Kuźnica (województwo pomorskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Artykuł 54°44′1″N 18°34′56″E
- błąd 38 m
WD 54°43'59.9"N, 18°34'0.1"E
- błąd 14 m
Odległość 1055 m
Kuźnica
osada
Ilustracja
Kuźnica – widok od strony Zatoki Puckiej przed wybudowaniem nowej przystani rybackiej
Państwo  Polska
Województwo  pomorskie
Powiat pucki
Gmina Jastarnia
Sołectwo Kuźnica
Liczba ludności (2013) 628
Strefa numeracyjna 58
Kod pocztowy 84-140
Tablice rejestracyjne GPU
SIMC 0934530
Położenie na mapie gminy Jastarnia
Mapa konturowa gminy Jastarnia, u góry po lewej znajduje się punkt z opisem „Kuźnica”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko górnej krawiędzi znajduje się punkt z opisem „Kuźnica”
Położenie na mapie województwa pomorskiego
Mapa konturowa województwa pomorskiego, u góry nieco na prawo znajduje się punkt z opisem „Kuźnica”
Położenie na mapie powiatu puckiego
Mapa konturowa powiatu puckiego, po prawej nieco u góry znajduje się punkt z opisem „Kuźnica”
Ziemia54°44′01″N 18°34′56″E/54,733611 18,582222
Strona internetowa
Forteca Kazimierzowo na mapie Zatoki Puckiej z 1696
Nieoficjalny herb wsi Kuźnica

Kuźnica (kaszub. Kùsfeld[1], niem. Kusfeld[2], następnie Kussfeld[3]) – osada nadmorska w Polsce, w województwie pomorskim, powiecie puckim, w gminie Jastarnia[4], położona na Mierzei Helskiej, nad Morzem Bałtyckim. Kurort wypoczynkowy z letnim kąpieliskiem i dwiema przystaniami morskimi dla rybaków. Według ewidencji ludności na 30 kwietnia 2013 Kuźnica liczyła 628 stałych mieszkańców[5]. Została włączona w 1973 r. do Jastarni, a w 2017 z niej wyłączona.

Zgodnie z kaszubskim podaniem niemiecka i kaszubska nazwa Kuźnicy Kusfeld (Miejsce Pocałunku) opisywało symbolicznie fakt dotykania się morza („całowania”) z zatoką[6].

Częścią Kuźnicy jest pobliskie osiedle Syberia.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wieś królewska w starostwie puckim w powiecie puckim województwa pomorskiego w 2. połowie XVI wieku[7].

Najstarszy znany dokument, który mówi o Kuźnicy, pochodzi z 1570 roku. Podaje nazwę Kuschfeldt i wspomina o jednej mieszkającej tam rodzinie[8][9]. Zapisy historyczne z końca XVI wieku mówią o tym, że Kuźnica leżała wówczas na jednej z ciągu wysepek, z których połączenia powstała Mierzeja Helska. Wskazywana jest jako miejsce budowy czterobastionowego fortu „Kazimierzowo” (1634–1635) obsadzonego 200-osobową załogą, opuszczonego po potopie szwedzkim[9].

Wydany w 1883 r. tom IV Słownika geograficznego Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich[10] podaje, że w:

„R 1663 stała tu tylko jedna chata, inne zapewne w czasie wojny szwedzkiej zrujnowane i opuszczone. Wieś należała do dóbr starosty puckiego. Lustracya tegoż starosty z r. 1678 donosi: Od r.1660 trzymał tę osadę Wojciech Byzewski jure emphiteutico[11] do lat 30. Ale popełniwszy kryminał praedae z rozbitego okrętu lubeckiego i circumstancyi[12] zabicia ludzi niewinnych w tym okręcie od nawalności salwowanych z zięciem swoim Matysem Walkowcem, zgodził się z panem Karolem Fondoren, plenipotentem pryncypałów przerzeczonego okrętu lubeckiego i residuitatem annorum emphiteuticorum puścił temu to Fondoren. Powinność posesora taka: brzegu morskiego pilnować, piwo pańskie i gorzałkę szynkować i czynszu za rok dawać fl.8”

Zachowane dokumenty z 1772 roku wspominają, że Kuźnicę zamieszkiwało wówczas 25 rybaków[8].

