Księga szkocka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Księga Szkocka)
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kartki Księgi szkockiej z problematami Banacha, Mazura i Ulama
Kartki Księgi szkockiej z wpisami Schaudera, Steinhausavon Neumanna

Księga szkocka[a] – gruby zeszyt zakupiony przez Łucję, żonę Stefana Banacha, w 1935, w którym matematycy lwowscy (zarówno profesorowie, jak i studenci) zapisywali w latach 1935–1941 zagadnienia matematyczne wymagające rozwiązania. Wiele z nich nie zostało rozwikłanych do tej pory[2]. Brulion ten jest w posiadaniu potomków Stefana Banacha zamieszkałych w Niemczech.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Autorzy problematów, wśród których byli znakomici uczeni polscy i zagraniczni (jednym z nich był John von Neumann), za ich rozwiązanie zwykle wyznaczali nagrody. W Księdze szkockiej zapisano 193 problemy – wśród nich znajdowały się zarówno fundamentalne zagadnienia z analizy funkcjonalnej, jak też błahe łamigłówki. Brulion był przechowywany u barmana lub szatniarza w kawiarni Szkockiej we Lwowie, miejscu spotkań matematyków, i wydawany na życzenie gości.

Stanisław Mazur podczas pobytu Ulama we Lwowie latem 1939 uzgodnił, że brulion zostanie umieszczony w skrzyni i zakopany w pobliżu bramki na boisku piłkarskim za miastem. I choć nie wiadomo, czy ten plan wykonano, Ulam po wojnie otrzymał jego kopię. Inna wersja wydarzeń podaje, że w 1945 Łucja, zmuszona wraz z innymi Polakami do opuszczenia Lwowa, wywiozła zeszyt do Warszawy.

Tradycja Księgi szkockiej była kontynuowana po wojnie we Wrocławiu i w latach 1945–1958 powstała Nowa księga szkocka. Znajduje się ona obecnie w zbiorach biblioteki Wydziału Matematyki i Informatyki Uniwersytetu Wrocławskiego.

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Zwyczajowy zapis tej nazwy to Księga Szkocka, jednak językoznawcy zalecają standardową pisownię[1].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Poradnia językowa PWN: Księga szkocka
  2. Maciej Iłowiecki: Dzieje nauki polskiej. Warszawa: Wydawnictwo Interpress, 1981. ISBN 83-223-1876-6. OCLC 830296583.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]