zjednoczona w rękach Przemysła II.

Księstwo gnieźnieńskie (1177-1279)[edytuj]

Daty panowania Władca Pokrewieństwo Uwagi
(Kursywą oznaczono władztwa spoza dzielnicy)
1177-1181 Kazimierz II Sprawiedliwy syn Bolesława III Krzywoustego
  • także książę sandomierski
  • także książę krakowski
1181-1202 Mieszko III Stary syn Bolesława III Krzywoustego
  • także książę krakowski
1194-1229 Władysław III Laskonogi syn Mieszka III Starego
  • do 1202 w południowej Wielkopolsce,
  • od 1202 w całej Wielkopolsce,
  • w 1206 oddał Kalisz Henrykowi I Brodatemu z linii śląskiej,
  • 1207-1210 i 1218-1225 – w Ziemi Lubuskiej,
  • 1216-1217 – tylko w Gnieźnie, choć według innych wersji oddanie bratankowi południowo-zachodniej Wielkopolski
1229-1239
usunięty
Władysław Odonic syn Odona od 1239 książę na Ujściu nad Notecią, 1234-1239 tylko na pn. od rzeki Warty - Gniezno
1239-1241 Henryk II Pobożny syn Henryka I Brodatego
1241 Bolesław II Rogatka syn Henryka II Pobożnego
1241-1247 Przemysł I syn Władysława Odonica
  • 1239-1241 – z bratem na Ujściu
  • 1241-1247 – rządy braci w większej części Wielkopolski (bez Rudy, Kalisz od 1244)
Bolesław Pobożny syn Władysława Odonica
1247-1249 Przemysł I syn Władysława Odonica
  • 1247-1249 – w Poznaniu i Gnieźnie,
  • od 1249 Ruda do kaliskiego,
  • 1249-1250 – w Poznaniu i Kaliszu,
  • 1250-1253 – w całej Wielkopolsce,
  • 1253-1257 – tylko w Poznaniu
1249-1250 Bolesław Pobożny syn Władysława Odonica
1250-1253 Przemysł I syn Władysława Odonica
  • 1247-1249 – w Poznaniu i Gnieźnie,
  • od 1249 Ruda do kaliskiego,
  • 1249-1250 – w Poznaniu i Kaliszu,
  • 1250-1253 – w całej Wielkopolsce,
  • 1253-1257 – w Poznaniu
1253-1279 Bolesław Pobożny syn Władysława Odonica
  • ponownie
  • 1253-1257 – książę kalisko-gnieźnieński,
  • 1257-1273 – w całej Wielkopolsce,
  • od 1261 w Lądzie,
  • 1268-1273 – książę bydgoski
  • 1271-1273 – książę innowrocławski,
  • 1273-1279 książę kalisko-gnieźnieński
1279 Wielkopolska zjednoczona w rękach Przemysła II.

Księstwo kaliskie (1177-1279)[edytuj]