W 1883 roku Kuźnica liczyła zagrodników-rybaków 21, mk., [mieszkańców] samych katolików – 332, dm. [domów] – 50. […] Rolnictwem wcale się nie zajmują mieszkańcy”[10]. W 1921 roku w osadzie zarejestrowane były 3 spośród 4 polskich łodzi motorowych. Czwarta była w posiadaniu rybaków z Helu.[13] 3 września 1927 roku Paweł Muża wystąpił z prośbą o budowę pierwszego w Kuźnicy pensjonatu. W ten sposób doszło do otwarcia ośrodka pod nazwą "Morskie Oko"[14].

W 1939 r. (II wojna św.), na skutek bombardowania przez Luftwaffe, zniszczeniu uległo około 45% zabudowań Kuźnicy[8].

1 stycznia 2017 Jastarnia zmieniła charakter z gminy miejskiej na miejsko-wiejską przez wyłączenie z jej granic Juraty i Kuźnicy[15][16].

W 2018 Urząd Morski przedstawił koncepcję budowy betonowego muru o wysokości 2,5 metra i długości 1,9 kilometra, który miałby chronić miejscowość przed powodzią od strony Zatoki Puckiej. Koncepcja ta spotkała się z protestami mieszkańców i władz lokalnych, argumentujących, że jej realizacja spowodowałaby degradację krajobrazu miejscowości[17].

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Zorganizowano tu letnie kąpielisko morskie Kuźnica „Kościół” z wejściem na plażę nr 33 od ul. Helskiej, obejmujące 100 m linii brzegowej[18].

Szlaki piesze[edytuj | edytuj kod]

Kościół parafialny[edytuj | edytuj kod]

Neogotycki kościół rybacki z lat 30. XX wieku z amboną w kształcie łodzi, wzorowany stylistycznie na kościele w Swarzewie[8][19]. Zanim powstał, miejscem wspólnej modlitwy mieszkańców była wybudowana przed rokiem 1887, zlokalizowana koło szkoły kapliczka św. Antoniego Padewskiego. Na miejscowym cmentarzu, w lasku znajduje się pomnik, symboliczny grób rybaków i żołnierzy, ofiar wojen i żywiołów. Do 1985 r., zanim rozmyły go fale morskie, istniał leśny cmentarz żołnierzy niemieckich z okresu II wojny światowej.

Transport wodny[edytuj | edytuj kod]

Przystań morska „Kuźnica II” nad Zatoką Pucką (2010)

W Kuźnicy są ustalone dwie przystanie morskie – „Kuźnica II” nad Zatoką Pucką[20] i „Kuźnica I” nad Bałtykiem[21].

Do 2012 r. przystań „Kuźnica II” stanowiło nabrzeże postojowo-wyładunkowe o długości 92 m, a także pochylnia dla kutrów i łodzi[22]. 30 października 2012 r., po dwóch latach rozbudowy, odbyło się oficjalne otwarcie przystani rybackiej[23]. W wyniku tych prac przede wszystkim powstały dwa falochrony: wschodni (dług. 110 m) i południowy (dług. 174 m) z dwoma pirsami cumowniczymi, tworząc basen portowy o powierzchni 3,5 ha. Poszerzono też nabrzeże północne, wybudowano nowy slip oraz budynek bosmanatu, a także przeprowadzono remont starego nabrzeża[24][5].

Łodzie i kutry rybackie z tej miejscowości mają rejestrację „KUŹ – [nr jednostki]”.

Najwęższe miejsce na mierzei[edytuj | edytuj kod]

W Kuźnicy mierzeja jest najwęższa – ma tylko niespełna 200 metrów[25]. Z obu stron osady wznoszą się kilkumetrowe wydmy (w tym wydma Lubek). W Kuźnicy tory kolejowe są położone najbliżej brzegu morskiego na całym polskim wybrzeżu – tylko 28 m do krawędzi wydmy i plaży.


