Księżpol

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Księżpol
Urząd Gminy w Księżpolu
Urząd Gminy w Księżpolu
Państwo  Polska
Województwo lubelskie
Powiat biłgorajski
Gmina Księżpol
Liczba ludności (2008) 1145
Strefa numeracyjna (+48) 84
Kod pocztowy 23-415[1]
Tablice rejestracyjne LBL
SIMC 0892228
Położenie na mapie województwa lubelskiego
Mapa lokalizacyjna województwa lubelskiego
Księżpol
Księżpol
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Księżpol
Księżpol
Ziemia 50°25′23″N 22°44′07″E/50,423056 22,735278

Księżpol (pierwotnie Księżopole, dawniej Kniaźpol, ukr. Княжпіль, ros. Княжполь) – wieś gminna w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie biłgorajskim, w gminie Księżpol[2][3].

Miejscowość jest siedzibą wiejskiej gminy Księżpol i liczy około 1100 mieszkańców.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa zamojskiego.

Położenie[edytuj]

Księżpol leży w regionie typowo rolniczym, na pograniczu Płaskowyżu Tarnogrodzkiego i Równiny Biłgorajskiej, nad Tanwią (kąpielisko).

Wieś leży pomiędzy Biłgorajem a Tarnogrodem, w bezpośrednim sąsiedztwie drogi wojewódzkiej 835 w relacji Lublin-Przemyśl.

Zabytki[edytuj]

Głównym zabytkiem wsi jest kościół parafialny pw. Podwyższenia Krzyża Świętego. Budynek ten powstał jako parafialna cerkiew unicka dla miejscowych Rusinów w 1858 i został ufundowany przez ordynata Konstantego Zamoyskiego w miejsce poprzedniej cerkwi z roku 1679 (zbudowanej także z fundacji Zamoyskich). Jednakże pierwszą świątynią w tej miejscowości była cerkiew prawosławna, której istnienie potwierdzają zapisy podatkowe z roku 1507.[4] W latach 1875-1917 (po likwidacji unickiej diecezji chełmskiej) funkcjonował jako cerkiew prawosławna. W 1919 przejęty przez nowo powstałą w tej miejscowości parafię katolicką. W 1937 roku wysiłkiem miejscowej społeczności prawosławnej w Księżpolu zbudowana była cerkiew drewniana. Została ona zburzona w 1938 roku w ramach akcji niszczenia świątyń prawosławnych na Chełmszczyźnie i Południowym Podlasiu. W latach 1941-1944 murowana świątynia była ponownie użytkowany przez prawosławnych.

W Księżpolu, nieopodal kościoła, w kierunku północnym, znajduje się rzymskokatolicki cmentarz (dawniej unicki, powstały z kolei na miejscu prawosławnego) z najstarszym nagrobkiem sięgającym 1828. Na cmentarzu znajduje się 12 mogił żołnierzy z września 1939 oraz Kopiec Żołnierski z I wojny światowej. Około 1,5 km w kierunku północno-wschodnim od dzisiejszego kościoła, znajduje się wciąż czynny cmentarz prawosławny (wiele najstarszych kamiennych nagrobków zostało poddane aktom wandalizmu).

Historia[edytuj]

Księżpol powstał na początku XVI wieku pod nazwą Księżopole. Dokumenty podatkowe z 1507 roku wskazują na istnienie w Księżpolu prawosławnej cerkwi dla mieszkańców, którzy byli Rusinami. Miejscowość należała wtedy do starostwa krzeszowskiego w ziemi przemyskiej (województwo ruskie). W 1588 Księżpol znalazł się w dobrach Jana Zamoyskiego a następnie Ordynacji Zamojskiej, gdzie został w 1792 ośrodkiem klucza skupiającego 13 miejscowości. W 1867 w nowo utworzonym powiecie biłgorajskim (gubernia lubelska) powstała gmina Księżpol z siedzibą w Księżpolu. Księżpol posiadał w XIX wieku około 100 domostw oraz szkołę elementarną.

Przypisy

  1. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych poprzez wyszukiwarkę. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 2015-07-26].
  2. TERYT (Krajowy Rejestr Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju). Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 23.04.2015].
  3. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części. „Dziennik Ustaw”. Nr 29, poz. 200, s. 1867, 2013-02-15. Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji. [dostęp 23.04.2015]. 
  4. Budzyński Z.: „Sieć parafialna prawosławnej diecezji Przemyskiej na przełomie XV i XVI wieku”. Polska – Ukraina 1000 lat sąsiadstwa, Przemyśl, 1990. T.1, str. 144;.

Infrastruktura[edytuj]

W Księżpolu działa m.in. Gminny Ośrodek Zdrowia, zespół szkół (szkoła podstawowa i gimnazjum), Gminny Ośrodek Kultury oraz Biblioteka Publiczna.