Daty panowania Władca Pokrewieństwo Uwagi
(Kursywą oznaczono władztwa spoza dzielnicy)
1177-1181 Kazimierz II Sprawiedliwy syn Bolesława III Krzywoustego
  • także książę sandomierski
  • także książę krakowski
1181-1191 Mieszko III Stary syn Bolesława III Krzywoustego
  • także książę krakowski
1191-1193 Mieszko Młodszy syn Mieszka III
1193-1194 Odon syn Mieszka III
  • od 1177 – tylko w Poznaniu,
  • po 1182 prawdopodobnie tylko nad południowo-zachodnią częścią księstwa
1194-1202
ponownie
Mieszko III Stary syn Bolesława III Krzywoustego
1202-1206 Władysław III Laskonogi syn Mieszka III Starego
  • do 1202 w południowej Wielkopolsce,
  • od 1202 w całej Wielkopolsce,
  • w 1206 oddał Kalisz Henrykowi I Brodatemu z linii śląskiej,
  • 1207-1210 i 1218-1225 – w Ziemi Lubuskiej,
  • 1216-1217 – tylko w Gnieźnie, choć według innych wersji oddanie bratankowi południowo-zachodniej Wielkopolski
1206-1207
zwierzchnik:
1207-1217
Henryk I Brodaty prawnuk Bolesława III Krzywoustego zwierzchnik Kalisza 1207-1217
1207-1217
usunięty
Władysław Odonic syn Odona książę z nadania Henryka I Brodatego
1217-1229
ponownie
Władysław III Laskonogi syn Mieszka III Starego
1229-1234
ponownie
Władysław Odonic syn Odona
1234
ponownie,
zwierzchnik:
1234-1248
Henryk I Brodaty prawnuk Bolesława III Krzywoustego zwierzchnik Kalisza 1234-1238
zwierzchnik:
1238-1241
Henryk II Pobożny syn Henryka I Brodatego zwierzchnik Kalisza 1234-1241
1234-1239 Mieszko II Otyły synowie Kazimierza I opolskiego
  • z nadania Henryka I Brodatego i pod jego zwierzchnictwem do 1238, pod zwierzchnictwem Henryka II Pobożnego do 1214, współrządy z bratem
  • także książę rudzki
1234-1244 Władysław opolski
  • z nadania Henryka I Brodatego i pod jego zwierzchnictwem do 1238, pod zwierzchnictwem Henryka II Pobożnego do 1241, do 1239 współrządy z bratem
  • także książę rudzki do 1249
1244-1247 Przemysł I syn Władysława Odonica
  • 1239-1241 – z bratem na Ujściu
  • 1241-1247 – rządy braci w większej części Wielkopolski (bez Rudy)
Bolesław Pobożny syn Władysława Odonica
1247-1249 Bolesław Pobożny syn Władysława Odonica
1249-1253 Przemysł I syn Władysława Odonica
  • 1247-1249 – w Poznaniu i Gnieźnie,
  • od 1249 Ruda do kaliskiego,
  • 1249-1250 – w Poznaniu i Kaliszu,
  • 1250-1253 – w całej Wielkopolsce,
  • 1253-1257 – tylko w Poznaniu
1253-1279 Bolesław Pobożny syn Władysława Odonica
  • ponownie
  • 1253-1257 – książę kalisko-gnieźnieński,
  • 1257-1273 – w całej Wielkopolsce,
  • od 1261 w Lądzie,
  • 1268-1273 – książę bydgoski
  • 1271-1273 – książę innowrocławski,
  • 1273-1279 książę kalisko-gnieźnieński
1279 Wielkopolska zjednoczona w rękach Przemysła II.

Księstwo wielkopolskie (zjednoczone 1279-1320)[edytuj]

Daty panowania Władca Pokrewieństwo Uwagi
(Kursywą oznaczono władztwa spoza dzielnicy)
1279-1296 Przemysł II syn Przemysła I
  • od 1273 w Poznaniu (patrz wyżej)
  • 1281-1287 – bez Wielunia (Rudy), 1284-1287 bez Ołoboku
  • 1290-1291 – książę krakowski
  • 1294-1296 – książę pomorski (gdański)
  • od 1295 król Polski
w Wieluniu: 1281-1287
w Ołoboku 1284-1287
Henryk IV Prawy wnuk Henryka II Pobożnego
1296-1299
usunięty
Władysław Łokietek zięć Bolesława Pobożnego
1299-1305 Wacław II
z dynastii Przemyślidów
zięć Przemysła II
1305-1309 Henryk III głogowski wnuk Henryka II Pobożnego
W Kaliszu:
1306-1307
Bolesław III Rozrzutny wnuk Bolesława II Rogatki
1309-1312 Henryk III głogowski rządy wspólne
1312-1314
usunięci
w wyniku podziału - w Poznaniu: rządy wspólne
w wyniku podziału - w Gnieźnie i Kaliszu: rządy wspólne
1314-1333 Władysław Łokietek
od 1320 do Królestwa Polskiego

Księstwo wieluńskie (Ziemia rudzka/wieluńska, 1234-1392)[edytuj]

1326–1370 – ziemia wieluńska częścią Królestwa Polskiego

Od 1392 ziemia wieluńska do Królestwa Polskiego

Uwagi[edytuj]

Uwaga! Daty w wielu przypadkach są tylko orientacyjne. Uwzględniono te księstwa, nad którymi panowali odrębni książęta. Zostawiono Wacława II i Wacława III z rodu Przemyślidów, aby nie powodować przerw chronologicznych. Również przynależność niektórych ziem do poszczególnych Piastowiczów może być dyskusyjna.

Zobacz też[edytuj]

Bibliografia[edytuj]