Kuźmina

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kuźmina
Zabytkowa cerkiew; obecnie kościół MB Nieustającej Pomocy
Zabytkowa cerkiew; obecnie kościół MB Nieustającej Pomocy
Państwo  Polska
Województwo podkarpackie
Powiat przemyski
Gmina Bircza
Liczba ludności (2011) 400[1][2]
Strefa numeracyjna 16
Kod pocztowy 37-740[3]
Tablice rejestracyjne RPR
SIMC 0599310
Położenie na mapie gminy Bircza
Mapa lokalizacyjna gminy Bircza
Kuźmina
Kuźmina
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kuźmina
Kuźmina
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Kuźmina
Kuźmina
Położenie na mapie powiatu przemyskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu przemyskiego
Kuźmina
Kuźmina
Ziemia49°36′58″N 22°25′40″E/49,616111 22,427778

Kuźminawieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie przemyskim, w gminie Bircza[4][5]. Leży na Pogórzu Przemyskim.

Do 1954 istniała gmina Kuźmina. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa przemyskiego.

W Kuźminie znajduje się najgłębszy w Polsce otwór wiertniczy "Kuźmina-1", o głębokości 7541 m. Był to otwór badawczy, mający na celu zbadanie budowy geologicznej Karpat. Do krystalicznego podłoża dowiercono się na głębokości ponad 7300 m.

Części wsi[edytuj | edytuj kod]

Integralne części wsi Kuźmina[4][5]
SIMC Nazwa Rodzaj
0599327 Chałupki część wsi
0599333 Dolny Koniec część wsi
0599340 Górny Koniec część wsi
0599356 Kiczora część wsi
0599362 Rzeki część wsi

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza wzmianka o Kuźminie pochodzi z 1497; następna, z 1500. Pierwszą cerkiew zbudowano w 1526. W XIX w. wieś należała do Pieciorowskich. W połowie i pod koniec XIX wieku właścicielem posiadłości tabularnej w Kuźminie był Ryszard Pieściorowski[6][7]. Na wschód od wsi znajdują się fragmenty fortyfikacji dworskich. Pod koniec XIX w. wieś dzieliła się na cztery części: Kuźminę Górną, Margel, Kiczerę i Kamionkę zwaną również Wapienisko. W 1938 wieś była widownią kilkudniowych starć ludności ukraińskiej z Kuźminy i okolic, walczącej o odebraną im cerkiew, z Polakami. Po kilku dniach starć sytuację opanowały oddziały żandarmerii ściągnięte z Dobromila, Sanoka i Przemyśla. Kilkadziesiąt osób, w tym kobiety i dzieci, zostało pobitych, a kilka zakatowano na śmierć. Cerkiew została przez władze polskie zamknięta, a udostępniły ją z powrotem wiernym dopiero okupacyjne władze niemieckie w 1941.

Z Kuźminy pochodził Władysław Solarz[8].

Kuźmina w 1929[edytuj | edytuj kod]

  • Właściciel ziemski: Neuman Wład. (307 ha)
  • Lasy-eksploatacja: Sontag H.
  • Kowal: Kozioł F.
  • Różne towary: Roth G., Śliwka L.
  • Tartak: Langman Ch.
  • Wyszynk trunków: Langman Ch.


Wyznania[edytuj | edytuj kod]

Katolicy obrządku wschodniego[edytuj | edytuj kod]

W Kuźminie znajduje się drewniana cerkiew św. Dymitra, zbudowana w 1814 fundacji Woźniaków. W 1880 kościół liczył 90 wiernych, msze odbywały się nieregularnie. Do 1926 cerkiew podlegała greckokatolickiej parafii w Leszczawie Górnej, a potem parafii greckokatolickiej w Krecowie, po wojnie użytkowana przez rzymskich katolików jako kościół parafialny pw. Matki Bożej Nieustającej Pomocy[9].

Katolicy obrządku łacińskiego[edytuj | edytuj kod]

W 1880 parafia łacińska w Tyrawie liczyła 560 wiernych z Kuźminy.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

  • 1785 mieszkało tu 103 grekokatolików, 265 rzymskich katolików i 5 Żydów.
  • 1840 i w 1859 - 250 grekokatolików,
  • 1880 - 560 katolików, 90 grekokatolików
  • 1899 - 144 grekokatolików,
  • 1926 - 320 grekokatolików
  • 1929 - 924 mieszkańców
  • 1938 - 246 grekokatolików.
    • (brak danych o innych mieszkańcach, do uzupełnienia)

Transport[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]