Kuźnica (województwo podlaskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kuźnica
Herb
Herb Kuźnicy
Stacja kolejowa Kuźnica Białostocka
Stacja kolejowa Kuźnica Białostocka
Państwo  Polska
Województwo podlaskie
Powiat sokólski
Gmina Kuźnica
Liczba ludności (31 grudnia 2013) 1767[1]
Strefa numeracyjna (+48) 85
Kod pocztowy 16-123
Tablice rejestracyjne BSK
SIMC 0033293
Położenie na mapie gminy Kuźnica
Mapa lokalizacyjna gminy Kuźnica
Kuźnica
Kuźnica
Położenie na mapie powiatu sokólskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu sokólskiego
Kuźnica
Kuźnica
Położenie na mapie województwa podlaskiego
Mapa lokalizacyjna województwa podlaskiego
Kuźnica
Kuźnica
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kuźnica
Kuźnica
Ziemia53°30′35″N 23°38′42″E/53,509722 23,645000

Kuźnica, dawniej Kuźnica Białostockawieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie sokólskim, w gminie Kuźnica przy drodze krajowej nr 19 oraz liniach kolejowych 6 i 57. We wsi znajduje się kolejowe i drogowe przejście graniczne z Białorusią. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa białostockiego. Jest siedzibą urzędu gminy Kuźnica.

Dojazd pociągiem Przewozów Regionalnych z: Białegostoku, Sokółki, Małkini, Ełku i Grodna.

W miejscowości działało Państwowe Gospodarstwo Rolne Kuźnica Białostocka[2].

Kuźnica położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie grodzieńskim województwa trockiego[3].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Początkiem wsi była rudnia – zakład wytopu żelaza z rud darniowych – założona nad rzeczką Łosośną około 1504. Niebawem powstał książęcy dwór. Na polecenie królowej Bony w 1536 Jerzy Zielepucha założył miasto Kuźnica, które w 1546 otrzymało miejskie prawo magdeburskie. W 1545 Zygmunt August ufundował kościół katolicki. W 1679 miasto miało rynek i cztery ulice. Istniała tu bażantarnia królewska.

Po rozbiorach Kuźnica początkowo znajdowała się w zaborze pruskim, a potem w granicach cesarstwa rosyjskiego. Pomimo korzystnego położenia nad spławną rzeką i (od 1862) przy linii kolejowej Warszawa-Petersburg, miasteczko nie rozwinęło się w większy ośrodek.

Podczas wojny polsko-bolszewickiej 1919–1921 pod miastem toczyły się zacięte boje. W toku walk, przy małych stratach polskich, niemal całkowicie zniszczono broniącą tego odcinka 18. Brygadę Strzelców. Zniszczenia wojenne spowodowały w 1921 odebranie miejscowości praw miejskich. W Kuźnicy stacjonowała strażnica WOP.

Współczesność[edytuj | edytuj kod]

W Kuźnicy, przy ul. Sidrzańskiej, znajduje się parafialna cerkiew prawosławna Podwyższenia Krzyża Pańskiego. We wsi znajduje się cmentarz prawosławny założony w XIX wieku[4].

Obecnie wieś nie ma kresowego charakteru – zniknął rynek, a Kuźnica jest zwykłą ulicówką. 31 grudnia 2013 najmniej osób mieszkało przy ul. Jagiellońskiej, natomiast najwięcej przy ul. Nowodzielskiej[1].

Co roku w miejscowości odbywa się festiwal poezji śpiewanej „Kuźnia”.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • kościół parafialny pod wezwaniem Opatrzności Bożej, pl. Tysiąclecia 15, 1863–1864, nr rej.:A-124 z 2.11.1993
  • cmentarz przykościelny, dawniej grzebalny, XVI-XIX, nr rej.:A-124 z 2.11.1993
  • cmentarz żydowski, XVIII, nr rej.:846 z 28.09.1998[5].

Pomniki[edytuj | edytuj kod]

  • Memoriał „Golgota Wschodu” na wzgórzu Szubienica[6].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Ludność. Gmina Kuźnica. [dostęp 2014-05-09].
  2. Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 9 lipca 1990 r. w sprawie celów, zasad i trybu udzielania oraz wysokości stawek dotacji dla rolnictwa w 1990..., isap.sejm.gov.pl [dostęp 2017-11-24] (pol.).
  3. Национальный атлас Беларуси, Mińsk 2002, s. 266-267.
  4. Andrzej Michałowski, Alicja Sulimierska, Elżbieta Baniukiewicz: Studia i Materiały. Wykaz zabytkowych cmentarzy w Polsce. Województwo Białostockie. Warszawa: Ośrodek Ochrony Zabytkowego Krajobrazu. Narodowa Instytucja Kultury, 1996, s. 36.
  5. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo podlaskie. 31 grudnia 2017; 5 miesięcy temu.
  6. Memoriał "Golgota Wschodu" góruje nad Kuźnicą. iSokolka.eu, 2013-10-13. [dostęp 2014-05-09]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-05-09)].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]