Galeria[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. pod redakcją Andrzeja Chludzińskiego: Polsko-Kaszubski Słownik Nazw Miejscowych i Fizjograficznych / Pòlskò-Kaszëbsczi Słowôrz Miestnëch ë fizjografnëch Mión. Gdańsk, 2006: Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie. ISBN 978-83-87258-86-3.
  2. http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_IV/948 „Początek wywodzi ta wieś , jak świadczy jej niemiecka nazwa, co najmniej od krzyżaków” cyt za:Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Warszawa 1883, nakł. Filipa Sulimierskiego i Władysława Walewskiego, 1880-1914 Tom IV, strona 948. Dostęp: 18.07.2010]
  3. Karte des Deutschen Reiches 1:100 000 – Generalstabskarte (arkusz 047 Putzig, Königlich-Preußische Landesaufnahme, 1893); Topographische Karte 1:25 000 (arkusz 1277, Reichsamt für Landesaufnahme, 1940)
  4. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. ws. wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. nr 0, poz. 200, s. 1060, górny PDF)
  5. a b Lechosław Stefaniak: Morska przystań rybacka w Kuźnicy: Tam gdzie morze całuje się z zatoką. Gdynia: Public Relations Studio, 2013. ISBN 978-83-934930-0-5.
  6. Kuźnica: O miejscowości (pol.). kuznica.pl. [dostęp 2013-07-17].
  7. Mapy województwa pomorskiego w drugiej połowie XVI w. : rozmieszczenie własności ziemskiej, sieć parafialna / Marian Biskup, Andrzej Tomczak. Toruń 1955, s. 100.
  8. a b c d E. Arlukiewicz, D. Gończ, W. Kohnke, T. Narkowicz, W. Wawrzyniak: Perły Półwyspu Helskiego. Gdańsk: Stowarzyszenie Miłośników Gminy Jastarnia i Rozwoju Turystyki Półwysep, s. 2012.
  9. a b Tomasz Górecki, Kaszuby : przewodnik turystyczny, wyd. Wyd. 9 zm. i rozszerz, Gdynia: Wydawnictwo Region, 2006, s. 51, ISBN 83-60437-11-4, OCLC 749961599 [dostęp 2020-05-13].
  10. a b Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Warszawa: nakł. Filipa Sulimierskiego i Władysława Walewskiego, 1883, seria: (1880-1914) Tom IV, str. 948.
  11. Emfiteuzys. W: Zygmunt Gloger: Encyklopedia staropolska. T. II. Warszawa: P. Laskauer i W. Babicki, 1901. (pol.)
  12. okoliczności
  13. Wacław Odyniec, Jerzy Godlewski, Ziemia Pucka, Gdańsk: Wydawnictwo Morskie, 1974, s. 167.
  14. Kuźnica : gdzie morze całuje zatokę, wyd. Wydanie I, Gdańsk: Wydawnictwo BiT Beata Żmuda-Trzebiatowska, 2019, s. 26, ISBN 978-83-953018-6-5, OCLC 1121430704 [dostęp 2020-05-13].
  15. Dz.U. z 2016 r. nr 0, poz. 1134
  16. Projekt rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie ustalenia granic niektórych gmin i miast oraz nadania niektórym miejscowościom statusu miasta (2016-07-11).
  17. Betonowy mur może zasłonić widok na Zatokę Pucką. Mieszkańcy półwyspu protestują
  18. Uchwała Nr XXXII/242/2013 Rady Miasta Jastarnia z dnia 22.03.2013 r. ws. określenia wykazu kąpielisk
  19. Parafia p.w. Świętego Antoniego Padewskiego w Kuźnicy na Półwyspie Helskim. [dostęp 2013-07-07].
  20. Zarządzenie Dyrektora Urzędu Morskiego w Gdyni Nr 15 z dnia 12 sierpnia 2013 r. w sprawie określenia granicy od strony lądu i morza morskiej przystani „Kuźnica II” w Kuźnicy (gmina miejska Jastarnia) (Dz. Urz. Woj. Pomorskiego z 2013 r. poz. 3196)
  21. Zarządzenie porządkowe Nr 3 Naczelnego Dyrektora Urzędu Morskiego w Gdyni z 23 września 1991. r. w sprawie ustalenia granic lądowych dla morskich przystani rybackich położonych w obrębie pasa technicznego Urzędu Morskiego w Gdyni (Dz. Urz. Woj. Pomorskiego Nr 19, poz.133, Dz. Urz. Woj. Warmińsko – Mazurskiego Nr 14, poz. 74)
  22. Zarządzenie Nr 14 Dyrektora Urzędu Morskiego w Gdyni z dnia 15 lipca 2005 r. w sprawie określenia obiektów, urządzeń i instalacji (Dz. Urz. Woj. Pomorskiego z 2005 r. Nr 79, poz. 1592)
  23. Dziennik Bałtycki: Kuźnica wreszcie bezpieczna. Zakończyła się budowa portu (30 X 2012)
  24. Rozbudowa Morskiej Przystani Rybackiej w Kuźnicy (pol.). Urząd Morski w Gdyni. [dostęp 2015-02-12].
  25. Kuźnica (pol.). wybrzeze.com.pl. [dostęp 2013-07-17].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]